Marc Seijlhouwer 16 november 2020, 17:30

Wat betekent een Zweedse overname voor de duurzaamheid van de staalfabriek in IJmuiden?

Er zijn vergaande gesprekken over een overname van de Nederlandse tak van Tata Steel, de oude hoogovens bij IJmuiden. SSAB staat bekend als een van de milieuvriendelijkste staalproducenten op aarde. Wat betekent dat voor de duurzaamheidsplannen van Tata Steel?

Adobe stock tata steel | Credits: Adobe Stock

Hoewel de deal nog verre van rond is, lijken de kansen op een overname groot. Dat zou betekenen dat de hoogovens van Indiase naar Zweedse handen gaan. Europees staal zit sinds het begin van de pandemie in een crisis, en Tata wil graag van de Nederlandse tak af. Een eerder plan voor een fusie met het Duitse Thyssenkrupp ketste uiteindelijk af.

SSAB is een Zweeds staalbedrijf. In september haalden deze Zweden het niews met de start van een CO2-vrij staalproces. Met duurzaam geproduceerde waterstof worden pellets gemaakt, die uiteindelijk nodig zijn in het hoogovenproces. Nu gebruikt men nog waterstof gemaakt van aardgas om de pellets te produceren. Op langere termijn moet het hele staalmaakproces CO2-neutraal worden.

Lees ook: Staal zonder CO2 in Zweden

CO2-opslag voor staal

Tata Steel IJmuiden heeft ook al langer duurzaamheidsambities. Op de korte termijn wil het bedrijf investeren in CO2-afvang en -opslag (CCS). Door de broeikasgassen af te vangen bij de schoorstenen en in lege gasvelden in de nabijgelegen Noordzee te pompen, kan het bedrijf drie miljoen ton CO2-uitstoot per jaar voorkomen. Op dit moment lopen er onderzoeken naar de haalbaarheid van zo’n project. Pas als die studie klaar is, en de vergunningen rond zijn, kan er een definitieve beslissing worden genomen over de plannen. Daarbij hangt ook een deel al van de mogelijke overheidssubsidies voor CCS.

Op de lange termijn denkt Tata Steel dat waterstof uitkomst kan bieden. “CCS is echt een overgangstechniek, maar die is wel nodig om de klimaatdoelen te halen”, zegt Ariane Volz, woordvoerder van Tata. “2027 lijkt misschien ver weg, maar voor dit soort projecten is dat al de nabije toekomst. Er is nog een hoop onderzoek nodig om dit technisch mogelijk te maken, en dan moet je de afvanginstallatie ook nog bouwen.”

Hisarna

Naast CCS onderzoekt Tata Steel de mogelijkheden van Hisarna, een nieuw soort fabriek om staal te maken. Het onderzoek naar deze nieuwe oven vond in Nederland plaats, maar het hoofdkantoor besloot dat de eerste grote proeffabriek in India moest komen. Toch kijken ze ook in IJmuiden of de bestaande experimentele setup uitgebouwd kan worden. Het is echter onbekend of IJmuiden na een overname door SSAB door mag werken aan de Hisarna. “We weten op dit moment niet hoe dat verder zal gaan”, vertelt Volz desgevraagd. “Maar vooralsnog gaan onze plannen nog door; we zitten voor Hisarna in een vergunningsproces.”

Of al deze plannen doorgaan als Tata Steel IJmuiden in Zweedse handen komt? SSAB heeft een relatief groen track record, zeker voor een staalmaker. Staal is een van de vervuilendste industrieën op aarde, en laat zich maar lastig vergroenen. Mede daarom was de stap om een deel van het staalproces groener te maken met waterstof zo belangrijk. De kans is dus groot dat SSAB de duurzaamheidsambities van IJmuiden zal ondersteunen.

