Redactie DuurzaamBedrijfsleven.nl 21 mei 2018, 08:00

Lisanne Addink-Dölle: “Van waardeloos weer waardevol maken: dat drijft me in alles wat ik doe”

Samen met MaatschapWij, een online inspiratieplatform om Nederland socialer en duurzamer te maken, maakt DuurzaamBedrijfsleven Media een serie videoportretten. Vandaag: Lisanne Addink-Dölle, die met haar bedrijf VerdraaidGoed van circulair het nieuwe lineair wil maken.

Lisanne addink dolle

Door Nadine Maarhuis

Reststromen op een creatieve manier een nieuwe bestemming geven: daar is Lisanne dag in dag uit mee bezig. Volgens de duurzame ondernemer is dit niet alleen een leukere manier van ondernemen, maar ook een noodzakelijke. “Onze lineaire economie is ontstaan doordat we een bepaalde functie aan een product toekennen, het in die hoedanigheid gebruiken, en daarna denken: ‘Oké, nu is het klaar.’ En dan is het afval. We moeten toe naar een situatie waarin we een reststroom niet langer zomaar afdanken, maar constant op zoek gaan naar hoe we een bepaald ‘restmateriaal’ opnieuw waarde kunnen toekennen.”

"Steeds meer bedrijven voelen zich ongemakkelijk bij de reststromen die ze creëren.”

Tijdens haar studie Industrieel Ontwerp aan de TU Delft besluit Lisanne dat ze haar technische kennis wil inzetten voor een betere wereld. Ze kiest al snel voor het thema duurzaamheid, zet een studentenwerkgroep op om de universiteit te vergroenen en doet onderzoek naar hoe de dierentuin van Emmen het beste met haar reststromen om kan gaan.

En dat bevalt. Om zoveel mogelijk organisaties te helpen om de circulaire economie te omarmen richt Lisanne in 2011 VerdraaidGoed op: een onderneming die organisaties helpt haar reststromen een nieuwe functie toe te kennen én die zelf circulaire projecten lanceert. Zo hielp het betekenisvolle bedrijf onder andere Rijkswaterstaat om een nieuwe bestemming voor 3.500 praatpalen te vinden, bracht het de reststromen van gemeenten en provincies in kaart en startte het Beat the Bag: een circulair alternatief voor de plastictas die tevens lokale werkgelegenheid creëert.

Circulair als het nieuwe normaal

De afgelopen jaren ziet Lisanne steeds meer circulaire ondernemers verschijnen. Om hun werk te ondersteunen startte ze LoopedGoods: inmiddels de grootste circulaire webshop van Nederland waarop meer dan 220 circulaire producten te vinden zijn van bijna 60 verschillende ondernemers. Door al deze producten op één plek te verzamelen wordt het zowel de zakelijke klant als de consument gemakkelijk gemaakt om circulair te shoppen. En dat is goed nieuws voor deze duurzame ondernemers, die dag in dag uit hard aan de weg timmeren om van circulair het nieuwe lineair te maken.

We zijn er nog niet

Toch moet er nog het een en ander gebeuren voordat ieder bedrijf als vanzelf circulair denkt én doet. Dat komt volgens Lisanne omdat reststromen lokaal een nieuwe bestemming toekennen in de meeste gevallen duurder is dan nieuwe grondstoffen inkopen: “Neem bijvoorbeeld Beat the Bag: een project waarbij we tassen maken van textiel dat anders in de vuilnisbak zou belanden zoals etalagedoeken van kledingwinkels of reclamebanners. Het is goedkoper om een Chinese massaproductie tas van nieuwe stof in te kopen, dan om die tas te maken met lokale mensen en lokale restmaterialen. Terwijl je op die manier natuurlijk veel meer ecologische en sociale waarde creëert. Dat is de crux van het huidige circulaire verhaal.”

"De circulaire economie zit bomvol onbenutte kansen.""De circulaire economie zit bomvol onbenutte kansen."

Een nieuw belastingstelsel

Dat probleem is volgens Lisanne overigens vrij eenvoudig op te lossen: een belastingverhoging op grondstoffen en een belastingverlaging op arbeid zou de circulaire economie een gigantische boost kunnen geven. Maar ook als dat (nog) niet gebeurt is er reden voor optimisme.

