Rianne Lachmeijer 27 januari 2021, 08:20

Klimaatneutrale bedrijfsvoering: “Als je uitlegt waarom je deze keuzes maakt, dan bereik je meer”

Een land, bedrijf of huishouden runnen op een manier die het klimaat niet schaadt. Hoe doe je dat? Het is dé vraag van deze tijd. Achmea wil de eigen bedrijfsvoering klimaatneutraal krijgen. Wat houdt een klimaatneutrale bedrijfsvoering in en hoe bereik je dat? Bart-Jan Lijnkamp deelt zijn ervaringen.

Dsc08381

Vorig jaar liet Achmea weten dat de CO2-uitstoot in vijf jaar tijd met 30 procent verminderde. Voor 2020 stond een bescheiden 2 procent op de planning, maar doordat thuiswerken sinds maart de norm is, daalde de CO2-uitstoot in 2020 ongeveer 40 procent. “Op zichzelf een heel mooie mijlpaal”, zegt Lijnkamp, maar hij benadrukt dat het afgelopen jaar niet representatief is. Bovendien focust hij liever op het einddoel: klimaatneutraal in 2030. Dat doel gaat verder dan energiebesparing. Lijnkamp is binnen Achmea verantwoordelijk voor het facilitair bedrijf, het eigen vastgoed en documentlogistiek.

Lees ook: 500 bedrijven willen binnen elf jaar klimaatneutraal zijn

Totaalaanpak voor klimaatneutrale bedrijfsvoering: van zonnepanelen tot circulaire bedrijfskleding

Tot nu toe leverden investeringen in ledverlichting, de ingebruikname van zonnepanelen en meer elektrische auto’s in het leasebestand de grootste besparingen op. Ook hielp het om de nadruk te leggen op minder energie gebruiken. Bijvoorbeeld door lichten uit te schakelen en het aantal printers te verminderen. Maar een klimaatneutrale bedrijfsvoering gaat verder dan de installatie van zonnepanelen en elektrische leaseauto’s, benadrukt Lijnkamp.

'De kern is een totaalaanpak waarin je niet alleen zonnepanelen plaatst maar bijvoorbeeld ook je aan biodiversiteit werkt'

“De kern is een totaalaanpak waarin je niet alleen zonnepanelen plaatst maar bijvoorbeeld ook aandacht besteedt aan biodiversiteit. Zo legt Achmea op een aantal locaties natuurvijvers aan en ontwerpt het bedrijf een aantrekkelijke tuin voor wilde bijen in Zeist.”

Ook op het gebied van duurzaam inkopen heeft Achmea een aantal stappen gezet. Zo is de oude bedrijfskleding van gastvrouwen en ‘handymans’ gerecycled tot nieuwe producten. En komen de computers per trein naar Nederland vanuit China in plaats van per vliegtuig. Ook toen er een nieuw contract werd afgesloten voor de koffieautomaten, werd nadrukkelijk gekeken naar duurzaamheid. Daarom viel de keuze op een leverancier van duurzame koffie. En ook de koffieautomaten zelf zijn refurbished. De impact die hij vanuit inkoopbeleid kan maken verraste Lijnkamp. “Afspraken maken met je leveranciers heeft een veel groter spin-off effect dan dat ik van tevoren had gedacht.” Daarom raadt hij vooral grote bedrijven aan om afspraken te maken met leveranciers over duurzaamheid.

Lees ook: De veranderende rol van de verzekeraar: Centraal Beheer helpt bedrijven bij verduurzamen

Pleidooi voor symbolische oplossingen

Naast structurele veranderingen in de bedrijfsvoering is Lijnkamp ook een voorstander van ‘symbolische’ oplossingen. Zo zette Achmea de gashaard uit in ‘de huiskamer’ in Apeldoorn. Dit scheelt jaarlijks het aardgasverbruik van twee huishoudens. Naast de kachel staat een bordje waarop staat waarom deze uit is. Ook worden medewerkers gestimuleerd om hun koffiebeker twee keer te gebruiken. Deze worden gerecycled, maar stelt Lijnkamp: “Hoe minder je gebruikt hoe beter het is.” Hij vertelt dat medewerkers met deze oplossingen kwamen. Iets wat hij graag stimuleert, bijvoorbeeld via workshops. “Het is niet de doorslaggevende factor, want hiermee haal je de doelstellingen niet. Maar het is wel een wezenlijke factor om de bewustwording binnen het bedrijf op gang te krijgen.” Daarom raadt hij andere bedrijven aan om medewerkers nadrukkelijk te betrekken in een integrale aanpak. Én om keuzes uit te leggen. “Als je uitlegt waarom je bepaalde keuzes maakt, dan bereik je meer.”

