Marc Seijlhouwer 09 juli 2020, 10:50

EU zet vol in op waterstof in de Green Deal

Nadat Nederland en andere landen al een waterstofstrategie presenteerden, komt nu ook de Europese Commissie met een gedetailleerd plan voor een waterstofeconomie. Volgens het plan moet er over vier jaar al minstens zes gigawatt aan groene waterstoffabrieken staan. De commissie presenteerde de ambitieuze plannen gisteren.

Frans timmermans timmerfrans baard

Zes gigawatt aan elektrolysers in 2024, genoeg om een miljoen ton duurzame waterstof te produceren. En in 2030 moet er zelfs capaciteit zijn voor tien miljoen ton. Als we dan 2050 bereiken en de klimaatdoelstellingen gehaald moeten zijn, is waterstof een volwassen techniek die bedrijven standaard toepassen en gebruiken.

Deze ontwikkelingen mogen wat kosten; de EU heeft plannen voor investeringen van honderden miljarden. Daarvan is tussen de €24 en 42 mrd voor het ontwikkelen en bouwen van elektrolysers bedoeld. Het grootste deel, €220 tot 340 mrd, gaat naar zon- en windparken, die de groene stroom leveren voor elektrificatie van Europa én voor waterstofproductie. Daarnaast zijn er nog honderden miljoenen nodig om de industriële installaties, die bijvoorbeeld ammoniak of methanol produceren, om te bouwen zodat ze op waterstof kunnen werken.

Bekijk hier de volledige strategie

Plannen voor waterstoffabriek

Voorlopig staat waterstof nog in de kinderschoenen. In de hele EU is op dit moment ongeveer 2 gigawatt aan elektrolysers in aanbouw of gepland. Deze waterstofmachines zullen er zeker komen. Nog eens 22 gigawatt aan waterstofcapaciteit bevindt zich in de verkennende fase: bedrijven doen haalbaarheidsstudies om te kijken of en wanneer een waterstoffabriek winstgevend zou kunnen zijn. Ongetwijfeld wachtten deze bedrijven ook op mogelijke investeringen of subsidies, zoals de EU ze nu aankondigt. Voorlopig is groene waterstof namelijk nog minstens twee keer duurder dan waterstof gemaakt van fossiele brandstoffen.

Lees ook: Plannen voor grootste waterstoffabriek ter wereld in Groningen

De plannen zijn onderdeel van de Green Deal, die Frans Timmermans vorig jaar aankondigde. Inmiddels is de Green Deal de spil geworden in de plannen van de EU om uit de coronacrisis te klimmen. De forse investeringen in waterstof horen daarbij, hoewel het plan ook zegt dat niet elk land evenveel mogelijkheden heeft om groene waterstof te maken; de kosten en baten moeten daarom eerlijk verdeeld worden.

Lees ook: Opening van grootste Nederlandse waterstofinstallatie Hystock

Energie beter gebruiken

Het waterstofplan is onderdeel van een de EU-strategie om het energieverbruik in de unie efficiënter te maken. De oude manier van werken, waar elke sector zijn eigen energiesysteem heeft, werkt niet meer; als elke sector zelf het wiel moet uitvinden wordt de energietransitie onbetaalbaar. Daarom moet er efficiënter om worden gesprongen met energie (bijvoorbeeld door meer gebruik te maken van restwarmte). Waar mogelijk moeten processen elektrisch in plaats van fossiel worden. Als dat niet kan, moeten bedrijven overstappen op duurzame brandstoffen zoals waterstof.

