Teun Schröder
21 juni 2020, 06:00

Hoe zorgen we dat toerisme na de crisis duurzaam wordt?

De reisbranche heeft het zwaar. Vliegtuigen stonden lange tijd aan de grond en boekingen werden massaal geannuleerd. Inmiddels is er ook een lichtpuntje: per 15 juni gaan de landsgrenzen van twaalf populaire Europese vakantiebestemmingen, zoals Italië en Kroatië, weer open. Gaat een herstart in de sector gepaard met verduurzaming?

Zakelijk reizen

Volgens de laatste cijfers staan wereldwijd meer dan 16.000 commerciële vliegtuigen aan de grond. Sinds medio maart nam het vliegverkeer in Europa met bijna 90 procent af. Met de meerderheid van de grenzen dicht en hotels, cafés, restaurants, vakantie- en pretparken geheel of gedeeltelijk gesloten staat het buiten kijf dat de toerismesector enorm hard is getroffen door de coronacrisis.

Domino-effect

Melvin Mak, sustainability manager van TUI Benelux (onderdeel van ’s werelds grootste reisorganisatie) voorziet grote schade voor de sector. Maar hij kijkt verder dan alleen het verlies voor de reisorganisaties. “Natuurlijk valt de eerste financiële klap bij ons, maar de gevolgen voor onze wereldwijde bestemmingen zijn ook gigantisch. Daar ligt niet alleen de economie stil, maar ook de sociaaleconomische ontwikkelingen”, vertelt Mak.

“Vakantiebestemmingen zijn afhankelijk van inkomsten en belastingen van toeristen, bijvoorbeeld om ziekenhuizen en scholen te onderhouden. Onze overheid biedt hier een goed vangnet. Maar ik heb niet de illusie dat dit overal zo is geregeld. In de media hoor je van alles over de economische impact voor bedrijven, maar het domino-effect is nog veel groter.”

Curaçao is een van de bestemmingen die zwaar is getroffen door corona. Het eiland is voor een groot deel afhankelijk van inkomsten uit de toerismesector. Nu de sector sinds midden maart stilligt zitten veel mensen zonder werk. Buffers hebben deze mensen veelal niet.

Hans Schellevis, eigenaar van TIME TO SMILE Chogogo Dive & Beach Resort noemt de situatie schrijnend. “Het is onvoorstelbaar hoe snel de verborgen armoede zichtbaar is geworden.” Wekelijks worden er duizenden voedselpakketten op het eiland uitgedeeld. Chogogo probeert zoveel mogelijk medewerkers in dienst te houden. “We zetten bijvoorbeeld horecapersoneel op andere functies in zoals bewaking.” Dat laatste is ook nodig want de kans op inbraken neemt in deze situatie toe. “Tegelijkertijd zijn deze mensen straks ook nodig als het toerisme weer langzaamaan opstart.” Er wordt verwacht dat per 1 juli vakantiegangers uit een aantal Europese landen weer welkom zijn op Curaçao.

Lees ook: TUI stopt met vliegreizen naar Parijs omwille van klimaat

70 ton voedsel

Door de pandemie heeft internationale hotelketen RIU Hotels & Resorts ook gedwongen de deuren van al haar hotels moeten sluiten. Vanuit de hotels groeide vervolgens sterk de behoefte om de beschikbare voorraden en faciliteiten in tijden van crisis te benutten. Daarom heeft de keten op verschillende bestemmingen, in samenwerking met lokale autoriteiten en goede doelen, een reeks liefdadigheidsinitiatieven opgezet. Verspreid over 13 landen is ruim 70 ton voedingsmiddelen gedoneerd aan voedselbanken, kerken en opvangcentra. Naast voedsel heeft de hotelketen ook schoonmaakmiddelen, linnengoed en beschermende kledingstukken geschonken aan ziekenhuizen en verzorgingscentra. Mak: “Op lokaal niveau is er ineens heel veel mogelijk. Het is mooi om te zien dat de sector hier nu flexibel blijkt te zijn.”

Ook bij de projecten van TUI Care Foundation, die bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van vakantiebestemmingen, is die flexibiliteit te zien. Een deel van de projecten heeft zich namelijk aan de nieuwe situatie moeten aanpassen. “Bijvoorbeeld het project van fietsoperator Pikala in Marrakech. Pikala draagt bij aan de noodhulp van de regering en schonk voedselcheques. Nu de fietsen niet voor de fietstours worden ingezet, worden deze gebruikt om voedselpakketten in de stad rond te brengen.”

