Redactie DuurzaamBedrijfsleven.nl 16 januari 2019, 16:53

Rapport ‘Building Value’: Gebouwde omgeving als accelerator van de circulaire economie

Een nieuw rapport laat zien dat het potentieel van de gebouwde omgeving enorm is voor de versnelling van de circulaire economie. Om dit te realiseren zijn er wel nieuwe methodes nodig om te waarderen en te financieren.

Circulair bouwen

In het rapport wordt in kaart gebracht hoe waardering en financiering circulaire constructie kan stimuleren. Het sociale woningbouwproject Fridtjof Nansenhof in Amsterdam, dat in 2020 zal worden herontwikkeld, diende hierbij als praktijvoorbeeld.

Download het rapport

Zes bouwlagen met eigen levensduur

Het rapport stelt dat elk gebouw moet worden gezien als zes afzonderlijke bouwlagen, die elk een eigen levensduur hebben. De waarde van elke laag kan zo lang mogelijk behouden worden door het toepassen van circulaire principes.

Concreet gaat het dan om het hergebruiken van elementen, producten en materialen (Elements, Products, Materials, ofwel EPMs). Met nieuwe bedrijfsmodellen, zoals Product-as-a-Service, wordt een effectiever hergebruik mogelijk gemaakt.

Markt voor gebruikte bouwelementen

Het is wel belangrijk dat er een markt komt voor gebruikte bouwelementen om prioriteit te kunnen geven aan hergebruik van EPMs boven nieuwe producten en materialen, stelt het rapport. Dankzij technologische ontwikkelingen kunnen spelers binnen de gebouwde omgeving steeds efficiënter gegevens verzamelen, opslaan en uitwisselen. Betrouwbaar beheer van EPM-gegevens is echter essentieel om privacy, veiligheid en transparantie te respecteren.

“Zodra de markt voor gebruikte bouwelementen meer volwassen is geworden kunnen waardering en financiering van grond en opstal ook beter op een separate manier plaatsvinden. Dit is nodig voor een effectief circulair model”, zeg Jan van der Doelen, sector banker Building & Construction, Real Estate bij ING.

Circulaire businessmodellen

Circulaire bedrijfsmodellen creëren waarde op langere termijn. Dries Wijte, manager Back Office Finance bij Eigen Haard vindt dat investeringsbeslissingen deze toekomstige waarde beter moeten beoordelen.

" De businesscase van een circulair bouwproject is gebaseerd op de ambitie om onze vraag naar natuurlijke hulpbronnen te verminderen. Als een kleine extra investering resulteert in een grotere flexibiliteit van het gebouw op de lange termijn, dan is dat een slimme investering. Deze langetermijnvisie op investeringen kan verder worden gestimuleerd als financiers circulaire bouw tot een investeringscriterium maken ", aldus Wijte.

Verschillende partijen waaronder Circule Economy, Madaster en Arcadis werkten samen aan de totstandkoming van het rapport.

Foto: Adobe Stock

Circulaire start-up wordt succesvolle scale-up: “Wij willen niet bekend staan om duurzaamheid”