Lees ook: Wiebes presenteert Nederlandse waterstofstrategie

Bron: Europese Commissie | Beeld: European Parliament

Gulpener opent meest duurzame brouwerij van Europa

“We zijn het nieuwe brouwhuis aan het opstarten”, zegt Rutten in een telefonische toelichting. “De bouw is klaar, we zijn bezig om alles op elkaar aan te sluiten, te testen en te finetunen. De eerste resultaten en metingen in de ketel zien er goed uit, maar het duurt nog een week of twee voordat we het bier daadwerkelijk kunnen proeven.”Gulpener profileert zich al jaren als duurzame onderneming en ‘vrije brouwer’. “We willen in 2030 helemaal fossielvrij zijn”, zegt Rutten. “Het nieuwe brouwhuis is een belangrijke stap in onze duurzame strategie. Er zitten een paar spannende innovaties in die het energieverbruik met 75% verlagen.”Warmtepomp Zo wordt het bier tijdens het brouwproces op temperatuur gebracht met de injectie van zowel stoom als heet water. “Stoom kun je niet bufferen, dat moet je op temperatuur brengen op het moment dat je het nodig hebt, warm water kun je wel bufferen”, legt Rutten uit. “De warmtepomp die we in fase 2 gaan installeren produceert water van 110 graden, en levert stoom als we het nodig hebben. Daardoor hebben we de piekbelasting kunnen halveren. Daarnaast is er een nieuwe techniek toegepast die het koken van het brouwsel vervangt. Door de zogenaamde Eco Stripper wordt de verdamping van het brouwsel gereduceerd van 9% tot 1%. Gulpener is de eerste speciaalbierbrouwerij ter wereld met deze techniek. Dat scheelt heel veel energie.” Een andere innovatie betreft de filtertechniek. Omdat Gulpener alleen gebruik maakt van grondstoffen die regionaal geteeld worden, kampt het bedrijf vanwege het wisselende weer met verschillen in kwaliteit en samenstelling van bijvoorbeeld brouwgerst. “Daarom gebruiken we een nieuwe industriële filtertechniek, die de grondstoffen helemaal vermaalt. Daardoor worden we niet meer beperkt door het filterbed dat normaal ontstaat doordat de grondstof naar de bodem zakt. Het stelt ons nu zelfs in staat om ook lokale oergranen zoals emmertarwe en rogge in het brouwproces te gebruiken. Daardoor kunnen we innoveren met smaak, en stimuleren we tegelijkertijd de lokale biodiversiteit.”Fossielvrij in 2030 De medewerkers van Gulpener zijn nauw betrokken bij de duurzame strategie van het bedrijf. ‘Het verbond met de natuur’ was al door alle medewerkers ondertekend, en wordt iedere vijf jaar herzien en eventueel aangescherpt. “De doelstelling om in 2030 fossielvrij te zijn hebben we nu ook toegevoegd. Tijdens de nieuwjaarsborrel hebben alle medewerkers het nieuwe ambitiestatement ondertekend. Dat zorgt voor bewustzijn en commitment bij iedereen. Je moet toch iedereen meekrijgen in dit proces.”Hoe kijkt Rutten aan tegen de grote concurrerende brouwers, die inmiddels ook allemaal duurzaamheid hebben omarmd? “Gelukkig is er meer aandacht voor. Dat is goed. De nieuwe brouwtechnieken die wij gebruiken zijn open source. Ze mogen op bezoek komen en alles komen bekijken.”Lees ook: Grolsch haalt straks tweederde van de warmte uit een duurzamere bronGreen washingMaar Rutten is nog niet overtuigd dat de grote brouwers hun duurzame strategie met hart en ziel inzetten. “Er zit veel marketing in. Een ander woord daarvoor is greenwashing. Kleine successen worden breed uitgemeten. Het wordt allemaal heel technisch en cijfermatig aangevlogen, terwijl het om veel meer gaat, zoals het betrekken van je medewerkers en je omgeving.” De feestelijke opening van het nieuwe brouwhuis is uitgesteld vanwege de coronacrisis. “Dat halen we wel een keer in”, zegt Rutten. Corona had de afgelopen maanden een stevige impact op het bedrijf, dat normaal gesproken veel bier levert aan de horeca. “Met alle regelingen vangen we de meeste klappen wel op, maar ik hoop dat het niet al te lang duurt.”Lees ook: Oud bier van Bavaria wordt handenalcoholBron & beeld: Gulpener