Jeroen de Boer
25 maart 2026, 15:14

Grafiek: Energiecoöperaties wekken meer zonne-energie op met grotere projecten

Lokale opwek van hernieuwbare energie reikt in Nederland verder dan de zonnepanelen die huishoudens op hun dak zetten. Energiecoöperaties van burgers vormen een belangrijke extra aanjager van de groei van onder meer zonne-energie.

energiecoöperaties zon projecten lokale opwek Nederland | Credits: Unsplash.com / Chelsea / Bewerking Change Inc.

Het aantal energiecoöperaties van Nederlandse burgers is in 2025 beperkt toegenomen, maar het collectieve zonnevermogen groeit gestaag door. Dat is één van de bevindingen uit de Lokale Energie Monitor 2025.

Het aantal energiecoöperaties in Nederland kwam afgelopen jaar uit op 696, zes meer dan een jaar eerder. Na een periode van snelle groei vanaf 2010, komen er sinds enkele jaren steeds minder nieuwe energiecoöperaties bij.

‘Het lijkt erop dat we een verzadigingspunt hebben bereikt in Nederland. Burgers kunnen zich vrijwel overal in het land aansluiten bij lokale initiatieven en het ledental groeit dan ook door’, zegt Jesse de Graaff van adviesbureau 7TIEN, dat de Lokale Energie Monitor samenstelt namens klimaatstichting HIER.

Coöperatieve projecten voor zonne-energie

Kijk je specifiek naar projecten voor zonne-energie, dan kwam het totale aantal gerealiseerde projecten in 2025 uit op 1.425. Er werden afgelopen jaar 66 nieuwe projecten opgeleverd.

De Lokale Energie Monitor houdt ook bij wat er de planning zit. Voor 2026 en 2027 gaat het om 126 projecten. Als die allemaal gerealiseerd worden, stijgt het totaal naar 1.551 operationele projecten.

Het is echter lastig om te voorspellen of de geplande projecten ook op tijd worden opgeleverd, zegt De Graaff. ‘We houden bij wat het doel is voor de oplevering van projecten, maar in de praktijk loopt een deel daarvan vertraging op. Bij de realisatie kom je standaard wat lager uit vergeleken met wat er in de pijplijn zit.’

De toename van het aantal gerealiseerde projecten van energiecoöperaties naar in totaal 1.425 zorgde ervoor dat coöperatieve zonne-energie afgelopen jaar goed was voor een vermogen van afgerond 440 megawattpiek. Dat is een stijging van 10 procent vergeleken met het voorgaande jaar.

Voor 2026 en 2027 zit er voor 376 megawattpiek aan nieuw vermogen in de pijplijn, maar het is dus niet zeker dat dit allemaal op tijd wordt opgeleverd.

Meer grote projecten bij energiecoöperaties

Het aantal nieuwe zonprojecten van energiecoöperaties vertoont al een aantal jaar een dalende trend, maar er is wel een beweging richting grotere projecten zichtbaar.

Zo werd er in 2025 afgerond 44 megawattpiek aan nieuw vermogen neergezet met 66 projecten: gemiddeld 0,7 megawattpiek per project. Ter vergelijking: in 2022 werd er met 178 projecten 64 megawattpiek aan nieuw vermogen gerealiseerd, ofwel gemiddeld 0,36 megawattpiek per project.

Coöperatieve zonprojecten hebben een aandeel van ongeveer 1,5 procent in het totale vermogen van zonne-energie in Nederland. Ze leveren op jaarbasis inmiddels tegen de 400 miljoen kilowattuur aan zonnestroom. Dat staat gelijk aan het elektriciteitsverbruik van bijna 160.000 huishoudens.

