Eva Segaar 06 oktober 2020, 14:31

Frank Elderson is de groene Nederlandse kandidaat voor de ECB-directie; een portret

Frank Elderson (50) wordt door de Eurolanden voorgedragen voor de directie van de Europese Centrale Bank. Op dit moment is Elderson directeur toezicht bij De Nederlandsche Bank (DNB), waar hij zich al langer hard maakt voor een duurzamer financieel stelsel.

44843210664 a752b3e9ef k

“We moeten van een anderhalve-meter naar een anderhalve graad-economie, zoals in het klimaatverdrag van Parijs is afgesproken,” zei Elderson afgelopen juni tegen de Volkskrant. Hij noemt alle andere investeringen een ‘enorme gemiste kans, niet op de laatste plaats om de hiermee verbonden financiële risico’s.’

Groene kandidaat

Een groene kandidaat dus, als opvolger van Luxemburger Yves Mersch. Toen Elderson in 2011 aantrad in de directie van DNB zette hij daar duurzaamheid op de agenda. Ook is hij mede-oprichter van een platform voor een duurzame financiële sector in Nederland, en adviseerde hij de Europese commissie in 2017 over een duurzaam financieel stelsel. Dagblad Trouw zette hem daarom in 2019 op nummer 4 in de Duurzame 100

“Ik voelde me in het begin een beetje een roepende in de woestijn,” zegt Elderson tegen Trouw over zijn inzet op verduurzaming vijf jaar geleden. "Maar sindsdien is het klimaatbewustzijn in de financiële sector snel toegenomen."

Lees ook: Duurzame groei na de coronacrisis, kan dat?

Geen kolencentrales, geen dieselauto's 

In datzelfde interview zegt de bankier: “Regeringen hebben elkaar in Parijs op de Klimaattop in 2015 heel serieuze maatregelen beloofd. Als ze zich daaraan houden, zal er een gigantische transitie in de economie  plaatsvinden. Groter dan misschien welke ook sinds mensenheugenis. Wat er gaat gebeuren, is dat jij en ik nog gaan meemaken dat er geen kolencentrales meer zijn, geen dieselauto’s meer rondrijden, we afscheid nemen van fossiele brandstoffen. Dat moet, want dat hebben we met elkaar afgesproken. En als we dat niet doen, ontstaan er dusdanig grote risico’s als ­gevolg van klimaatverandering dat die de financiële sector ook weer raken.”

Lees ook: De twee gezichten van de fossiele energiesector

Na jaren weer een Nederlander

De kans is groot dat voor het eerst sinds 2003, na Wim Duisenberg, er weer een Nederlander toetreedt tot de directie van de ECB. Elderson kreeg in de eerste stemronde de benodigde meerderheid van veertien lidstaten. Zijn tegenstrever was de Sloveen Boštjan Jazbec.

Maar de benoeming is nog niet rond. Er komt vermoedelijk protest vanuit het Europees Parlement vanwege het feit dat er geen vrouw wordt benoemd. Hoewel dat de benoeming officieel niet kan tegenhouden, kan het wel voor vertraging zorgen, zoals ook bij Mersch in 2012 gebeurde. In het gehele ECB-bestuur zitten momenteel twee vrouwen en 22 mannen.

Minister Hoekstra van Financiën heeft Elderson voorgedragen, maar betreurt dat er niet ook een vrouw is geopperd. "Daar moeten we aan blijven werken, maar als je ziet waar we uit kunnen putten dan is de conclusie dat de wereld van bankiers nog steeds een mannenbolwerk is." 

Lees ook: Leveren klimaatinvesteringen nu meer of minder banen op?

Beeld: Flickr.com 

Moeten we grondstoffen in plaats van arbeid gaan belasten?

"Mensenwerk wordt te zwaar belast, terwijl de werkloosheid oploopt en de bevolking vergrijst," zegt Groothuis. Als die fiscale ommekeer er komt kunnen de inkomstenbelasting, sociale premies, loonbelasting en btw op onderhoud en reparaties worden verlaagd, om zo een circulaire economie te stimuleren. Nu kost het repareren van een product vaak meer tijd en arbeid dan iets nieuws kopen, waardoor circulaire businessmodellen in het huidige systeem niet lonen. Een hervorming van ons belastingstelsel brengt daar verandering in.Lees ook: 'In een circulaire economie betaalt de vervuiler'Tax pollution, not peopleUit onderzoek blijkt dat de ‘tax-shift’ kan zorgen voor stijging van de werkgelegenheid en daling van broeikasgassen, waterverbruik en verbruik van fossiele brandstoffen. De slogan is niet voor niets ‘Tax pollution, not people.’ Het idee kwam van haar vroegere baas, ondernemer Eckart Wintzen. Toen hij plotseling overleed startte Groothuis met Ex'tax.Lees ook: Hoe Zweden bedrijven klaarstoomt voor de circulaire economieGroothuis wil graag van Nederlandse ondernemers weten hoe ze tegen een 'tax-shift’ aankijken en hoe ze die het liefst zien. Daarom heeft ze in samenwerking met ABN AMRO een enquête uitgezet. “Steeds meer ondernemers kiezen ervoor duurzaam te ondernemen en merken dat ze tegen beperkingen aanlopen: je mag gratis vervuilen, maar betaalt veel belasting op het inzetten van mensen.” Ze hoopt via de enquête te weten te komen hoe groot het draagvlak voor de aanpassing van het fiscale stelsel is.Op naar Den HaagMet de uitkomsten wil Groothuis naar politiek Den Haag. Het streven is om de belastingherziening op te nemen in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet in 2021. “De regering past de principes van de tax-shift ook wel toe: vliegreizen worden hoger belast en komt er een belasting op CO2-uitstoot, maar we zijn nog te bang om bedrijven tot last te zijn.” Volgens de oprichtster is de tijd inmiddels rijp voor een systematische aanpak. “Iedereen snapt dat de spelregels die ons in de problemen hebben gebracht, die problemen niet gaan oplossen. Om duurzaam ondernemen een eerlijk speelveld te geven, moet de tax-shift er nu komen.”Lees ook: Kabinet toot teleurstellend gebrek aan visie, meer sturing nodigBeeld: Adobe Stock