‘Bij Triodos Bank moet je de missie als ceo ook echt doorleven en omarmen.’ Per 1 mei is Marcel Zuidam precies een jaar aan de slag als topman van de duurzame bank uit Driebergen. En daar heeft hij zeker geen spijt van: ‘Ik wil niet alleen dingen brengen voor de organisatie, maar ook bijdragen aan het helpen versnellen van de duurzame transities waar we voor staan.’
Zuidam heeft al een flinke carrière achter de rug in de bancaire wereld, onder meer als ceo van NN Bank en Delta Lloyd Bank. De bagage die hij meebrengt, komt goed van pas in zijn nieuwe positie: ‘Triodos is een bank in transformatie en daar heb ik ervaring mee.’
Triodos eindigde 2025 met een nettoverlies van 25 miljoen euro. In zijn eerste jaar moest Zuidam dus meteen vol aan de slag met het verbeteren van de financiële basis, juist om ervoor te zorgen dat de bank impact kan blijven maken met zijn missie: geld van klanten investeren in projecten met een positieve maatschappelijke impact.
Organisatorische ingrepen bleken onvermijdelijk: begin dit jaar kondigde Triodos het ‘fit for impact-programma’ aan, dat gepaard gaat met het verdwijnen van 250 tot 270 banen in de komende drie jaar.
Het lijkt erop of Triodos, net als andere banken, niet ontkomt aan de gevolgen van verdere digitalisering en de opkomst van AI.
‘Daarop zijn wij geen uitzondering. Ook voor ons is het belangrijk om een efficiënte bank te zijn, die slagvaardig kan optreden en klanten een goede dienstverlening biedt. Met AI zien we ook daadwerkelijke productiviteitswinst.
Tegelijk kijken we heel goed naar de ethische dilemma’s, zoals het energieverbruik van AI. Die bespreken we openlijk en daar verbinden we consequenties aan. Zo werken we alleen met datacenters die aantoonbaar duurzame energie gebruiken.’
Die ethische benadering zie je onder meer terug bij het bonusbeleid van Triodos. Hoe kijk je naar recente ontwikkelingen, waarbij het kabinet-Jetten banken weer toe wil staan om bonussen uit te keren aan schaars IT-talent?
‘Het ontbreken van bonussen vormt voor Triodos helemaal geen belemmering om gekwalificeerd personeel aan te trekken. Mensen komen hier in de eerste plaats vanwege de missie van de bank. Ook voor IT’ers blijken we een aantrekkelijke werkgever te zijn.
Talentvolle mensen worden niet alleen gemotiveerd door geld. Werknemers willen hier bijdragen aan het creëren van maatschappelijke waarde voor de lange termijn. Collega’s laten zich niet weerhouden door het feit dat er geen bonussen worden uitgekeerd en dat geldt ook voor mijzelf.
We geven mensen met een vast salaris vooraf zekerheid, in de verwachting dat ze een goede prestatie leveren. Daarbij gaan we het gesprek aan over wat dat inhoudt. Ik vind dat een zuivere manier van werken. In de praktijk blijkt dat werknemers zonder bonus uitstekende prestaties kunnen leveren.’
Interviewserie Horizon – Hoe versnellen we de duurzame transitie en welke barrières staan in de weg? In de interviewserie Horizon spreekt Change Inc. met ceo’s die aan de frontlinie staan van verandering. Over de dilemma’s die ze tegenkomen, de afwegingen die ze maken en de kansen die ze zien om hun bedrijf én sector duurzamer te maken. Lees hier alle afleveringen in de reeks.
Triodos zit ook anders in de wedstrijd als het gaat over financiële doelen. De bank streeft naar een rendement op het eigen vermogen van 5 tot 7 procent, wat lager is dan bij de meeste grootbanken.
‘Wij kijken altijd naar de driehoek impact, risico en rendement. Een zo hoog mogelijk rendement is dus geen doel op zich. Het gaat om de combinatie van een positieve impact, een adequaat rendement en een gematigd risicoprofiel.
