Paul van Liempt 09 oktober 2020, 12:00

Kiest een echte leider voor de avondklok?

Moet je een mondkapje verplicht stellen? Is het verstandig de CoronaMelder een ‘domme app’ te noemen? Hoe lang moet je doorgaan met steunmaatregelen? Is een avondklok ook voor Nederland onontkoombaar? Elke beslissing die genomen wordt zal hoe dan ook tot heftige kritiek leiden. Meteen een test om te zie wie de beste leider is, want dat is degene die het best tegen kritiek bestand is.

Column paul van liempt

Ruim twintig jaar lang maak ik op frequente basis lange interviews met CEO's en andere leidinggevenden. En dan herken je rode draden. Wat me echt ging opvallen, was het gesprek direct na afloop. Of het er nu stevig aan toe gegaan was of niet, de beste leider vroeg altijd meteen wat beter kon. Waren de antwoorden adequaat? Had hij er niet te krampachtig omheen gedraaid?

Niet even nagenieten, maar meteen kritiek willen om er beter van te worden. Bewonderenswaardig. Zeker in deze hypermorele tijden, waarin kritiek verboden lijkt en de lontjes korter zijn dan ooit. Meestal wordt de jij-bak ingezet: 'Hoezo werk ik niet hard genoeg? Jij doet juist niks!' En de slachtofferrol wint almaar aan populariteit: Jij kunt mij nooit begrijpen. Je zult nooit weten hoe het is om…'

Omgaan met kritiek

Het is lastig om goed met kritiek om te gaan. Zeker als je je betrokken voelt bij wat je doet. Dan valt je identiteit er bijna mee samen en helpt het advies om het niet persoonlijk te nemen alleen maar averechts. Er gaat dan ook een helende werking uit van leiders aan de top die toegeven er ook moeite mee te hebben. In het boek No Rules Rules, een aanrader over groei en ontwikkeling van Netflix, geeft directeur Reed Hastings veel prijs over de bedrijfscultuur. Netflix belegt jaarlijkse diners waarin het de bedoeling is dat werknemers elkaar in het openbaar van stevige feedback moeten voorzien. "Alleen als je onomwonden iets kunt zeggen over professionele verbeterpunten van een collega, kan hij er ook iets aan doen", meent Hastings.

Is de baas zelf tegen kritiek bestand? Hij beaamt een paar enorme blunders te hebben begaan en geeft toe dat hij het nog steeds moeilijk vindt als anderen kritiek op hem hebben, vertrouwt hij de Volkskrant toe. "Hier zit ik: supersuccesvol, rijk, goede reputatie. Toch doet het pijn. Ik probeer mezelf in te prenten dat het net zoiets is als opdrukken of hardlopen. Het doet pijn, maar maakt je uiteindelijk sterker."

Wetenschap wikt, politiek beschikt

Een stevig incasseringsvermogen, goed tegen kritiek kunnen en er ook iets mee doen. Wie daartoe in staat is durft beslissingen te nemen, ook als die niet populair zijn. Kijk er dan ook niet van op als hier een avondklok wordt ingevoerd, natuurlijk nadat deskundigen zijn gehoord. Maar: de wetenschap wikt, de politiek beschikt.

En als de aangeslagen minister van Justitie en Veiligheid Ferdinand Grapperhaus nog aarzelt vanwege de daverende kritiek die kan losbarsten, zal premier Rutte hem de helpende hand toe steken. In NRC Handelsblad lees ik dat Rutte in 2012 al zei: "Ik neem kritiek niet persoonlijk, maar doe er altijd mijn voordeel mee." Hij legt ook uit waarom hij zich minder van kritiek aantrekt dan anderen. Je moet uitgaan van je eigen normen, vindt hij, als mensen steeds maar hun best doen te zijn zoals anderen wordt het niets met de evolutie. Zo iemand durft een avondklok, in geval van nood, er wel door te drukken. We zijn gewaarschuwd.