De circulaire economie zit volgens Lisanne namelijk bomvol onbenutte kansen. “Op dit moment maken de meeste circulaire bedrijven producten van reststromen omdat het duurzaam is, niet per se omdat het restmateriaal in kwestie het product beter, lekkerder of mooier maakt. Het wordt natuurlijk een ander verhaal als je kunt zeggen: we maken deze schoenzolen – om maar iets te noemen – van koffiedik, niet omdat er zoveel van is, maar omdat het een geur-absorberende en medicinale werking heeft. Kortom: koffiedik is gewoonweg het beste materiaal om deze schoenzolen van te maken. En dan is het ook nog eens circulair. Begrijp me niet verkeerd: voor nu is het een mooie eerste stap dat we reststromen analyseren en daar functies bij zoeken om zo waardeloos materiaal weer waardevol te maken. Maar dit circulaire denken 2.0 is de toekomst.”

Benieuwd waarom Lisanne zich inzet om zoveel mogelijk mensen de kansen van de circulaire economie te doen inzien? Bekijk haar videoportret.

 

VIDEO: JEPPE VAN PRUISSEN & NADINE MAARHUIS | AFBEELDING: MAATSCHAPWIJ

 

Michel Verwoest, Raad van Bestuur ASR: “Duurzaamheid moet geen concurrentieveld worden”

