Sanne Bode 23 augustus 2019, 08:40

Blauw op straat, groene ambities: Politie gaat voor circulair

Als het aan de Nederlandse Politie ligt, draagt zij de komende jaren flink bij aan de ambitie om Nederland in 2050 volledig circulair te maken. Een aanbestedingsproces voor de verduurzaming van het kantoormeubilair is in gang gezet en ook het hergebruik van politie-uniformen is al een feit. De komende jaren zet de Politie stappen om de bedrijfsvoering nog verder te verduurzamen. Grondstoffenbedrijf Suez helpt de Politie om de transitie van afval naar grondstof te realiseren.

Uniformfoto politie

De Nederlandse Politie wil de komende jaren grote stappen zetten op het gebied van duurzaamheid op meer dan vijfhonderd locaties door heel Nederland: van Zuid-Limburg tot op de Waddeneilanden. Om bronscheiding te introduceren, de totale hoeveelheid afval op locaties te verminderen en onder medewerkers meer bewustwording te creëren over de waarde van afval, trekken Suez en de Politie samen op om de gestelde duurzaamheidsdoelen te behalen. 

Uitgebreide marktoriëntatie

Na uitgebreide marktoriëntatie en -onderzoek kwam de Politie tot de conclusie dat er een nieuwe aanpak nodig was waarop de organisatie met het afval omgaat. Pascal Vogelaar was als product- en dienstenmanager nauw betrokken bij het aanbestedingsproces. Hij vertelt: “De invulling was niet meer in lijn met de landelijke circulaire ambities. Het vorige contract was gebaseerd op de laatste stappen van het proces, met name op het afvoeren van bedrijfsafval, en bood onvoldoende ruimte om circulaire stappen te zetten. We hadden behoefte aan een partij die ons kon helpen om een uniforme werkwijze te realiseren en ons tijdens het hele proces kon adviseren, dus ook aan de voorkant, zoals de inkoop, gebruik en het interne inzamelproces.” 

De dienstverlening moest bij een externe organisatie worden belegd, die een complexe en grote opdrachtgever zoals de Politie hierin goed kon ondersteunen. Vogelaar: “We zijn op zoek gegaan naar een partij die ons wegwijs kon maken om meer circulair te opereren, waarbij de kosten beheersbaar blijven. En er is veel ruimte voor eigen invulling.  Deze manier van aanbesteden is anders dan hoe we dat gewoonlijk doen.” Yildiz Visser, accountmanager bij Suez beaamt dit: “Die flexibiliteit zorgt ervoor dat wij volgens de laatste duurzaamheidsstandaarden kunnen werken.”

Dienstverlening op maat

Het contract dat de Politie met Suez is aangegaan, heeft een looptijd van drie jaar. Per jaar wordt er bekeken of de gestelde ambities zijn behaald. Zo moeten er jaarlijks stappen gemaakt worden om het restafvalpercentage uiteindelijk te reduceren naar 35 procent eind 2021.

"Met elkaar gaan we de uitdaging aan om de duurzaamheidsdoelen te behalen"

Het budget dat aan het einde van het jaar na het uitvoeren van de dienstverlening overblijft, is bedoeld voor innovatie. “Dat wordt gebruikt om duurzame, circulaire initiatieven te ondersteunen. Samen bekijken we welke dat kunnen zijn. Dat zijn gave samenwerkingen waar ik graag aan bijdraag”, aldus Visser.

Voor Suez is het implementeren van de nieuwe werkwijze op meer dan vijfhonderd locaties verspreid door heel Nederland een flinke uitdaging. Visser: “Dat zit ‘m vooral in de diversiteit in activiteiten op verschillende locaties. Het ene politiekantoor is alle dagen van de week 24 uur per dag open, terwijl de andere locatie dat maar één dag per week is. Dat vergt flexibiliteit van zowel Suez als de Politie.”

Vogelaar vult aan: “Het is niet zo dat we Suez nu verantwoordelijk maken om het allemaal te regelen. Dat doen we met elkaar. We hebben als Politie natuurlijk ook zelf een grote verantwoordelijkheid. Het is onze uitdaging waarbij we de expertise van Suez hard nodig hebben.”

Paardenmest en munitieresten

Per 1 juli is Suez gestart met de dienstverlening bij de Politie. Het bedrijf is verantwoordelijk voor het inzamelen en duurzaam verwerken van alle afvalstromen zoals restafval, papier, vertrouwelijke informatie en keukenafval. Visser: “De Politie heeft veel verschillende afvalstromen, en ook nog eens stromen die niet vaak voorkomen bij onze klanten: van paardenmest tot munitieresten. Aan het vervoeren en verwerken van sommige afvalstromen is allerlei wet- en regelgeving verbonden. Dat zijn zaken om rekening mee te houden.”