Change Daily: Advies planbureaus: 'verduurzaam je uit de coronacrisis' en te weinig stroomkabels in Zeeland

Nieuws van 09-10-2020Verduurzaam je uit de coronacrisisHet kabinet moet zich tijdens de coronacrisis ook op klimaatverandering en de groeiende sociale kloof richten, vinden de directeuren van onze drie grote planbureaus. Het is voor het eerst dat de drie directeuren van het Centraal Planbureau, Sociaal Cultureel Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving samen naar buiten treden. Volgens hen is de crisis een uitgelezen moment om veranderingen door te voeren, zo is te lezen in NRC. Niet eerst de economische klap overleven, en dan pas weer aandacht besteden aan beperking van de uitstoot van CO2. Hans Mommaas (PBL): "Er staan nu bakken met geld wereldwijd klaar: 750 miljard euro in het Europees herstelfonds. De Duitsers investeren 130 miljard, de Fransen 100 miljard. Heel anders dan na de crisis van 2008 – daar hebben we ons uit bezuinigd. Nu staan we aan de vooravond van een investeringsspurt. Doe dat nou slim. Je kunt duurzamer uit de crisis komen. Bijvoorbeeld door de woningbouwcorporaties op grote schaal huizen te laten verduurzamen.” Volgens Mommaas kán het kabinet heel gericht investeren. Hij vindt dat we kunnen leren van Duitsland, waar ruim een kwart van de 130 miljard euro aan coronasteun naar verduurzaming van de economie gaat. Ook verbond Duitsland eerdere plannen aan sociaal beleid, zoals een steunpakket voor regio's waar mensen hun baan verliezen door de sluiting van kolencentrales. Te weinig stroomkabels in ZeelandDoor een conflict is de aanleg van hoogspanningsmasten in Zeeland vertraagd. Daardoor kan er bij veel wind capaciteit tekort zijn om de stroom van de windparken af te voeren, schrijft het FD. Het Deense Ørsted, eigenaar van het windpark, kan 760 megawatt aan stroom aan naar schatting 1 miljoen huishoudens leveren. Maar omdat er niet genoeg ruimte is op het hoogspanningsnet van Tennet, kan niet alles worden afgevoerd. Het bedrijf maakt zich zorgen dat het straks nog moeilijker wordt als het een tweede grote windpark aansluit. Maar het kan niet anders dan afwachten tot Tennet besluit meer kabels in de provincie aan te leggen, en dat kost geld: tientallen tot honderden miljoenen. Nieuws van 08-10-2020Batterij in flat vangt piekmomenten inductiekoken opIn Utrecht start netbeheerder Stedin een proef met een batterij in een flat die de stroompiekbelasting bij koken op inductie opvangt. Als de test slaagt, hoeft het elektriciteitsnet mogelijk niet verzwaard te worden, wat een hoop kosten en werkzaamheden scheelt. Als er meerdere batterijen in een wijk worden geplaatst en aan elkaar worden gekoppeld, opereert het als één groot ‘slim’ decentraal batterijsysteem. Niet alleen kunnen dan piekmomenten bij het koken worden opgevangen, ook het gebruik van piekstroom voor zware apparatuur zoals de lift kan verlaagd worden.Hyundai’s eerste zeven waterstoftrucks komen aan in ZwitserlandAutofabrikant Hyundai heeft gisteren de eerste zeven waterstofvrachtwagens aan zijn klanten in Zwitserland geleverd. Dit moment markeert de officiële intrede van het Zuid-Koreaanse bedrijf in de Europese markt met een commerciële waterstoftruck. De zeven XCIENT Fuel Cells, zoals de vrachtwagen heet, zijn de eerste van een bestelling van vijftig voor dit jaar. In 2025 wil Zwitserland in totaal XCIENT 1.600 waterstoftrucks op de weg hebben. De vrachtwagens gaan consumentengoederen vervoeren waarbij ze niks anders dan waterdamp uitstoten. Een joint venture tussen Hyundai en het Zwitserse H2 Energy staat garant voor een groene waterstofinfrastructuur, waarmee de trucks getankt kunnen worden.Studenten aan de TU