Lees ook: Tata Steel test alternatieve staalfabriek 6 maanden lang

Beeld: Adobe Stock

Scale-ups in Nederland: een houten huis voor iedereen dankzij Sustainer Homes

“Het lijkt een beetje op lego”, vertelt Gert van Vugt, CEO van Sustainer Homes. “We maken blokken die je op allerlei manieren op en in elkaar kunt passen. Zo zijn bijna alle huizen mogelijk”, vertelt hij aan de telefoon. Het bedrijf werd opgericht vijf jaar geleden, met het idee om de bouw veel duurzamer en circulair te maken. Door slim gebruik te maken van hout, een duurzamer materiaal dan steen, en nieuwe ontwerp- en productietechnieken.Rijtjeshuizen van houtZo bouwde Sustainer Homes aanvankelijk bijna honderd vrijstaande villa’s. Maar inmiddels is het ook mogelijk om betaalbare rijtjeshuizen te maken; voor het einde van het jaar krjgt Hengelo vier woningen er bij van hout. Ze staan daar in een rijtje met stenen huizen en zijn niet van elkaar te onderscheiden, dankzij een stenen façade. “Dat moest van de gemeente, zodat het in het plaatje past.” De huizen zijn volgens Van Vugt niet alleen duurzamer, ze gaan ook even lang of zelfs langer mee dan de stenen variant. “En de afwerking is van hogere kwaliteit, omdat je hout heel precies kunt frezen en bewerken terwijl dat met het storten van beton niet kan.”Het hout is afkomstig uit Finland. Daar zijn de bossen verenigd in de duurzame coöperatie Metsäliitto. "Daar nemen ze duurzaamheid heel serieus; voor elke gekapte boom wordt er eentje teruggeplaatst. Zo zorg je dat er altijd hout beschikbaar is." De houten huizen zijn bovendien veel lichter dan steen, waardoor je alleen een paar heipalen nodig hebt in het drassige Nederland, en geen grote betonnen fundamenten. Omdat het eindresultaat uit monteerbare blokken bestaat, is het ook weer duurzaam af te breken, en kunnen alle onderdelen worden hergebruikt. Lees ook: Zonder modulair bouwen redden we de Parijsdoelen nietElk jaar dubbel zoveel houtbouwHet klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Sustainer Homes is dan ook snel groter aan het worden. “Maar opschalen is nog niet makkelijk. Vooral omdat je veel vooruit moet plannen; de vergunningstrajecten voor nieuwbouw duren zo twee jaar. We willen dus nu al bouwers overtuigen om voor hout te kiezen, maar veel projectontwikkelaars vinden het spannend. Ze zijn onbekend met houtbouw, of hebben vooroordelen. Onze uitdaging is dus om zo snel mogelijk zoveel mogelijk mensen te overtuigen van het nut van houtbouw.”Praktisch gesproken moet het bedrijf - om in 2050 de helft van alle huizen van hout te laten zijn - de komende twintig jaar elk jaar verdubbelen in productie. Van Vugt vergelijkt het met elektrische auto’s: “We zitten nu in de fase waarin de Tesla Model 3 verscheen, een betaalbaarder massaproduct. De komende jaren zullen onze huizen dus alleen maar vaker verschijnen.”Eentonige vinexwijkDe komende jaren moeten er ruim een miljoen nieuwe huizen gebouwd worden. Van Vugt voorziet dat er straks hele wijken uit Sustainer Homes bestaan. “De bouw zal de komende jaren veel problemen krijgen met mankracht en duurzaamheid. De enige manier om daaruit te komen is digitalisering en standaardisering, en ons houtbouwsysteem levert dat. En omdat het modulair is, kan je ook veel variëren in de soorten huizen, zodat er geen eentonige vinexwijken komen.”Van Vugt hoopt dan ook dat bouwbedrijven en projectontwikkelaars bij zijn bedrijf aankloppen. “Wij zijn heel goed in de balans bewaren tussen standaardisering en diversiteit. Dat is wat de bouw nu nodig heeft, en wij hebben de kennis. Dus ik zou zeggen: klop eens bij ons aan en kijk of we elkaars werk kunnen versterken.”Lees ook: Vijf duurzame, houten flatgebouwen in EuropaDuurzaambedrijfsleven profileert de komende weken scale-ups: Nederlandse bedrijven die inmiddels de start-upfase ontgroeit zijn en door willen stomen naar de volgende levensfase. Wat drijft de mensen die er werken, hoe onderneem je duurzaam, wat brengt de toekomst en wat is het advies voor anderen? Wij zoeken het uit.Beeld: Sustainer Homes