Lees ook:

'De energietransitie is een onomkeerbare weg', en dus steekt deze Nederlandse investeerder er € 250 miljoen in

‘Ik heb een groen hart, maar het gaat er uiteindelijk om dat je idealen kunt verwezenlijken met concrete investeringen.’Oprichter en managing partner Pieter van der Meer van investeringsmaatschappij Gilde Healthcare startte afgelopen maand een nieuw hoofdstuk met de lancering van het Climate Solutions fonds. Naast investeringen in startups en overnames van middelgrote bedrijven in de zorgsector richt Gilde Healthcare zich nu expliciet op kansrijke ondernemingen met oplossingen voor de energietransitie, biodiversiteit en het terugdringen van afval en vervuiling.Dat gebeurt meteen op aanzienlijke schaal. Bij pensioenfondsen, banken, fondsbeleggers en vermogensbeheerders van rijke families (family offices) haalde Gilde in totaal 250 miljoen euro op. Met dat geld wil het Climate Solutions fonds deelnemen in acht tot tien winstgevende private bedrijven gericht op klimaatoplossingen in de Benelux en Duitsland, bij voorkeur als meerderheidsaandeelhouder.Het Climate Solutions fonds mikt op participaties in bedrijven met een omzet tussen de 10 miljoen en 100 miljoen euro. Investeringsmaatschappij Gilde werkt met een buy-and-build-strategie om bedrijven over een periode van vijf jaar versneld te laten groeien en deelnemingen daarna weer te verkopen.Waarom is Climate Solutions als aparte pijler neergezet naast groeibedrijven in de zorgsector?‘Er lag al een basis, omdat we bij investeringen in kansrijke bedrijven in de zorg standaard de klimaatimpact meenemen. Dat gebeurt met rapportages die voldoen aan de Sustainable Finance Disclosure Regulation. Die regelgeving biedt een kader voor investeringsfondsen om de emissievoetafdruk van hun portefeuille te monitoren. Daarmee hebben we al veel ervaring opgedaan.Ons eigen ESG-team van drie mensen onder leiding van Stephanie Mooij licht potentiële investeringen door. Ondernemingen moeten aan bepaalde duurzaamheidscriteria voldoen voordat we verdere stappen overwegen.Toen we naar Climate Solutions begonnen te kijken was er dus al interne expertise. Daar kwam bij dat bestaande partijen die financiering leveren, vroegen of we de succesvolle investeringsmethodiek van Gilde Healthcare konden uitbreiden naar klimaattechnologie.’Waarin onderscheidt de aanpak van Gilde zich?'We werken met teams van zeer goed ingevoerde sectorspecialisten. Die zorgen ervoor dat Gilde veel meer doet dan alleen als kapitaalverschaffer optreden. Als we een investering in een bedrijf overwegen, maken onze specialisten bijvoorbeeld pro-actief een plan van aanpak voor de stappen die nodig zijn om groei te versnellen. Dat vormt een belangrijke leidraad in gesprekken met ondernemers.Toen bleek dat er vanuit partijen waar we al lang mee samenwerken belangstelling was voor investeren in klimaatoplossingen, zijn we het potentieel van die markt gaan onderzoeken.’Wat kwam er uit die analyse?‘Bij investeringsdeals voor middelgrote bedrijven in de Benelux en Duitstalige landen vormt klimaattechnologie ongeveer 20 procent van de fusie- en overnamemarkt. Dat aandeel is vergelijkbaar met healthcare. Op een totaal van ongeveer 1.600 deals in de laatste twee jaar gaat het dus om iets meer dan 300 deals per segment.De markt voor klimaatoplossingen wordt nu vooral bediend door breder georiënteerde investeerders. We zien duidelijk potentieel voor onze gespecialiseerde aanpak.’Was het eenvoudig om 250 miljoen euro op te halen bij pensioenfondsen, banken en beleggers uit de vermogende hoek?