Eindhoven presenteren hun afvalbakAnderhalf jaar zijn 22 Eindhvoense studenten bezig geweest met de ontwikkeling van 'hun' Luca: de auto gemaakt van afval. Plastic uit de oceaan, huishoudelijk afval en PET-flessen, het zit allemaal in de auto verwerkt. Met de auto willen ze een lans breken voor auto's gemaakt van afvalstoffen. Lees hier het hele verhaal. Robotfabrikanten claimen stikstofprobleem te kunnen oplsosenRobotfabrikanten Lely en JOZ zijn bezig met de ontwikkeling van apparaten die ammoniakemissie in de veehouderij kunnen verlagen en zo het stikstofprobleem op te kunnen lossen, zo is te lezen in het FD. De robot zorgt voor 70 tot 80 procent emissiereductie van ammoniakgas in vergelijking met een traditionele stal. Ze hopen beiden hun robot in de tweede helft van volgend jaar te lanceren. Betekent dat het einde van de boerenprotesten? Nieuws van 07-10-2020Europees Parlement wil klimaatdoelen voor 2030 verder aanscherpenMet een kleine meerderheid stemde het parlement woensdag voor aanscherping van de klimaatdoelen. In plaats van de uitstoot van broeikasgassen met ten minstens 55 procent terug te dringen ten opzichte van 1990, waar Eurocommissaris Timmermans voor pleit, zet het Parlement in op 60 procent. Nu mogen de lidstaten hun wensen op tafel leggen. Het is goed mogelijk dat uiteindelijk de 'ten minste 55 procent'-eis van de Europese Commissie wordt vastgelegd. Naar verwachting wordt het tijdens een EU-top in december definitief besloten.Greenpeace wil KLM via de rechter tot klimaatactie dwingenMilieuorganisatie Greenpeace vindt dat het kabinet KLM moet dwingen tot actie op klimaatgebied. Met die eis stappen ze woensdag naar de rechter. Volgens Greenpeace moet de Nederlandse staat klimaateisen stellen aan haar steun voor KLM, omdat het anders in strijd met de zorgplicht van de overheid. Met de Urgenda zaak als voorbeeld hoopt de organisatie verplichte klimaateisen via de rechter te kunnen afdwingen. Het kort geding dient op 18 november. Nederlands bedrijf gaat papier maken van de resten van suikerbietPapierfabrikant Crown Van Gelder komt na twee jaar onderzoek met papier dat voor 20 procent uit restafval van suikerbieten bestaat. Volgens het bedrijf wordt de milieu-impact per verpakking 16 procent lager. De Nederlandse papierproducent is de eerste ter wereld die suikerbietenpapier voor de industrie produceert.Milieuvriendelijke wijn: waar kan je als consument op letten?Gisteren kondigde de Australische wijnproducent Lindeman’s aan dat het hard op weg is om aan het eind van 2020 klimaatneutraal te zijn, voor de bedrijfsactiviteiten in Europa. Maar hoe klimaatvriendelijk is wijn eigenlijk? En waar kun je als consument op letten? Tijd om eens wat dieper in dit glaasje te kijken.Europese steden ondertekenen circulaire verklaring Verschillende Europese steden hebben een circulaire verklaring getekend waarmee ze hun eigen rol in de transitie naar een circulaire economie erkennen. Bijna dertig Europese steden hebben inmiddels hun handtekening gezet, waaronder Gent, Florence, Bergen, Oslo, Ljubljana, Sevilla en Praag. Het pact werd gelanceerd tijdens de negende editie van de Europese conferentie over duurzame steden in het Duitse Mannheim. Door het pact te tekenen, erkennen de steden de noodzaak om de overgang van een lineaire naar een circulaire economie in Europa te versnellen. Dit past in de Europese Green Deal, die de Europese Unie eerder heeft gepresenteerd.Gat in ozonlaag boven Antarctica was zelden zo grootSatellietbeelden laten zien dat het gat in de ozonlaag boven Antarctica in jaren niet zo groot is geweest. De grootte is deels te verklaren door de trend van het seizoen. Als de tempraturen laag zijn en er