Het is tot nu toe allemaal best snel gegaan voor de start-up, die in 2016 door drie jonge ondernemers werd opgestart. Het idee van Sytze van Stempvoort om iets te doen met de grondstoffen in citrusschillen wordt samen met mede-oprichters Bas van Wieringen en Lindy Hensen omgebouwd tot een businessmodel. Het bedrijfsleven ziet kansen in de circulaire oplossing en twee jaar later, in 2018, haalt PeelPioneers ruim € 1 mln aan investeringen op voor de bouw van een recyclinginstallatie op het terrein van partner Renewi. Van Stempvoort blikt terug op de eerste jaren.Is het verwerken van citrusschillen een ideologische missie of gewoon een slim businessmodel om geld te verdienen aan de circulaire economie? “Het klinkt misschien als een politiek correct antwoord, maar het is allebei. Tijdens mijn studie leerde ik hoeveel waardevolle grondstoffen er in sinaasappelschillen zitten. Deze grondstoffen kunnen worden gebruikt om nieuwe producten van te maken. De etherische oliën zijn bijvoorbeeld geschikt voor voeding en de citruspulp voor diervoeding. Het is dus zonde om al deze schillen, elk jaar 250 miljoen kilo in Nederland, zomaar weg te gooien.”Sterke businesscaseDe businesscase om deze citrusschillen te verwerken is ook sterk. “De teruggewonnen grondstoffen kunnen namelijk grondstoffen vervangen die nu nog uit andere continenten geïmporteerd worden. Ook is de recycling van de schillen in veel gevallen goedkoper, of in ieder geval niet duurder, dan verbranding en vergisting. Daar komt nog bij dat de afvalstoffenbelasting sinds dit jaar omhoog is gegaan”, licht Van Stempvoort toe. Hij voegt er stellig aan toe: “Wij willen niet alleen maar bekend staan om duurzaamheid. Dan kan je alleen maar zaken doen met early adopters. Om écht impact te maken, moet je een oplossing kunnen bieden aan de hele markt."Tot nu toe lijkt dat prima te gaan. De start-up heeft een strategische samenwerking met recyclingbedrijf Renewi en retailer Jumbo is de eerste van een reeks bedrijven, die zijn overgebleven citrusschillen laat aanleveren. Toch kwamen er op weg naar dit succes ook de nodige uitdagingen op het pad van PeelPioneers. Een daarvan was wet- en regelgeving, een veelgehoord obstakel onder circulaire start-ups. “Dat was best een lastig proces. De overheid wil circulair worden, maar de huidige afvalwetgeving over wat wel en niet mag met afval kan dat in de weg staan. Wij hebben toen een rechtsoordeel voor de einde-afvalstatus aangevraagd. Al met al duurde dit vijf maanden. Dat was langer dan wij anticipeerden”, vertelt Van Stempvoort.Circulaire productenEr waren ook positieve verrassingen. Eén daarvan was de vraag van partijen naar producten gemaakt van de grondstoffen uit sinaasappelschillen. Zo kunnen zij ook aan hun klanten laten zien wat er met de citrusschillen gebeurt, en hoe zij bijdragen aan een circulaire economie. “Wij hebben bijvoorbeeld een samenwerking met een cateraar waarbij we schillen afnemen en schoonmaakmiddelen met de etherische olie erin terug leveren. Dit en andere circulaire reinigingsmiddelen worden gemaakt door onze partner TriStar Industries”, noemt Van Stempvoort als voorbeeld. “We willen graag met meer partijen op deze manier samenwerken. Bedrijven die citrusschillen hebben, kunnen samen met ons  kijken wat zij nog meer met deze afvalstroom kunnen doen.”Nieuwe fabriekenDe ambities van PeelPioneers reiken ver: meer citrusschillen verwerken, meer hoogwaardige producten maken en nieuwe fabrieken bouwen in het buitenland. Om onderzoek te doen naar een hogere verwaarding van de citrusschillen heeft de onderneming een subsidie van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat gekregen. Het onderzoek moet uitwijzen of er tegen minimale verwerkingskosten meer grondstoffen, naast de oliën en de pulp, uit de schil gehaald kunnen worden. Denk aan cellulose (een grondstof voor bijvoorbeeld papier), pectine (een verdikkingsmiddel voor bijvoorbeeld jam) en flavonoïde (een antioxidant voor dranken en voedingssupplementen). In 2020 wil PeelPioneers de technologie klaar hebben voor commercialisering. “En als we zover zijn is het bouwen van nieuwe fabrieken een fluitje van een cent. Er moet dan wel een nieuwe investeringsronde plaatsvinden maar er zijn al verschillende bedrijven in Europa die willen samenwerken.”Heeft Van Stempvoort nog een advies voor andere circulaire start-ups? “Het is meer een advies voor ondernemen in het algemeen: houd focus. Dat is enorm belangrijk, want je komt in een woud van mogelijkheden terecht. Overal zijn kansen en ondernemers zijn natuurlijk types die het liefst op elke kans willen springen. Raak niet afgeleid en houd je aandacht bij wat kritisch is voor het businessmodel.”Foto: Adobe Stock