Tijdens het webinar ‘De energiewet in de praktijk’ sprak host Teun Schröder (Change Inc.) met drie energie-experts over wat de nieuwe wet concreet betekent voor bedrijven. Jinny Moe Soe Let (directeur beleid en communicatie bij Netbeheer Nederland), Jan-Erik Janssen (energierechtadvocaat bij Stek Advocaten) en Tjebbe Yska (energie expert B2B bij Eneco) schetsen een energiemarkt die in beweging is, met obstakels maar ook met concrete kansen voor wie de juiste stappen zet.
De wet als raamwerk, niet als stapel papier
De Energiewet is per 1 januari in werking getreden en Jan-Erik Janssen nam ter illustratie twee boeken mee: de oude wet en de nieuwe. ‘Het is een kaderwet die zorgt voor een marktordening van alle schakels in het waardeproces van elektriciteit en gas,’ legt hij uit. ‘En die beoogt in ieder geval niet in de weg te zitten aan allerlei ontwikkelingen zoals elektrificatie, en dingen mogelijk te maken.’
Verwacht dus geen directe show me the money. De wet schept ruimte. Wat je daarmee doet, is aan jou. Overigens is de wet ook nog lang niet af: Janssen telde een flink aantal gekleurde post-its voor aankomende wijzigingen. ‘Die energiewet is een soort aanbouwwetgeving. Dit was een hele grote prestatie, maar vervolgens zijn er nog allerlei ontwikkelingen vanuit Europa en de markten die er weer voor zorgen dat aanpassingen nodig zijn.’
Prijsstijgingen zetten druk op de ketel
De situatie in het Midden-Oosten gaf het webinar een actuele lading. Gasprijzen die in een maand met 70 tot 80 procent stegen, gedeeltelijk geblokkeerd olietransport via de Straat van Hormuz: het herinnert bedrijven opnieuw aan hun kwetsbaarheid. Tjebbe Yska nuanceerde: de prijsstijgingen zijn voorlopig vooral zichtbaar op de korte termijn. Maar de richting is helder.
‘Op het moment dat jij denkt, ik doe niks, geef mij maar gewoon een vaste prijs en ik geloof het allemaal wel, dan zullen meer en meer de kosten afgewenteld worden op degene die geen noodzaak ziet in het verdere verduurzamen.’ De afgelopen jaren hebben we kunnen zien dan het loont om energie en verduurzaming als strategisch onderwerp te beschouwen voor veel bedrijven. Omdat je dan minder afhankelijk bent van allerlei externe factoren zoals geopolitieke omstandigheden.
Wie minder volume afneemt van het net, verlaagt ook zijn blootstelling aan dit soort schokken. Dat begint soms bij simpele maatregelen. Yska: ‘Bijvoorbeeld het gebruik van laadpalen en je auto’s dus niet opladen van 8 uur ‘s ochtends tot half 11. Het zijn soms ook hele simpele maatregelen die je kunt treffen als je inzicht hebt.’
Netcongestie: niet overal acuut, maar altijd relevant
Netcongestie staat inmiddels bij veel bedrijven aan de voordeur. Toch is het beeld genuanceerder dan de krantenkoppen soms suggereren. Jinny Moe Soe Let: ‘Congestie betekent dat het net vol zit, maar dat is niet altijd en overal zo.’ Netcongestie is heel lokaal en heel tijdelijk. Het gaat over een lokale tijdelijke overschrijding van de maximale capaciteit. Echter, het komt op zoveel plaatsen voor, dat het wel een uitdaging op landelijk niveau is.
Die ruimte, op andere momenten en andere plekken, is precies waar flexibiliteit om draait. En flexibiliteit loont, niet alleen voor bedrijven die nu vastlopen op het net, maar voor iedereen. Moe Soe Let: ‘Omdat netcongestie tijd en plaatsgebonden is, is er op andere locaties of andere momenten vaak nog wél ruimte op het net. Die ruimte kun je als ondernemer gebruiken, bijvoorbeeld door een deel van jouw productie in tijd te verplaatsen. Wanneer we dat op grote schaal slim doen, zijn er minder investeringen nodig, en kunnen we de rekening zo efficiënt en zo laag mogelijk houden.’
Moe Soe Let noemde een potentiële besparing van 30 miljard euro tot 2040 als Nederland het elektriciteitssysteem slim benut. ‘Dat is wat anders dan dat er ook een individuele businesscase te bouwen is voor een ondernemer. Die zijn er ook. Maar ik kan me voorstellen dat het best lastig is om die te bouwen, zeker als je heel erg in het nu leeft.’
