Waterstof die geproduceerd wordt met hernieuwbare energie, zoals de stroom die windparken leveren, geldt als een essentiële schakel voor de verduurzaming van productieprocessen in de zware industrie. Zo leunen plannen van Tata Steel om het productieproces van staal CO2-neutraal te maken zwaar op waterstof en is waterstof ook een belangrijke grondstof voor de petrochemische industrie.
Een nieuwe overheidssubsidie voor de bouw van nieuwe elektrolysers met een vermogen van in totaal ruim 600 megawatt om waterstof te produceren bedraagt in totaal 700 miljoen euro. Hierop is ook kritiek, want de vraag is of de groene waterstof vooral in Nederland wordt gebruikt, of dat er ook een flink deel naar het buitenland verdwijnt. Maar is dat echt een probleem?
Nee, vindt Tjeerd Jongsma, directeur van het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT). De non-profit zet zich in voor een CO2-neutrale en circulaire procesindustrie in 2050. En die bereiken we niet als we alleen maar op Nederland focussen, vindt Jongsma. ‘Dat waterstof en de CO2-voordelen naar het buitenland gaan, is irrelevant. Dit is namelijk precies hoe het hoort te werken in een verenigd Europa met grensoverschrijdende regio’s waarbinnen nauw wordt samengewerkt.’
Export is de basis van de Nederlandse industrie, stelt Jongsma. ‘En in de duurzame industrie in de naaste toekomst zal dit niet anders zijn. Dit debat is tekenend voor hoe men in Nederland over verduurzaming denkt. We zijn geneigd alles af te meten aan nationale doelstellingen. Maar het gaat erom dát we groene waterstof produceren, niet of die binnen onze landsgrenzen blijft.’
Energietransitie vraag om Europese blik
Dit debat speelt niet alleen rondom groene waterstof. Ook andere duurzame projecten met een internationale focus hebben er last van. Over energie uit water zei Sander des Tombe van het Dutch Marine Energy Centre (DMEC) eerder tegenover Change Inc.: ‘De Nederlandse overheid wilde voorheen alleen projecten financieren die CO2-besparing in Nederland op zouden leveren. Die beperkte bril is niet gunstig voor waterenergie. Water is niet zo nationaal.’
Wat Des Tombe betreft is de komst van het ministerie voor Klimaat en Groene Groei positief geweest. ‘De overheid kijkt nu niet meer alleen naar CO2-besparing in Nederland, maar ook naar duurzaam verdienvermogen.’
Samenwerking oplossing voor CO2-neutrale economie
Net als water is ook de waterstofmarkt volgens Jongsma ‘bij uitstek grensoverschrijdend’. ‘De industrie in Rotterdam, Antwerpen en het Ruhrgebied functioneert als één geïntegreerd systeem. Wie praat over verlies naar het buitenland, mist de realiteit van hoe die industrie werkt. Als we een serieuze speler willen zijn in de energietransitie, moeten we uitzoomen en ons sterker richten op Europese samenwerking.’
Het werkt volgens Jongsma niet om de markt voor groene waterstof ‘kunstmatig klein te houden’. ‘Dan werkt het systeem niet en dan zetten we onszelf buitenspel. In plaats daarvan moeten we onze blik richten op het bredere perspectief van de economisch belangrijke regio Noordwest-Europa binnen de Europese Unie. Projecten zoals die met groene waterstof zijn geen probleem, maar juist onderdeel van de oplossing voor een geslaagde transitie naar een net-zero economie.’
