Marc Seijlhouwer 20 juli 2020, 16:48

Kunnen we klimaatverandering tegengaan door de atmosfeer te veranderen?

Zelfs als we een schild van zwavelzuur om de aarde optrekken om zonnestralen te weerkaatsen, moet de mens zijn CO2-uitstoot verlagen. Dat blijkt uit een nieuwe studie, die keek of met het aanpassen van de omstandigheden op aarde (geo-engineering) klimaatverandering voorkomen kan worden.

Adobestock aarde

Geo-engineering bestaat als idee al heel lang. Sciencefictionschrijvers gebruiken het graag, maar ook serieuze wetenschappers houden zich ermee bezig. Nu de klimaatcrisis zich aandient kijken steeds meer mensen naar klimaat-engineering. Eén van de populaire theorieën: je kan opwarming van de aarde tegengaan door zonlicht terug te kaatsen. Dat kan met reusachtige spiegels op satellieten, maar ook door een grote wolk van zonafstotend gas in de atmosfeer te pompen.

Minder zon op aarde

Dat laatste scenario is onder sommigen zo populair dat de Rutgers University onderzocht of het zou helpen. Het idee: gasvormig zwavelzuur hoog in de stratosfeer sprayen, waar het in wolken blijft hangen die het zonlicht weerkaatsen. Hoe minder zon het aardoppervlak bereikt, hoe minder warmte er blijft hangen en hoe langzamer de opwarming van de aarde gaat.

Met het klimaatmodel dat de onderzoekers gebruikten bleek dit idee te werken. Het zou niet eenvoudig zijn; de zwavellaag zou elk jaar ververst moeten worden. Maar in theorie is het mogelijk om de opwarming van de aarde binnen de grenzen van de Parijs-afspraken te houden.

Lees ook: Geoengineering is goed voor de economie van arme landen

Geo-engineering is echter niet makkelijk. Want hoe krijg je het zwavelzuur de atmosfeer in? Daar zijn een heleboel ideeën over. Met mortiergranaten, weerbalonnen, heel grote schoorstenen of vliegtuigen – het kan allemaal. In theorie, dan, want het is nog nooit grootschalig geprobeerd. De grote vraag is of de kosten opwegen tegen de baten.

CO2 moet ook omlaag

Dat zwavelzuur opwarming tegen kan gaan betekent niet dat geo-engineering een totaaloplossing is. Als bedrijven doorgaan met CO2 uitstoten, zullen er andere klimaatproblemen ontstaan, mede doordat de zwavelwolken twee kanten op werken. Als belangrijkste gevolg noemen de onderzoekers het gat in de ozonlaag. Dat gat boven Antarctica zou groter worden, waardoor de poolkap sneller smelt en de zeespiegel alsnog stijgt.

Ook zal er wereldwijd minder regen vallen, wat tot droogte zorgt. Geo-engineering lost mogelijk dus wel global warming op, maar lokaal zullen nog steeds klimaatrampen plaatsvinden als de mens zijn CO2-uitstoot niet inperkt.

Agressief inzetten op zon en wind

“Ons onderzoek laat zien dat er niet één techniek is om klimaatverandering mee te bestrijden. We moeten stoppen met het verbranden van fossiele brandstof en agressief inzetten op wind-en zonne-energie”, vertelt Alan Robock, mede-auteur van het artikel over dit onderwerp. Maar als we dat doen, kan selectieve, matige geo-engineering helpen om de ergste gevolgen van global warming te dempen.

De onderzoekers merken zelf trouwens op dat hun onderzoek maar één klimaatmodel gebruikte. Om met meer zekerheid te kunnen zeggen hoeveel en waar je zwavelzuur-wolken moet aanbrengen, en hoeveel de CO2-uitstoot precies omlaag moet, is meer onderzoek nodig.

Lees ook: 'Zonder geo-engineering kunnen we klimaatverandering niet stoppen'

Bron: Rutgers University | Beeld: AGU/Brian West

Rosse buurt wordt ‘Green Light District’: renovatie, verduurzaming en ecologische condooms