Vanaf 2020 gaat de Politie op alle locaties minimaal vijf afvalstromen aan de bron scheiden. Deze afvalstromen worden ingezet als grondstof voor nieuwe materialen en producten. Deze nieuwe producten kan de Politie dan weer gebruiken in hun bedrijfsvoering.

Door over de afdelingen heen te kijken en in aanbestedingstrajecten te adviseren, helpt Suez de Politie in het verlagen van kosten en tegelijkertijd in het realiseren van de doelstellingen. Zo adviseert Suez de Politie bij de inkoop van zo duurzaam mogelijke materialen. Een voorbeeld is de inkoop van koffiebekers. Visser: “Het inkopen van een koffiebeker die is gemaakt van polystyreen (PS) zorgt voor lage kosten in het inkoopcontract, maar voor hogere afvalkosten omdat de beker niet gerecycled kan worden en daardoor in het restafval belandt. Een recyclebare papieren koffiebeker is duurder qua inkoop, maar wordt afgevoerd als opbrengststroom en is daardoor duurzamer en voordeliger.”

Ketensamenwerking

Een belangrijk onderdeel van het traject is ketensamenwerking tussen alle betrokken partijen. Vogelaar: “We hebben laatst om de tafel gezeten met zowel de cateraar als Suez om samen te bekijken hoe we minder afval kunnen produceren en waar we elkaar in het behalen van deze doelstelling kunnen versterken.”

"Daar waar het kan en reëel is, passen we duurzaamheid toe"

Ook heeft Suez een communicatiecampagne opgezet in overleg met de communicatieafdeling van de Politie. De campagne is bedoeld om alle medewerkers te informeren over en mee te krijgen in het verduurzamingsproces. De geluiden zijn overwegend positief. “Eindelijk, is een veelgehoorde reactie onder medewerkers”, vertelt Vogelaar. Maar voor anderen vergt dat soms wat aanpassing. “Als er jarenlang een prullenbak naast je bureau staat en nu moet je met je afval naar de koffiepantry lopen om het daar gescheiden weg te gooien, dan is dat best wennen”, beseft Visser. De ingenomen prullenbakken worden overigens gerecycled. De Politie en Suez bekijken gezamenlijk of de grondstoffen opnieuw binnen de organisatie kunnen worden ingezet.

Meer blauw op straat of investeren in duurzaamheid?

De samenwerking met Suez is niet de enige duurzaamheidsambitie van de Politie. Zo loopt er bijvoorbeeld nog een aanbesteding voor de verduurzaming van het kantoormeubilair. Ook het duurzaam verwerken van politie-uniformen is al een feit; jaarlijks gaat het om zo’n 120.000 kilo oude politiekleding dat wordt ingenomen en verwerkt.

“Investeren in duurzaamheid is een kwestie van keuzes maken, en dat is soms best lastig,” vertelt Vogelaar. “De Politie heeft als kerntaak om Nederland veilig te houden. Middelen worden dan ook aangewend om zoveel mogelijk blauw op straat te hebben om de veiligheid van Nederland te bevorderen. Maar ook verduurzamen gaat niet vanzelf. Dus waar het past en reëel is, passen we duurzaamheid toe, want ook dat is een verantwoordelijkheid die de Politie niet uit de weg gaat.”

Door de verschillende projecten, waaronder die met Suez, is duurzaamheid voor elke medewerker nu merkbaar en zichtbaar. “En dat verandert de houding ten opzichte van duurzaamheid in positieve zin. Er wordt veel over gepraat, dat is een goede ontwikkeling. Het is een enorme uitdaging of we de gestelde doelen met elkaar gaan behalen en of het lukt om iedereen mee te krijgen. Maar één ding staat vast: we willen als Politie de aankomende jaren een fundamentele bijdrage leveren aan de ambitie om Nederland in 2050 volledig circulair te maken”, besluit Vogelaar.

Lees meer over succesvolle samenwerkingen:

Beeld: Nederlandse Politie, Adobe Stock. 