Samenwerking is het sleutelwoord

Lijnkamp is trots op datgene wat Achmea al bereikt heeft, maar er is nog veel te doen. “De uitdaging die voor ons ligt is nog groter.” Hij denkt wel dat het doel haalbaar is; door grote investeringen in bijvoorbeeld verwarming met geothermie te combineren met dagelijkse kleine symbolische stappen. Daarnaast is het een combinatie van bewustwording, technologische innovatie en investeringen. Samenwerking is daarin het sleutelwoord: zowel intern als extern. Hij denkt dat bedrijven zonder externe samenwerking maximaal 40 procent van een klimaatneutrale doelstelling kunnen halen.

'De grotere slagen die je moet maken, moet je vooral samen doen'

“De grotere slagen die je moet maken, moet je vooral samen doen.” Dat doet Achmea zelf ook. Zo werkt Achmea met een warmte-exploitant, andere bedrijven en de gemeente Leeuwarden aan een aansluiting op aardwarmte. Het is belangrijk om oog te hebben voor ontwikkelingen in de omgeving en daar bij aan te sluiten, zegt Lijnkamp. "Je ogen en oren openhouden. Niet alleen navelstaren op wat je direct zelf kan beïnvloeden, maar vooral ook wat er in je omgeving gebeurt is echt wel heel cruciaal." De lessen die Achmea bij de verduurzaming van haar eigen bedrijfsvoering opdoet, kan het bedrijf weer gebruiken om klanten te helpen en vice versa. Zo biedt Interpolis klanten milieuvriendelijke en isolerende ‘groene daken’ en levert Centraal Beheer zonnepanelen.

De goede richting belangrijker dan de exacte snelheid

Ondanks dat de financiële of maatschappelijke impact van Achmea via haar klanten en beleggingen groter is dan de impact van de eigen bedrijfsvoering, vindt Lijnkamp dat Achmea ook de eigen bedrijfsvoering moet verduurzamen. “Het niet doen is geen keuze. Ik vind dat je zowel vanuit je bedrijfsvoering, vanuit wat je naar je klanten en medewerkers doet als wat je in je beleggingen doet, een congruent en consistent verhaal moet hebben.”

Voor Lijnkamp is het inslaan van de juiste duurzame richting belangrijker dan de exacte snelheid. Hij denkt dat Achmea haar doelstellingen zelfs eerder zou kunnen halen, maar dat is niet zijn doel. “Voor mij is het de vraag of je dat moet willen.” Ook het jaar 2030 is voor hem niet heilig. Wat hem betreft kan het doel ook later worden gehaald. “Ik doe hem liever goed en in samenwerking met de omgeving dan dat we de doelstelling rücksichtslos doordrukken om hem te halen.”

Lees meer over klimaatneutrale bedrijfsvoering en klimaatneutraliteit:

Een klimaatneutrale bedrijfsvoering voor een drukkerij: van verantwoord bosbeheer tot CO2-compensatie

Kan de Formule 1 in 2030 klimaatneutraal zijn?

Interview met Jeroen Cox, KPN over wat er komt kijken bij een klimaatneutrale bedrijfsvoering

Afbeelding: Achmea

Alle politieke partijen willen bijdragen aan de transitie naar een nieuwe economie