veel zonlicht is, breekt ozon sneller af. Op het zuidelijk halfrond loopt de winter op zijn einde, waardoor na een lange poolnacht de zon volop schijnt, terwijl het nog wel zeer koud is (tussen de -48℃ en -54℃). Echter wordt het gat ook groter door de uitstoot van CFK’s (chloorfluorkoolstofverbinding) afkomstig uit airconditionings, spuitbussen en oude koelkasten. Hoewel internationale samenwerkingen ertoe hebben geleid dat de uitstoot van deze gassen drastisch is teruggedrongen, blijven ze zeer lang in de lucht hangen. Ook vermoeden klimaatwetenschappers dat CO2 en methaan een rol spelen bij ozonafbraak.CEO Uniliver ziet klimaatverandering en corona als redenen om het kapitalisme te veranderenDe CEO van Unilever, Alan Jope denkt dat klimaatverandering en de coronacrisis signalen zijn dat het kapitalistisch systeem moet veranderen. Dat zei hij in een interview tijdens The Economist’s Sustainability Virtual Week. “Het kapitalisme heeft veel goeds gebracht; honderden miljoenen mensen zijn erdoor uit armoede geraakt. Maar de focus op winstgevendheid is schadelijk en heeft veel onverwachte en nadelige consequenties.” Volgens de Schotse topman heeft het kapitalisme ertoe geresulteerd dat we blinde vlekken hebben gecreëerd voor een veelvoud aan crises in het afgelopen jaar. Naast de klimaatcrisis haalde Jope ook de link tussen het verlies van biodiversiteit en pandemieën aan, en benoemde hij de historische mankementen en ongelijkheid in het raciale rechtssysteem.Veolia geeft strijd om overname Suez nog niet opTopman Antoine Frerot van het Franse afval- en recyclingconcern Veolia zegt in een interview met de Franse krant Le Figaro dat een overname van branchegenoot en rivaal Suez nog steeds mogelijk is. Suez verzet zich daar hevig tegen, ook nadat het eveneens Franse bedrijf Engie besloot een pakket Suez-aandelen van 29,9 procent aan Veolia te verkopen. Lees hier het artikel.Jeansmerk Levi’s verkoopt eigen kleding opnieuwAmerikaanse shoppers kunnen hun gedragen spijkerbroek - ook als er gaten in zitten - terugsturen naar Levi’s, die het via hun eigen website weer proberen te verkopen. Win-win, want je krijgt er een cadeaubon voor terug. Het is het eerste spijkerbroekenmerk dat een terugkoopprogramma op deze manier opzet. Interessant voor duurzame shoppers, die letten op de ecologische voetafdruk van hun gekochte kleding en vooral tweedehands kopen. Volgens marketingmedewerker Jen Sey koopt al 60 procent van generatie Z in Amerika vooral tweedehands kleding. “Ze vinden het jagen op het perfecte paar leuk, en natuurlijk doen ze het omdat het een duurzamere keuze is. Als je een tweedehands Levi’s broek koopt, bespaar je in vergelijking met het kopen van een nieuw paar 80% CO2 uitstoot en 1,5 pond afval,” zegt ze tegen de Amerikaanse Vogue. Bovendien is Levi’s het meest gekochte merk in een tweedehandswinkel, dus daar pikt het dan ook een graantje van mee. Nieuws van 06-10-2020Toyota maakt grote waterstoftruck voor Amerikaanse marktToyota werkt aan een grote waterstoftruck voor de Amerikaanse markt. Zulke big rigs rijden veel rond in de States, en verbruiken bakken brandstof. Met de waterstofvariant kan ook deze grootverbruiker van fossiele brandstof groener worden. Toyota zit al sinds 2000 in de waterstofwereld, maar waterstof voor auto's en vrachtwagens is nog niet echt doorgebroken. De Japanse autobouwer verwacht echter dat grote trucks, die niet op elektriciteit kunnen rijden omdat de range dan te laag zou zijn, waterstof nodig hebben in een duurzame toekomst. Eerder ontwierp Toyota ook al een kleinere vrachtwagen op waterstof.Investeerders zien nu en in de toekomst brood in windenergie op zeeInvest-NL heeft afgelopen vrijdag