‘Uiteindelijk zijn het geen systemen of organisaties die veranderen, maar mensen.’ Daarom pakt Marjolein Brasz de voedseltransitie het liefst persoonlijk aan. ‘We zeggen niet: retail moet aansluiten bij dit gesprek. Maar: Marjolein Verkerk (hoofd duurzaamheid Jumbo, red.) moet aansluiten.’
Brasz is de ceo van Foodvalley. Die stichting werd meer dan twintig jaar geleden opgericht om onderzoekers en ondernemers in regio Wageningen te verbinden, maar werkt inmiddels op zowel landelijk als Europees niveau aan een gezond en duurzaam voedselsysteem.
Bonen uit Nederland
Rondom de voedseltransitie gebeurt er al heel veel, zegt Brasz. ‘Maar wij kijken ook naar wat er nog niet gebeurt. Hoe kunnen we dat in gang zetten én op schaal krijgen?’
Een voorbeeld is Plant Protein Forward, dat vorig jaar een Transition Award van Change Inc. won. Dat project werd opgezet om vraag en aanbod van peulvruchten in Nederland op te schalen. Minstens acht maanden lang werken partijen in de hele keten van een gewas – van teelt tot verkoop – samen om een structurele afzetmarkt te creëren, mét een goed verdienmodel voor de boer. Een zogenoemde ketenversterker stemt de verschillende belangen in de keten op elkaar af en legt contact tussen boeren, verwerkers en voedselaanbieders.
‘Nederland had eeuwenlang ontzettend veel kennis over bonen’, licht Brasz toe. ‘Maar we hebben begin jaren ’90 een handelsovereenkomst gesloten waardoor Noord-Amerikaanse agrifoodbedrijven hier de markt mochten betreden. Daar zijn de velden groter, is het goedkoper om te produceren. Dus boeren kwamen hier van de ene op de andere dag niet meer uit de kosten als ze bonen produceerden.’
‘Dertig jaar later, nu er oorlog is aan de grens van Europa, klinkt toch de roep om meer zelfvoorzienendheid in Europa. Dus moeten we meer bonen gaan telen. Dat moet wel hand in hand gaan met de vraag ernaar. Als je markt in beweging wilt krijgen, is iedereen aan zet.’
Mensen samenbrengen in de voedseltransitie
De aanpak van Plant Protein Forward is kenmerkend voor Foodvalley. In een systeem dat nogal vastgeroest is, brengt de stichting mensen samen om toch beweging te creëren. Dat is belangrijk, want het voedsellandschap bestaat bij uitstek uit een heleboel verschillende spelers.
Brasz: ‘In de drukte van de dag zoeken veel partijen elkaar niet op. Door onze innovatietrajecten gebeurt dat wel: dan gaan verzekeraars bijvoorbeeld samen met retailers kijken hoe het assortiment in supermarkten gezonder kan. Als ze elkaar gevonden hebben, blijken ze dan toch dezelfde taal te spreken.’
En als ze elkaar eenmaal gevonden hebben? Dan is het een kwestie van ‘gewoon gaan lopen’, zegt Brasz. ‘Niemand weet nog precies hoe het moet. Daarom moeten we het samen uitzoeken en gaandeweg bijsturen. Dit is een transitie van de lange adem, dus het is eerst vooral belangrijk dat er beweging komt.’
Benieuwd naar de hele podcast? Luister die hier:
Transition 2026
Plant Protein Forward, een project van Foodvalley, was één van de winnaars van de Transition Awards die vorig jaar werden uitgereikt tijdens Transition2025.
Op 23 juni is het tijd voor de editie van dit jaar: Transition2026. Het event van Change Inc. brengt de sleutelfiguren in bedrijven bijeen om versnelling te realiseren waar het ertoe doet. Wil je erbij zijn? Tot 1 mei koop je een ticket met 50 euro korting met de kortingscode PODCAST50.
Wil je je aanmelden voor de Transition Awards dit jaar? Lees meer informatie over de voorwaarden of schrijf je hier meteen in.
Beluister eerdere afleveringen van Mastering Transitions:
- Vers van de boer, landelijk bezorgd: hoe Crisp met organisatieskills de voedselketen wil veranderen
- ‘Kantoor vol Afval’ bewijst dat circulair renoveren gewoon kan
- De auto als energiecentrale: Utrecht laat al zien dat het kan
- Elektrisch vliegen: het echte potentieel ligt bij korte Europese vluchten
- Waarom de klimaatcrisis de ultieme stresstest is voor onze veiligheid