In de Beurs van Berlage in Amsterdam, gingen Sophie Hermans (plek 3 VVD), Mona Keijzer (plek 7 CDA), Hans Vijlbrief (plek 12 D66), Tom van der Lee (plek 3 GroenLinks), Mahir Alkaya (plek 3 SP), Joris Thijssen (plek 8 PvdA), Lammert van Raan (plek 5 PvdD), Raymond Brood (plek 2 50PLUS) en Chris Stoffer (plek 2 SGP) het debat aan over de manier waarop zij met hun partijen werken aan de nieuwe economie. Een economie die toekomstbestendig is: klimaatneutraal, circulair, inclusief en met eerlijke ketens.Negen partijen voor de nieuwe economieAlle afgevaardigden zien een rol weggelegd voor hun eigen partij in de transitie naar die nieuwe economie. Ook zijn zij het opvallend vaak met elkaar eens. “Het is niet meer de vraag of we iets aan het klimaat moeten doen, maar alleen nog maar de vraag hoe we dat doen”, aldus Vijlbrief.De visie van de oud-coalitiepartijenPresentatrice Sophie van den Enk geeft de afgevaardigden elk één minuut om te vertellen hoe hun verkiezingsprogramma bijdraagt aan een nieuwe economie. Te beginnen bij de oud-coalitiepartners. VVD trapt af. Hermans benadrukt dat we ons uit de economische crisis moeten investeren. “En groen en groei moeten daarbij voor ons hand in hand gaan.” Ze noemt een paar focuspunten uit het programma: bepaalde subsidieregelingen uitbreiden om ondernemers en huiseigenaren te helpen bij verduurzaming en extra investeren in innovatie van nieuwe technologieën.Keijzer wijst in haar minuut gelijk op het verschil tussen haar partij en die van Hermans: “Ik heb in het verkiezingsprogramma van de VVD gelezen dat er aan de exportkredietverzekeringen geen eisen meer mogen worden gesteld vanuit maatschappelijk verantwoord ondernemen als andere landen dat niet doen. Ik zou als CDA'er zeggen: zorg maar dat andere landen het ook gaan doen. En probeer in de Europese Unie ervoor te zorgen dat andere landen in de EU zaken mogen doen als ze zich aan de eisen houden die wij hier stellen.” D66’er Vijlbrief complimenteert zichzelf en zijn coalitiepartners. “We hebben heel veel gedaan.”VeranderdrangIn de antwoorden van GroenLinks, PvdD en PvdA klinkt vooral veranderdrang door. Eén van de eerste dingen die er volgens Van der Lee (GroenLinks) moet gebeuren is het stopzetten van de 4,5 miljard euro die Nederland jaarlijks investeert in fossiel. Terwijl Lammers van PvdD zegt: “Ik denk dat het begint met te constateren dat economische groei op dit moment het probleem is en niet de oplossing.” Zijn partij wil onder andere een ‘slachttaks’ introduceren om vlees eten te belasten.Ook Thijssen klinkt ambitieus. “Met de PvdA aan de knoppen gaan we echt ambitieuze doelen stellen voor 2030. Dus ten minste 55 procent CO2-reductie en een halvering van de stikstofvervuiling in 2030. En dat gaan we op een eerlijke manier doen.” Zijn partij wil groene waterstof goedkoper en groen vervoer beter maken. Volgens Alkaya (SP) is het allerbelangrijkste nog niet genoemd. “Dat zijn de machtsverhoudingen binnen multinationals.” Zijn partij wil dit aanpakken door werknemers meer macht te geven. “Zodat niet alleen het kortetermijnwinstbejag van aandeelhouders vooropstaat maar dat we andere doelen ook kunnen nastreven binnen die ondernemingen.”Ook SGP en 50PLUS voor het klimaatOok SGP en 50PLUS zien wel wat in een groene toekomst. 50PLUS pleit daarbij voor meer coördinatie. Met name op Europees gebied. “Als je moet concurreren met producten uit andere landen, dan moet je wel dezelfde spelregels nastreven.” Stoffer benadrukt dat aandacht voor het klimaat goed te rijmen is met het religieuze thema zondagsrust. “Ik denk dat het heel goed is dat je een dag in de week eens even niks doet. Dat is goed voor de mens en dat is goed voor het milieu: op die dag gebruik je gewoon veel minder energie als je de auto's niet laat rijden, fabrieken stil hebt enzovoort. Hartstikke goed.”