het rapport ‘Financing offshore wind’ aangeboden aan de voorzitter van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord Ed Nijpels. Het rapport toont aan dat het generen van windenergie op zee ook in de toekomst een rendabele markt is. Directeur van Invest-NL Wouter Bos: ‘De investeerders zijn er, het kapitaal is er, de risico’s kunnen worden ingeprijsd. Wat nu ontbreekt is zekerheid aan de vraagzijde. Het is belangrijk om nu vol in te zetten op stimulering van de vraag uit bijvoorbeeld de industrie, bijvoorbeeld door elektrificatie.’Consortium van energiepartijen biedt handreiking voor energietransitieEen coalitie van marktpartijen in de energiesector hebben rapport gepresenteerd dat spelers in het energiedomein handvatten biedt om de energietransitie te organiseren en te realiseren. Het rapport, de Handreiking Systeemintegratie Energie in Nederland (SEIN), is opgesteld door onder andere TenneT, VNO-NCW, Gasunie en Shell. De initiatiefnemers benadrukken het belang van samenwerking tussen energieproducten, netwerkbedrijven, gebruikers en overheden. ‘Het is nodig de veranderingen in het aanbod van hernieuwbare bronnen, in de energievraag bij gebruikers en in de energie-infrastructuur goed op elkaar af te stemmen’, aldus het rapport. ‘Er is een organisator, orkestrator of ‘samenspel-leider’ nodig die de functie vervult om activiteiten en ontwikkelingen in tijd en ruimte in samenhang te brengen en daar sturing aan geeft.’Subsidies elektrische auto’s geschrapt tot verbazing van brancheverenigingenDe subsidiepot voor particulieren die een elektrische auto willen aanschaffen is op. Hiermee sluit het kabinet het loket waar de aanvragen konden worden ingediend. Aanvragen die dit jaar zijn ingediend, maar nog niet gehonoreerd zijn, worden doorgeschoven naar het budget van volgend jaar. Het kabinet verwacht echter dat die pot ook snel leeg raakt. Daarom wil het deze ‘doorschuifbepaling’ op korte termijn schrappen. Zo blijkt uit een brief van staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer. Brancheorganisaties RAI Vereniging en Bovag zijn verbijsterd over het besluit. 'Alweer is de automobilist de dupe. Het kabinet heeft zijn mond vol over het belang van verduurzaming, maar ondertussen toont het zich onbetrouwbaar door plots de spelregels weer te wijzigen,' verklaarden zij in het FD.Amazone-regenwoud verandert sneller in savanne dan gedachtHet Braziliaanse regenwoud verandert door de klimaatcrisis en het kappen van bomen sneller in een uitgestrekte savanne dan aanvankelijk werd gedacht. Dat blijkt uit een onderzoek gepubliceerd in Nature Communications waar The Guardian over schrijft. Ongeveer 40 procent van het nog bestaande regenwoud is bijna op een onomkeerbaar punt aanbeland. Het duurt waarschijnlijk nog tientallen jaren voordat dat deel van het regenwoud verdwijnt, maar als het proces eenmaal in gang is gezet is het moeilijk terug te draaien. Het regenwoud staat erom bekend veel CO2 op te nemen er huizen enorm veel verschillende diersoorten die alleen daar voorkomen. "Als het regenwoud eenmaal is verdwenen, duurt het jaren voordat het weer terug groeit in de originele staat. Maar de grote hoeveelheid verschilende diersoorten zullen voor altijd verdwijnen als dat gebeurt," aldus onderzoeker Ingo Feltzer tegen de Engelse krant.Nieuws van 05-10-2020Zeeland krijgt een groene waterstoffabriek voor de productie van ammoniakHet Deense energiebedrijf Ørsted en de Noorweegse kunstmestfabrikant Yara bundelen hun krachten voor de ontwikkeling van een electrolyserfabriek op windenergie met een capaciteit van 100 megawatt. De provincie Zeeland is gekozen als uitvalsbasis voor deze fabriek, pal naast Yara’s andere