Door een grootschalige renovatie in 2016 is het hoofdkantoor van ASR een stuk duurzamer, maar de verzekeraar zit niet stil. Zo gebruikt ASR momenteel weinig gas, maar zal de verzekeraar het gasverbruik binnenkort naar nul terugschroeven. “We hebben daarover net een besluit genomen met de Raad van Bestuur”, zegt Verwoest.  Door de renovatie merkte hij welke impact een goed kantoor heeft op het werken. Volgens hem kun je het vergelijken met een stad die bruisend of juist levenloos is. “In het nieuwe kantoor gaan mensen met elkaar in gesprek en werken samen, terwijl zij voorheen via e-mail communiceerden.”Het gesprek met Verwoest van de Raad van Bestuur van ASR vindt plaats in een lichte kamer met uitzicht op een grasdak waarop helmgras en paarse bloemen groeien, daarachter zijn nog net een paar zonnepanelen zichtbaar: “Die leveren energie voor de elektrische laadpalen die zowel de elektrische auto’s van eigen werknemers als die van externen van elektriciteit voorzien.”Wat betekent duurzaamheid voor ASR?“Ik zou bijna zeggen dat het een way of living is. Als je bestaansrecht wilt hebben als bedrijf dan moet je duurzaam zijn. Dat is onze overtuiging. Als bedrijf moet je duurzaam omgaan met wat de aarde je geeft en de middelen die je worden toevertrouwd. Dus voor ons is het eigenlijk vanzelfsprekend. Het is geen afgezonderd thema: alles dat we doen moet duurzaam zijn.”“Onze grootste uitdaging is het vervoer van de medewerkers. Ondanks dat het openbaar vervoer best goed is, gebruiken nog veel medewerkers eigen vervoer. Wij zijn in gesprek met de gemeente over de bereikbaarheid, maar wij kunnen medewerkers nog niet faciliteren om de auto te laten staan, omdat er nog onvoldoende alternatieven zijn. Als er een betaalbaar alternatief komt, kunnen we bijvoorbeeld instellen dat elektrische auto’s altijd mogen parkeren, onafhankelijk van de afstand, maar vandaag de dag is dat lastig. Ga je iemand straffen voor het feit dat er nog geen mogelijkheden zijn?”U bent nu circa zes jaar werkzaam bij ASR, wat is belangrijkste ontwikkeling sindsdien?“De grootste verandering die afgelopen zes jaar heeft plaatsgevonden is dat de groep mensen met een intrinsieke, duurzame motivatie significant groter is geworden, dat werkt als accelerator. In het begin gaven alleen de happy few hun werk op een duurzame manier invulling, maar nu is het thema onderdeel van ons bestaan geworden.”“We zijn er nog niet, maar door onze duurzame instellingen trekken we ook steeds meer mensen aan die intrinsiek duurzaam zijn. Het werkt als een olievlek die steeds groter wordt. Dat is geen grote doorbraak: het gaat geleidelijk.”Hoe kan een verzekeraar een rol spelen bij verduurzaming?“Verzekeringsmaatschappijen zijn in de basis niet de meest vervuilende bedrijven: we fabriceren niets en doen steeds meer digitaal. Wel hebben we een grote invloed met ons beleggingsbeleid en we spelen een onderschatte maar belangrijke rol bij preventie en vervolgens bij herstel.”“Op het gebied van herstel is duurzaamheid nog lastig. Wij hebben gekeken of klanten interesse hebben in hergebruikte materialen, maar de kostprijs van hergebruikte materialen ligt dicht in de buurt van nieuw. Daardoor zie je dat klanten liever nieuw hebben, terwijl qua levensduur en kwaliteit hergebruikte materialen helemaal niet slechter hoeven te zijn. Daarom zijn wij continue aan het zoeken hoe we hergebruik aantrekkelijker en voordeliger kunnen maken, maar het is uiteindelijk de samenleving die kiest. Wij kunnen iets aanbieden, maar het moet ook afgenomen worden.”“Daarnaast zijn wij ook erg bezig met preventie: als je schade voorkomt hoeft iets ook niet opnieuw gebouwd te worden, want ook het bouwen van een duurzame woning vraagt heel veel van het milieu. Dus als wij schade kunnen voorkomen, dan voorkomen wij ook een heleboel schade aan het milieu. Tot slot zijn wij bezig met vitaliteit, een ander soort duurzaamheid, om ervoor te zorgen dat de individuele mens inzetbaar en waardevol blijft.”ASR is als verzekeraar ook belegger. Hoe komt duurzaamheid terug in het beleggingsbeleid?“We willen steeds meer kijken naar de carbon footprint van onze beleggingen en hoe we als aandeelhouder bedrijven kunnen blijven stimuleren om duurzamer te worden. Wat ons beleggingsbeleid betreft zijn we vandaag de dag al ver; ASR heeft al jaren een toppositie in de Eerlijke Verzekeringswijzer op het gebied van duurzaam beleggen, maar tegelijkertijd blijft het beleid continue in ontwikkeling.”'Op dit gebied wil ASR helemaal niet onderscheidend zijn'“We laten zien dat we met ons beleid hele goede rendementen kunnen halen, want we beleggen natuurlijk voor onze klanten. Zij willen graag dat we duurzaam beleggen, maar ze willen ook graag rendement. Wij laten al heel lang zien dat die twee hand in hand kunnen gaan. Wij geloven erin dat duurzame bedrijven op de langere termijn veel meer waarde opleveren dan bedrijven die dat niet zijn.”