‘Coronacrisis als aangrijpingspunt voor verduurzaming’Na de algemene duurzame voorstelrondjes, mogen de partijen in groepjes reageren op een viertal stellingen. Voor VVD, D66 en PvdD gaat het om de stelling: ‘De coronacrisis is het aangrijpingspunt om onze economie drastisch te verduurzamen.’ Ze zijn het daar allemaal in meerdere of mindere mate mee eens. “Ik zie het als politicus, maar ook als mens echt als mijn plicht om Nederland schoon door te geven aan de volgende generaties”, zegt Hermans. Tegelijkertijd krijgt zij er een rottig gevoel bij om de coronacrisis als kans te bestempelen als zij denkt aan de mensen die in het ziekenhuis vechten voor hun leven en de ondernemers die het zwaar hebben.‘Fundamentele belastingherziening is cruciaal’50PLUS, SP en GroenLinks reageren op de stelling: zonder een fundamentele belastingherziening zullen de duurzame doelen nooit worden gehaald. “Meer belastingen bij producenten en bedrijven, want daar zit de innovatiekracht, niet consumenten”, reageert Brood. Ook Alkaya kan zich vinden in de stelling. Maar een groen en eerlijk belastingsstelsel is niet genoeg. Er wordt naar zijn mening te veel verwacht van wetten.'Het verdienmodel van de toekomst met een schone en circulaire industriepolitiek’Met een schone en circulaire industriepolitiek realiseren we het verdienmodel van de toekomst. “Eens”, zegt Keijzer. Ze benadrukt dat een gelijk speelveld op Europees niveau daarbij noodzaak is voordat ze drie punten noemt uit het CDA-verkiezingsprogramma waarmee de partij wil bijdragen aan een schone industriepolitiek. Zoals strenge bronmaatregelen voor bijvoorbeeld auto's, apparaten en bouwmaterialen. “Beter aan het begin ervoor te zorgen dat het duurzaam is dan achteraf herstellen.” Als tweede wil de partij ervoor zorgen dat het recht op reparatie onderdeel wordt van de regelgeving. “Waardoor het niet meer aantrekkelijk is om goedkope meuk te verkopen.” En tot slot wil zij een omschrijving in het burgerlijk wetboek hebben van de maatschappelijke onderneming. “Zodat er een norm gesteld wordt voor wat een maatschappelijke onderneming is.”“Het is misschien minder leuk voor het debat, maar ik ben het ook volmondig eens met deze stelling”, reageert Van der Lee. “Het is namelijk heel hard nodig.” Hij sluit zich aan bij Keijzer’s roep om een gelijk speelveld. “Daar ben ik ook harstikke voor, maar dat vereist een overheid die hele duidelijke krachtige normen stelt en heel stevig beprijzingsbeleid voert.” Op beide punten hebben de afgelopen regeringen het laten liggen, vindt Van der Lee.‘Het volgende kabinet streeft naar eerlijke prijzen’“Ja, de SGP vindt dat het volgende kabinet echt werk moet maken van eerlijke prijzen”, reageert Stoffer op de laatste stelling. Al heeft hij het liever over rechtvaardige prijzen en wil hij niet te veel overheidsbemoeienis. Alleen daar waar de markt faalt, moet de overheid ingrijpen. Zo pleit hij voor een belasting op de vliegtuigbrandstof kerosine. Ook PvdA is het eens met de stelling. Thijssen wil op basis van de doelen (55 procent CO2-reductie en halvering stikstof in 2030) terugrekenen wat dat betekent voor vandaag en de komende jaren. Op basis daarvan wil hij een prijs bepalen.Van ambities naar dadenWie de afgevaardigden van deze partijen hoort praten kan niet anders dan positief zijn en hoge verwachtingen hebben wat duurzaamheid betreft. Elke partij lijkt op zijn manier wel iets te zien in een klimaatvriendelijkere toekomst. “Wat ik gehoord heb is dat het wel goed komt met duurzaamheid”, is dan ook de reactie van Maria van der Heijden, voorzitter van MVO Nederland. De komende maanden zullen uitwijzen of de kandidaten deze lijn vasthouden.Voorafgaand aan het verkiezingsdebat koos MVO Nederland ook een minister van de nieuwe economie: Michel Scholte. Lees er hier meer over. Afbeelding: Adobe Stock