‘Dat is wat simpel gesteld, maar ons track record van meer dan vijfentwintig jaar was een groot voordeel. We hebben bewezen dat we snelgroeiende bedrijven in de zorg kunnen uitbouwen en daarmee kweek je vertrouwen.Vanaf het begin was er daardoor grote belangstelling vanuit beleggers die we goed kennen. Ze vinden een goed financieel rendement belangrijk, maar willen ook duurzame impact maken en weten dat Gilde die combinatie kan bieden. Afgezien van de bestaande beleggers hebben we ook een groep nieuwe, internationale investeerders aangetrokken.’Kun je iets zeggen over de beleggers die meedoen aan het Climate Solutions-fonds?‘Over het algemeen noemen we geen namen, omdat een aantal partijen hier niet mee in de publiciteit wil. Van de partijen die als fondsbelegger opereren heeft Carbon Equity wel aangegeven dat ze in ons hebben geïnvesteerd.’De energietransitie, biodiversiteit en het terugdringen van vervuiling zijn belangrijke thema’s binnen Climate Solutions. Betekent dit dat jullie niet kijken naar bijvoorbeeld de eiwittransitie?‘Dat hangt ervanaf. Een belangrijk criterium is de impact van bedrijven op de reductie van broeikasgassen. Voor eiwitten op plantaardige basis geldt dat die veel kunnen uitmaken voor onder meer de methaanuitstoot. We sluiten ondernemingen met kansrijke oplossingen op dit vlak niet uit.’Heeft Gilde het team ook uitgebreid?‘Ja, je wilt zoiets in één keer goed doen. Ik ben erg blij dat we Hein Ploegmakers en Michel Verhoog hebben aangetrokken als senior partners van topniveau. Zij vormen aan de private equity-kant de kern van het team voor klimaatoplossingen, dat een aantal lagen kent. Belangrijk is uiteraard het al bestaande ESG-team, dat onder meer de life cycle assesments van bedrijven maakt. Dat is vrij uniek, omdat de meeste investeringsmaatschappijen dit soort expertise uitbesteden.Verder hebben we een aantal operational partners. Vaak zijn dat oud-ceo’s uit sectoren waarin we willen investeren. Die mensen zijn niet dagelijks betrokken, maar kijken mee als we in het proces zitten om bedrijven over te nemen. Dergelijke oud-bestuurders zijn ook waardevolle sparringpartners voor het management van bedrijven waar we in participeren. En dan zijn er nog strategische adviseurs uit de wereld van regelgeving en klimaatwetenschap. Die borgen dat we goed zicht hebben om actuele trends en ontwikkelingen.’Hebben jullie al bedrijven op het oog om in te investeren?‘We zijn de markt actief aan het verkennen en er lopen al gesprekken. We hopen voor de zomer de eerste participatie te kunnen aankondigen.’Hoe kijk je zelf naar de urgentie van de energietransitie?‘Ik heb geen enkele twijfel over de richting: dit is een onomkeerbare weg die we gaan bewandelen. Helemaal omdat er inmiddels sterke economische en geopolitieke factoren zijn die de keuze voor hernieuwbare energie en klimaatneutrale oplossingen ondersteunen. China zet daar zwaar op in om minder afhankelijk te worden van olie en gas.Een mooi voorbeeld is ook de staat Texas, het hart van de oude Amerikaanse olie-industrie. Texas is inmiddels de groenste staat van de VS, met massale investeringen in zonne-energie, simpelweg omdat dat economisch de beste oplossing is.Persoonlijk geloof ik dat we niet anders kunnen, als je de toekomst van de planeet serieus neemt. Dat gevoel leeft ook breed in ons team. Maar echte verandering komt vaak pas als er winstgevende verdienmodellen ontstaan die niet afhankelijk zijn van subsidies. Dat is precies wat je nu ziet gebeuren met een nieuwe golf van bedrijven die actief zijn in de energietransitie. Een mooi moment dus om bij te dragen aan het versnellen van die groei.’ Lees ook:Grote industrie blijft onmisbaar in transitie Rotterdamse haven: 'De installaties blijven bestaan, de brandstoffen veranderen Nieuwe directeur Social Enterprise NL: 'Juist in deze tijd is het belangrijk dat sociaal ondernemers samen optrekken' Geen coöps, maar zoöps: zo nemen bedrijven de natuur mee in hun besluitvorming