Kansen voor duurzaam toerisme

Verduurzaming is een belangrijk aspect in de herstart van de toerismesector. General manager van TUI Nederland Arjan Kers ziet het als een kans om reizen voor een deel opnieuw in te richten. “We moeten nog meer oog hebben voor milieu en de lokale bevolking. De laatste moet namelijk ook van het toerisme profiteren. Hotels kunnen ook bijdragen door te verduurzamen en bijvoorbeeld minder afvalstoffen te produceren. Het is een uitgelezen kans om straks op alle onderdelen van een reis in een meer duurzame modus te herstarten.”

Lees ook: Nederland moet vooroplopen met duurzame luchtvaart

Mak verwacht dat er in de toekomst ook meer animo zal zijn voor lokaal toerisme. “Zolang de crisis aanhoudt en er geen vaccin is, denk ik dat mensen minder intercontinentaal reizen. Daarnaast verwacht ik dat mensen bewuster gaan reizen. Er zijn legio vakantiebestemmingen waar enkel het vliegtuig de vervoersoptie is, maar we zullen naar duurzamere opties gaan kijken. Simpel voorbeeld: Parijs met het vliegtuig behoort dan tot de verleden tijd.”

Op het moment dat consumenten wel voor het vliegtuig en een verre vakantiebestemming kiezen dan is het TUI’s verantwoordelijkheid om dat op een efficiënte en verantwoorde manier te organiseren, stelt Mak. Dit gaat van het stimuleren van duurzaamheidscertificatie voor hotels tot aan het ondersteunen van lokale ondernemingen en het promoten van plaatselijke initiatieven.

Lees ook: TUI ondertekent Plastic Pledge

Blik op de toekomst

Inmiddels is TUI druk bezig met het bedenken van oplossingen om straks weer veilig te kunnen vliegen. Mak: “We doen er op het moment alles aan om zodra het weer kan, mensen veilig en comfortabel te laten reizen. We hopen dan ook dat we onze klanten snel weer naar mooie verre bestemmingen kunnen brengen. En zo kunnen blijven bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van vakantiebestemmingen.”