fabriek in Sluiskil. Hiermee willen ze fossiele waterstofproductie vervangen voor hernieuwbare waterstof om ammoniak mee te produceren. Het project kan in potentie 100.000 ton CO2 per jaar vermijden. Naar verwachting is de fabriek in 2024 of 2025 operationeel.Bierbrouwer wil medewerkers ‘klimaat-negatief’ makenDe Schotse bierbrouwer BrewDog heeft aangekondigd om al zijn medewerkers ‘klimaat-negatief’ te maken. Het bedrijf wil dit doen door uit te rekenen wat de ecologische voetafdruk per werknemer is om dit vervolgens dubbel te compenseren met één van hun duurzame projecten. Vanaf volgende week kunnen alle medewerkers met een speciale app, Pawprint, hun persoonlijk CO2-uitstoot uitrekenen door informatie in te vullen over onder andere energierekeningen, reisagenda’s en consumptiegedrag. Wanneer alle 2.000 werknemers dit hebben gedaan, weet BrewDog hoeveel het moet compenseren, bijvoorbeeld door zijn eigen bos in Schotland uit te bouwen. De actie is onderdeel van BrewDogs duurzaamheidsstrategie ‘Make Earth Great Again’. De wereld van ventilatie op z’n kop: van plafond naar vloerHet nieuwe kantoorpand ‘Amstel Next’ dat in de loop van 2020 wordt gebouwd, gaat gebruik maken van een ventilatieconcept waarbij schone lucht niet uit het plafond, maar uit de vloer komt. Hierdoor wordt met dezelfde luchtcapaciteit een betere luchtkwaliteit verkregen. Daarnaast verbruikt de vloervariant minder energie. Vloerventilatie is niet iets nieuws, maar heeft de afgelopen maanden wel meer aandacht gekregen. Sinds het begin van de coronacrisis zijn we ons allemaal veel meer bewust van het belang van goede luchtventilatie.'Dit is hét moment voor een wereldvoedselrevolutie'Hoogleraar Voeding en Gezondheid Jaap Seidell vindt dat Europa het voortouw moet nemen in de strijd tegen obesitas en klimaatverandering. 'Amerika laat het liggen en China is een eng land. Daarom moet Europa het doen. Seidell is lid van de Koninklijke Academie van Wetenschappen (KNAW) en adviseert als deskundige op zijn terrein verschillende nationale en internationale wetenschappelijke organisaties, waaronder de World Health Organisation en de Gezondheidsraad. Paul van Liempt interviewde Seidell over de veranderingen in de voedselindustrie en het belang van goede voeding. Lees hier het volledige interview.Nederland gebruikt meer waterstof dan gedachtDe Nederlandse industrie gebruikt jaarlijks een derde meer waterstof dan men tot nu toe dacht. Dat blijkt uit een schatting van TNO. Dat kan gevolgen hebben voor de energietransitie, want als er meer milieuvriendelijke waterstof nodig is, vraagt dat ook om meer duurzame stroom. Een handelsmarkt voor waterstof kan misschien helpen om de prijs en beschikbaarheid in goede banen te leiden.We shoppen vaker lokaal door coronaZeven op de tien Nederlanders (69 procent) shopt vaker bij lokale ondernemers dan een jaar geleden, blijkt uit onderzoek van Mastercard. Twee op de vijf gaan bewust naar de lokale ondernemer om de gemeenschap overeind te houden en bijna een kwart geeft aan dat dit komt door een versterkte relatie die is ontstaan door corona. Daarnaast koopt 75 procent van de Nederlanders het liefst bij een winkelier die ze kennen en vertrouwen. Meer dan drie kwart van de Nederlanders zegt sinds het begin van de coronacrisis meer sympathie te hebben voor de buurt en buurtwinkels. Gemak (41 procent), rijen voor grote supermarkten (26 procent) en reisbeperkingen (20 procent) zijn ook een belangrijke oorzaak voan het herontdekken van de buurtwinkel. Ook in de rest van Europa toont zich deze trend: drie op de vier Europeanen (74 procent) bezoekt sinds de Covid-19 uitbraak vaker de lokale winkelier. BRON: ADOBE STOCK EN ASIYE KOCA