Modulair bouwen: Deze school stond binnen een paar maanden

In Oirschot staat een modulair kindcentrum. In het gebouw zijn een basisschool, buitenschoolse opvang, kinderdagverblijf en een bestuurskantoor gevestigd. Zestig units van circa drie bij zeven meter vormen één geheel. Een ongeoefend oog herkent de afzonderlijke modules er niet in terug. “Ik kan het wel zien, omdat ik weet waar ze staan”, zegt Frans Bruinsma, bestuurslid van Kindcentrum Oirschot. Van tevoren maakte hij zich zorgen dat het gebouw vanwege het modulaire karakter een tijdelijke uitstraling zou krijgen, maar dat is helemaal niet zo, vertelt hij. “Het ziet er gewoon prachtig uit.” De kenmerkende naden op de punten waar twee units naast elkaar staan, zijn weggewerkt met steenstrips. Een groot dakterras breekt het rechthoekige karakter van de modulaire onderdelen. De kleurelementen geven het geheel ten slotte een karakteristieke schooluitstraling. Binnen in het gebouw is een grote ruimte gecreëerd in samenwerking met een ‘gewone’ aannemer. Bruinsma is blij met die combinatie. Samenwerking met traditionele bouwers maakt de integratie van grote ruimtes in een modulair ontwerp mogelijk.Het bezoek vindt plaats tijdens één van de heetste zomerdagen van 2019. Terwijl buiten de temperatuur inmiddels tot boven de dertig graden stijgt, blijft het binnen koel. Heel anders dan de ervaring met sommige tijdelijke schoolgebouwen. Modulair bouwbedrijf De Meeuw maakt dan ook onderscheid tussen gebouwen die voor een aantal maanden staan en semi-permanente gebouwen. Het Kindcentrum Oirschot valt in de laatste categorie. Het gebouw kan tientallen jaren blijven staan. Daarna kunnen de modules een nieuwe toepassing krijgen. Het was één van de redenen waarom het kindcentrum voor deze methode koos. “Feit is dat je over veertig jaar iets overhebt dat formeel afgeschreven is, maar wat weer hergebruikt kan worden.”FlexibiliteitModulair bouwen kenmerkt zich door flexibiliteit. Er kan redelijk makkelijk een onderdeel bijgezet of weggehaald worden wanneer wordt gewerkt met demontabele, gestandaardiseerde onderdelen. Een vergelijking met lego is daarom snel gemaakt. Flexibiliteit is één van de redenen waarom het kindcentrum voor deze bouwmethode koos. “Je kunt nog schuiven met van alles en nog wat.”'In een paar maanden tijd hebben we een volwaardig schoolgebouw neergezet'Het flexibele karakter biedt kansen voor de onderwijssector. “Iedereen zoekt naar flexibiliteit; naar gebouwen waarmee je met de tijdsgeest kunt inrichten”, zegt Bruinsma. Het kan gaan om krimpende of toenemende scholierenaantallen, maar ook om andere manieren van onderwijs. “Tweehonderd jaar geleden bedachten we dat elke klas in een lokaaltje moest en dat vinden we nu nog steeds. Dat is natuurlijk onzin.” Bruinsma vindt dat het onderwijs dynamischer kan. Flexibele gebouwen kunnen daaraan bijdragen.Toch zit één van de grootste voordelen voor hem in de snelle bouwtijd. “In een paar maanden tijd hebben we een volwaardig schoolgebouw neergezet.” Die snelheid scheelt bouwrente en kosten voor tijdelijke huisvesting.Frisse schoolSchoolgebouwen moeten aan vijf eisen voldoen op het gebied van binnenklimaat: energie, lucht, thermisch comfort, visueel comfort en akoestisch comfort. Aan die eisen is het kwalificatiesysteem Frisse Scholen gekoppeld. Daarbij staat A voor zeer goed, B voor goed en C voor acceptabel. Sinds 2015 moeten nieuwbouwscholen minstens voldoen aan klasse B op de thema’s energie en lucht. In Oirschot hebben ze die classificatie ook nagestreefd voor de overige drie thema’s: thermisch comfort, visueel comfort en akoestisch comfort.Om die reden is er voor vloerverwarming in plaats van radiatoren gekozen. Ook is er een luchtgekoelde warmtepomp geïnstalleerd en is koelen en verwarmen per ruimte regelbaar. Op het dak liggen zonnepanelen. Bruinsma is vooral tevreden met de buitenentree. Kinderen betreden de klaslokalen buitenlangs. “Daarmee heb je heel veel rust in het gebouw zelf.”Lees ook: Duurzaamheid bij scholen: 3 stappen voor verduurzamingToekomst van modulair bouwenPeter Kuindersma, bouwkundige bij onderzoeksinstituut TNO, merkt dat modulaire bouw toeneemt. Hij ziet dat als een goede zaak, maar denkt niet dat het voor elk type gebouw nuttig is. Voor het onderwijs ziet hij bijvoorbeeld wel kansen, omdat klaslokalen geschikt zijn voor modulaire maatvoering. Ook flexibiliteit is bij scholenbouw vaak een wens. “Dat zorgt ervoor dat je het daar eerder over modulariteit zou kunnen hebben dan wellicht bij een bedrijfsgebouw dat voor een specifiek bedrijfsproces wordt gemaakt.”Dit artikel maakt onderdeel uit van een serie over modulair bouwen. Lees ook het eerste deel van deze serie.Afbeeldingen: De Meeuw