“Ik zou willen dat we daarin soms minder een voortrekkersrol zouden hebben. Het zou ontzettend helpen als heel veel grote beleggers de handen in een slaan, want op dit gebied wil ASR helemaal niet onderscheidend zijn. Ik heb het liefst dat alle investeerders in de BV Nederland op een duurzame manier naar investeringen kijken, want dan wordt de impact groter.”Welke rol kan de financiële sector spelen bij de verduurzaming van Nederland?“Allereerst kunnen we een voorbeeldrol spelen als werkgever: we zijn grote werkgevers. Wat voor ons geldt, geldt ook voor andere bedrijven, maar dan in het klein. Als ASR laten wij al zien dat duurzaamheid aantrekkingskracht heeft op heel goede mensen, daarnaast doen we het, ondanks ons duurzame beleid, financieel helemaal niet slecht.”“Vervolgens investeren wij als financiële sector gezamenlijk honderden miljarden. Als je de pensioenfondsen daarbij optelt dan kun je stellen dat een groot deel van corporate Nederland wordt gefinancierd vanuit deze sector. Als wij met één stem spreken, kunnen we ervoor zorgen dat verduurzaming versnelt. Die verandering is wel bezig, maar hij gaat wat mij betreft niet snel genoeg.”Wat is het belang van samenwerking?“Extreem belangrijk, samen kun je meer impact maken en je kunt van elkaar leren. Duurzaamheid moet geen concurrentieveld worden. Als duurzaamheid competitief is, dan is het een marketinginstrument. Zo staan wij er niet in. Het liefste willen wij dat iedereen nummer 1 in duurzaamheid  is, want dan hebben we het goed met elkaar.”'Het liefste willen wij dat iedereen nummer 1 in duurzaamheid  is'“Ik zie duurzaamheid als vanzelfsprekend: als je als bedrijf over een paar jaar niet duurzaam bent dan willen klanten je gewoon niet meer. Niet omdat ze willen dat je duurzaam bent, maar je moet gewoon duurzaam zijn.”Recent was u op expeditie naar Spitsbergen met een delegatie van bankiers, vermogensbeheerders, energieleveranciers en maatschappelijke organisaties. Wat hebben jullie daar gedaan?“We zaten met een multidisciplinaire club aan boord. Eerst hebben we met elkaar kennisgemaakt en daarna zijn we eigenlijk elke ochtend, middag en avond op de boot aan het werk gegaan in drie soms vier groepen met de thema’s die vooraf waren bepaald. Ik zat zelf met name bij het cluster verduurzamen woningen.”“Als je rationeel kijkt is er geen enkele reden waarom we niet binnen nu en vijf jaar alle huizen in Nederland verduurzamen, omdat we weten dat het gunstig is voor het milieu, gunstig is voor de bewoner en op termijn ook economisch gunstig is. Met dat in gedachten hebben we de knelpunten bepaald en vervolgens zijn we oplossingen gaan bedenken.”“Waar we het heel bewust niet over hebben gehad is dat de overheid van alles moet doen, want wij denken dat wij zelf met of zonder hulp van de overheid al tot heel veel in staat zijn. Vanaf 2021 moeten de gemeenten beleid hebben op verduurzaming van wijken en heel even werd geopperd dat we daar op moeten wachten, maar kort daarop zeiden we al tegen elkaar: ‘Ja, jongens... Dan zijn we weer drie jaar verder’. We zullen echt nu al met zijn allen moeten werken aan verduurzaming.”Met welk resultaat bent u het meest tevreden?“Dat we met zijn allen een groot industrieel gebied dat verantwoordelijk is voor bijna 10 procent van het gasverbruik in Nederland gaan verduurzamen, waardoor de risico’s die in het klein te groot zijn behapbaar worden. Dat kan een hele grote doorbraak zijn, want als het werkt in dat gebied dan kun je dat vervolgens ook in andere gebieden toepassen. We gaan nu met het bedrijfsleven in dat betreffende gebied in gesprek.”“Een andere grote doorbraak is dat de partijen het erover eens zijn dat er laagdrempelig, onafhankelijk advies moet zijn over verduurzaming van woningen. Toen ik zelf mijn huis een jaar geleden verduurzaamde kwam ik op 10 à 20 verschillende websites terecht. Dan weet je niet wie betrouwbaar is en wie niet en wat werkt en wat niet. Ik snap dat mensen dan afhaken, terwijl er eigenlijk geen reëel argument is om je huis niet te verduurzamen.”Wat moet er zo snel mogelijk gebeuren?“We moeten met zijn allen eerder en sneller van fossiele brandstoffen af. Samenwerking is daarbij noodzakelijk. Samen met andere financiële instellingen, energiebedrijven, politiek en vertegenwoordigers van klanten kunnen we bijvoorbeeld het verminderen van verkeerd energiegebruik versnellen door enerzijds verduurzaming van onroerend goed, zoals auto’s. Anderzijds is een gedragsverandering van belang.”'Er is geen enkele reden waarom we niet binnen nu en vijf jaar alle huizen in Nederland verduurzamen'“Uiteindelijk leveren bedrijven producten en diensten om de klant tevreden te stellen. Dat maakt de mentale bereidheid van de samenleving om ervoor te gaan het allerbelangrijkste. Het effect van wat we nu doen is pas over dertig jaar zichtbaar dus we moeten veel sneller. De samenleving moet in beweging komen en dat gaat alleen maar gebeuren als we als samenleving doordrongen zijn van het feit dat we zuiniger op onze aarde moeten zijn.”Lees ook: Directievoorzitter ASN Bank over impact maken: ‘Het gaat allemaal veel te langzaam!’Hoofdafbeelding: Adobe Stock | Portretfoto: ASR | Foto;s: ASR