Beeld: Adobe Stock, TUI

Duurzame ambities? Financiering voor jouw idee is dichterbij dan je denkt

Ondanks de economische onzekerheid waarin veel ondernemers verkeren, moedigt het BNG Duurzaamheidsfonds organisaties aan om vooruit te kijken. “Als bedrijf ontkom je er niet aan om actief met duurzaamheid bezig te zijn, anders ga je het in de toekomst ook niet redden”, verwacht Plante. “Laten we van deze coronacrisis gebruik maken om ons juist nu nog meer te richten op duurzaamheid.”Het levert volgens de fondsmanager uiteindelijk ook winst op. “De investering kost natuurlijk geld, maar het levert ook gelijk wat op. Je energiekosten gaan bijvoorbeeld naar beneden dus je profiteert meteen door lastenverlichting. Misschien dat sommige bedrijven hun klimaatambities uitstellen, maar uiteindelijk komen ze echt wel door. Dus waarom zou je niet nu al investeren in het toekomstgericht maken van je onderneming? Zorg dat je nu kiest voor een duurzame oplossing, want dan ben je als onderneming toekomstbestendig op een duurzame manier.”Metropool en mobiliteitDuurzaamBedrijfsleven staat deze maand in het teken van de metropool en mobiliteit. Volgens het BNG Duurzaamheidsfonds is de link tussen dit thema en het fonds snel gemaakt. “Ons thema leefbaarheid sluit natuurlijk heel mooi aan. In grote en kleine steden staan heel veel panden leeg. Ik moedig gemeenten en bedrijven aan om innovatief met deze leegstand om te gaan en met mooie projecten te komen,” zegt Plante.“Het onderwerp mobiliteit komt natuurlijk ook overeen met één van de thema’s binnen ons fonds. Je ziet dat dit steeds belangrijker wordt. Denk aan onderwerpen als elektrisch rijden, de benodigde laadinfrastructuur en vervoer op waterstof. Een ander thema dat steeds belangrijker wordt in de metropool is de circulaire economie. Als bedrijven daar ideeën over hebben, kunnen ze ook bij ons aankloppen. Wij kijken graag met bedrijven mee om te zien wat er mogelijk is. Zo maken we samen Nederland stukje bij beetje steeds duurzamer.”Wat is er allemaal mogelijk?Sinds de oprichting van het fonds – met op dit moment een omvang van € 20 mln – is ongeveer de helft van de beschikbare financiering verstrekt aan initiatieven met maatschappelijke en duurzame impact. Een voorbeeld van een dergelijk project is de verduurzaming van een stichting die voorziet in de zorg- en woonbehoeften van mensen met een autistische beperking. “Deze stichting vroeg een lening aan om het dak van het pand te vernieuwen en te verduurzamen. De verduurzaming bestaat uit het aanbrengen van extra dakisolatie, een nieuw ventilatiesysteem, het plaatsen van zonnepanelen en een groen sedumdak. Dit is een voorbeeld van een heel mooi project waarbij de stichting samen met bewoners een heel duurzaamheidstraject oppakt”, zegt Plante.Tot het begin van dit jaar konden alleen ondernemers met een financieringsbehoefte tussen de € 100.000,- en € 2,5 mln bij het fonds aankloppen. Maar sinds februari is het minimum bedrag voor een lening naar beneden bijgesteld. “We merkten namelijk dat er ook een hoop partijen aanklopten met een kleinere financieringsbehoefte, maar met minstens zo interessante en duurzame ambities”, vertelt Plante.Kleine initiatieven welkomDe minimumfinanciering is nu bijgesteld naar € 50.000,-. Het resultaat is dat aanvragen sneller kunnen worden beoordeeld. “Bij de aanvragen voor een financiering tussen de € 100.000 en € 2,5 mln moet een investment manager er echt in duiken om tot een goede businesscase te komen. Doorgaans ben je dan 2 à 3 maanden verder voordat je uiteindelijk krediet krijgt”, legt Plante uit. “Om ook hulp te kunnen bieden aan ondernemers met kleinere financieringsbehoeften hebben we nu een eenvoudiger traject opgezet. Het rentetarief staat vast, de aanvraag kan online afgehandeld worden en binnen een paar dagen weet je dan of je geld krijgt.”Duurzaamheid en maatschappelijke impactHet fonds hanteert sinds de start een brede definitie van het begrip duurzaamheid. Plante: “Vanaf het begin hebben we gezegd: alles mag, als het maar maatschappelijke impact heeft.” Deze benadering leidde er echter ook toe dat het voor veel ondernemingen niet helemaal duidelijk was waarvoor ze bij het BNG Duurzaamheidsfonds terecht konden. Daarom zijn er nu vijf thema’s in het leven geroepen waarbinnen de aanvragen kunnen worden ingediend. “We zetten in op mobiliteit, leefbaarheid, circulair, energie en sport met als overkoepelende factor duurzaamheid en maatschappelijke impact. We hopen hiermee meer gemeenten en ondernemingen te bereiken zodat we nog meer partijen met groene ambities kunnen ondersteunen.”Verschil met bankHet BNG Duurzaamheidsfonds onderscheidt zich door initiatieven te financieren die banken laten liggen. “Een financiering voor een zonnepark kan ook bij een bank aangevraagd worden omdat de business case goed te doorgronden is. Maar omdat wij een heel breed begrip van duurzaamheid hanteren, kunnen wij veel meer projecten oppakken. Kijk maar naar een thema als leefbaarheid”, vertelt Plante. “Wij zijn meer bereid om onze nek uit te steken. Zo financierden wij ook een partij die waterstoflaadpunten bij bedrijven wilde installeren. Een bank zie je dat toch niet zo snel doen. Een ander belangrijk verschil is dat ons fonds geen dwingend commercieel winstoogmerk heeft. “Wij willen kostenneutraal kunnen werken. In tegenstelling tot banken, die financiële rendementsdoelstellingen hebben, moeten wij break-even kunnen draaien. Dit betekent dat het BNG Duurzaamheidsfonds door een positieve bril naar de aanvragen kijkt en met de ondernemers meedenkt.”Voorwaarden van een succesvolle aanvraagEen financieringsaanvraag, voor zowel de maatwerklening, als de kleinere ‘standaard’ lening, moet aan een aantal dingen voldoen. Zo financiert het BNG Duurzaamheidsfonds 80 procent en moet 20 procent eigen inbreng zijn. Dit deel kan ook via een bank of ander fonds worden opgehaald. “Zo hebben we ook een project gedeeltelijk met een crowdfunding platform gedaan”, zegt Plante. In beperkte gevallen mag het project een niet-bewezen technologie bevatten, maar de voorkeur wordt gegeven aan bewezen technologieën. En er moet sprake zijn van een robuuste financiële businesscase. “Tot slot kijken we of het project bijdraagt aan de gemeentelijke en provinciale duurzaamheidsdoelstellingen. We vragen niet om een stempel van de gemeente, maar kijken met gezond verstand of een initiatief aansluit.” Beeld: Adobe Stock, BNG