De ondernemers in het oude centrum van Amsterdam zijn hard geraakt door de stilte die de coronagolf met zich mee heeft gebracht. Een gebied dat doorgaans jaarlijks door 9 miljoen bezoekers wordt bezocht, was de afgelopen maanden uitgestorven. Positief hieraan is dat de lokale bewoners en ondernemers dit stadsdeel vanuit een nieuw perspectief konden zien.Met de Green Light Experience kunnen bezoekers dit nu ook zelf ervaren. Deelnemers aan de wandeling worden langs verschillende ondernemers geleid die op een duurzame manier bijdragen aan de leefbaarheid en economie van de Amsterdamse Wallen.Duurzame renovaties AmsterdamWe worden uitgenodigd in het hart van de Wallen aan de Oudezijds Voorburgwal 136, de thuisbasis van Green Light District. Het typisch Amsterdamse grachtenpand wordt dit jaar volledig verduurzaamd. Zo worden onder andere vensters, vloeren en plafonds geïsoleerd, maken normale lampen plaats voor ledverlichting en wordt de gasaansluiting vervangen door een warmtepomp. “Dit pand wordt het vlaggenschip van de duurzame renovaties die de komende jaren in de binnenstad van Amsterdam uitgevoerd worden”, vertelt Suze Gehem, oprichter van Green Light District. “Met 100 kilometer aan grachtenkade staat Amsterdam voor een enorme uitdaging. Er is werk aan de winkel.”Het plan is om heel het postcodegebied 1012 te verduurzamen. De panden aan de Zeedijk zijn als eerst aan de beurt. Ze gaan van het gas af, worden geïsoleerd, verwarmd en uitgerust met warmtepompen, infraroodverwarming en zonnepanelen. “Met de Green Light District willen we workshops en evenementen organiseren over verduurzaming en vergroening. Daarnaast geven we advies aan bewoners over duurzame maatregelen voor hun eigen woning en zijn we constant op zoek naar nieuwe creatieve ideeën”, zegt Gehem.Lees ook: Amsterdam wordt donut-stad: ‘We weten nog niet precies hoe, want het is nooit eerder gedaan’Ecologische condoomsNa een vlotte introductie is het tijd voor de wandeling: de Green Light Experience. Bij de start ontvangen deelnemers een tas die tijdens de wandeling gevuld wordt met duurzame producten van lokale ondernemers. De tas, gemaakt van oude zonwering, is van The Upcycle, een bedrijf dat producten ontwerpt, maakt en verkoopt van gebruikte materialen.Vervolgens brengt de route ons naar Condomerie, ’s werelds eerste condoomspeciaalzaak. Naast dat de winkel een breed scala aan duurzame (en vegan) condooms verkoopt, initieert het lokaal en internationaal onderzoek naar ecologisch verantwoorde condoomproductie.“De prostitués in deze buurt kopen bij ons hun condooms”, vertelt eigenaar Theodoor van Boven trots. “Maar voor ons is het belangrijk dat het aandeel duurzame condooms stijgt. Wij produceren ze van 98% natuurlijk rubber, halveren het verpakkingsmateriaal en vervangen aluminium zoveel mogelijk met plastic.” Saillant detail: Van Boven verzamelt naar eigen zeggen verhalen van meervoudig gebruik, iets wat vroeger heel normaal scheen te zijn.Proeverij van hennepDe wandeling gaat door met een bezoek aan Hempstory. Hier verkopen ze gezonde en duurzame producten van de hennepplant. De medicinale en recreatieve aspecten zijn welbekend, maar Hempstory wil met name de veelzijdigheid van de plant promoten. De vezels zijn sterk genoeg om te dienen als isolatiemateriaal voor huizen en de zaden bevatten genoeg proteïne om een vleesvervanger te zijn. Tijdens ons bezoek krijgen we een proeverij van verschillende hennepproducten voorgeschoteld, waaronder olie, koek en thee.Voor ons is de route bijna afgelopen, maar niet voordat we een biertje hebben gedronken van de nabijgelegen Brouwerij Prael. Deze onderneming biedt werkgelegenheid aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt door bier te brouwen, verkopen en serveren.Lees ook: Amsterdam knoopt warmtenetten aan elkaar voor meer duurzaamheidSpeurtocht naar verhalenDe volledige route brengt je nog langs veel meer ondernemers en verschillende duurzame initiatieven zoals een beplante parkeerplek, straten vol geveltuinen en een minimuseum met watertank. Door bepaalde gebouwen en plekken als hotspot te bestempelen wil Green Light District verduurzaming stimuleren en onder de aandacht brengen. Verder worden bezoekers vooral aangemoedigd om veel te proeven en de verhalen van de lokale ondernemers te verzamelen. De tocht is in ieder geval nog deze zomer online te boeken.Bron: Green Light District | Beeld: Adobe Stock, DuurzaamBedrijfsleven