Juist daarom helpt het om energie en verduurzaming als een langetermijnstrategie voor je bedrijf te benaderen. Door nu te investeren in inzicht, flexibiliteit en slimme verduurzaming, bouw je stap voor stap aan meer grip op kosten en aan minder afhankelijkheid van netbeperkingen en prijsvolatiliteit.
Vier concrete stappen die je morgen kunt zetten
Waar begin je als ondernemer? De drie experts kwamen uit op vier aanknopingspunten:
1. Start met een nulmeting van je energieprofiel
Inzicht is de basis van alles. Wat verbruik je op jaarbasis? Wanneer? Zit er flexibiliteit in je bedrijfsprocessen? Yska: ‘Inzicht creëren is een must-have. Het is de basis om te snappen welke mogelijkheden je hebt.’ Meetdata opvragen kan bij je netbeheerder of meetverantwoordelijke, dat is laagdrempeliger dan veel bedrijven denken. Hoe je opwek en afname slim kunt inzetten, dat is iets waar een energiepartner als Eneco je bij kan helpen.’ Moe Soe Let vult aan: ‘Bedenk ook dat er vaak nog veel ruimte is binnen het bestaande contract en de bestaande aansluiting. Er is niet altijd een zwaardere aansluiting nodig.’
2. Verken wat flexibiliteit voor jouw bedrijf oplevert
Een batterij, zonnepanelen, slim laadparkbeheer: de terugverdientijden dalen snel. Yska wees erop dat een batterij een jaar geleden misschien nog een terugverdientijd had van twaalf jaar of meer, maar dat die steeds korter wordt. Bovendien is de businesscase breder dan alleen directe opbrengsten. Janssen: ‘Het maakt andere dingen mogelijk in je normale bedrijfsvoering waar je vermoedelijk meer verstand van hebt.’ Denk aan het vrijmaken van netcapaciteit voor uitbreiding, of een lagere aansluiting in combinatie met een batterij die je nettarief verlaagt.
3. Zoek de samenwerking op een bedrijventerrein
Wie buren vindt met complementaire energieprofielen, kan samen slimmer omgaan met netcapaciteit. Moe Soe Let: ‘Wat we zien is dat het steeds vaker voorkomt op bedrijventerreinen, dat bedrijven met elkaar gaan praten en inzichtelijk maken: als wij dit nou handig doen, dan kunnen we per saldo met minder transportcapaciteit uit.’ Het vereist openheid, goede afspraken en wat organisatievermogen. ‘Eigenlijk vraag je van bedrijven dat ze samen een mini-netbeheerder en energiebedrijf gaan spelen.’ Zodra dat pakket aan opties er ligt, is de netbeheerder zeker bereid om aan tafel te gaan.
4. Schakel hulp in, het hoeft niet allemaal zelf
Juridische onzekerheid en een onduidelijke businesscase waren volgens de live poll de twee grootste drempels. Janssens advies: zoek iemand die op no-cure, no-pay-basis kijkt wat jouw mogelijkheden zijn. Publieke bronnen van de rijksoverheid en de ACM leggen de verschillende typen transportovereenkomsten al goed uit. En voor wie zelf niet de tijd of kennis heeft: er zijn inmiddels tientallen partijen actief die zich specifiek richten op flexibiliteitsdiensten voor ondernemers. Waarmee ondernemers geholpen worden, dus je ziet dat de vraag er is.
Niet alles hoeft nu, maar wachten kost ook geld
De experts waren het over één ding eens: de Energiewet dwingt niemand. Maar de markt, de netbeheerder en de energieprijzen doen dat uiteindelijk wel. Wie nu zijn energiedata in kaart brengt, staat straks sterker, of het nu gaat om uitbreidingsplannen, lagere kosten of nieuwe inkomstenstromen.
Yska vatte het samen: ‘Die nulmeting is essentieel, weten waar je naartoe wil. En het hoeft ook allemaal niet in één keer. Maar dat inzicht, dat is wel echt noodzakelijk om te snappen wat er voor jou in het vat zit.’
Begin dus bij de basis: breng je energieprofiel in kaart, ga het gesprek aan met je leverancier, netbeheerder of buurman op het bedrijventerrein, en ontdek welke ruimte de nieuwe spelregels jou bieden.
Kijk het webinar terug:
Luister het webinar terug op Spotify.