Die benadering is gerelateerd aan onze visie op het financiële systeem. Het zou goed zijn als er sterkere prikkels komen om kapitaal richting investeringen te sturen die duurzame transities versterken. We leggen daarbij zelf de focus op vijf thema’s: energie, grondstoffen, voedsel, welzijn en maatschappij.’
Triodos pleit in dit kader onder meer voor hogere financiële buffers bij banken. Welke gedachte zit daar achter?
‘Het klinkt misschien controversieel uit de mond van een bankier, maar als je hogere kapitaaleisen stelt voor banken, ontstaat er een prikkel om meer risicodragend krediet te geven aan ondernemers die belangrijke transities vormgeven. Dat is volgens ons wenselijk, als je streeft naar een welvarende samenleving die op de lange termijn duurzaam is. Dan wil je de actoren die transities vormgeven, zoveel mogelijk faciliteren. Daarmee versterk je de economie, in plaats van dat je geld rondpompt binnen het financiële systeem.
Zo’n systeemverandering kun je niet als bank in je eentje bewerkstelligen. De Europese Centrale Bank zou bijvoorbeeld een rol kunnen spelen bij de kapitaaleisen voor banken. Ons doel daarbij is niet om financiële markten minder vrij te maken. We zien alleen dat financiële markten nu vooral ingericht zijn op het optimaliseren van rendement op de korte termijn. Dat gaat ten koste van waardecreatie voor de samenleving op de lange termijn.’
Je moet daarbij wel tegen de stroom in durven roeien. Triodos investeert bijvoorbeeld niet in de fossiele industrie, terwijl olie- en gasbedrijven door de huidige energiecrisis megawinsten boeken.
‘Je hebt beurskoersen van oliebedrijven de afgelopen weken inderdaad door het dak zien gaan. Voor de lange termijn is het beeld echter anders. Doordat we de nieuwe economie financieren is het risicoprofiel uiteindelijk lager, omdat je werkt met bedrijven die minder of geen ‘stranded assets’ hebben. Dat is wel het geval voor ondernemingen met olie- en gasreserves die waardeloos kunnen worden door de opmars van duurzame energie.
Dat leggen we ook uit aan onze investeerders. Onze impactdoelstellingen gaan niet alleen over CO2-reductie, maar ook over het aantal projecten voor hernieuwbare energie dat we willen financieren. Dat is natuurlijk alleen maar relevanter geworden, als je kijkt hoe afhankelijk Europa nog is van fossiele brandstoffen.
Daarnaast willen we in 2030 een bedrag van 500 miljoen euro geïnvesteerd hebben in nature based-solutions. Dan moet je denken aan projecten voor grondherstel, herbebossing en het teruggeven van grond aan de natuur.’
Het blijkt vaak nog lastig om een goede business case te vinden voor duurzame oplossingen, omdat de maatschappelijke kosten van milieuschade en sociale achterstelling niet zijn verwerkt in de prijzen van reguliere producten. Zien jullie daar een aanvullende rol voor de overheid?
‘We geloven heel erg in publiek-private samenwerkingen om grote transities te versnellen. Het verleden biedt daar diverse voorbeelden van. Het hogesnelheidsnet van treinen in Frankrijk is bijvoorbeeld tot stand gekomen via publiek-private samenwerking. Hetzelfde geldt voor de uitbouw van windenergie in Denemarken, dat hiermee koploper werd in Europa.
Voor Europa blijft dit belangrijk, want publiek-private samenwerking is onder meer cruciaal voor uitbreiding van elektriciteitsnetten en andere infrastructuur voor de energietransitie.’
Bij de eigen bedrijfsfinanciering steekt Triodos momenteel meer geld in de energietransitie vergeleken met voeding. Waar ligt dat aan?
‘We zien dat de markt voor hernieuwbare energie echt volwassen is geworden, met gestandaardiseerde investeringsmodellen. De voedseltransitie is een ketenmarkt en dat maakt het complexer, en soms ook minder makkelijk schaalbaar.
Tegelijk weerhoudt dat ons er niet van om voeding te omarmen als één van onze vijf transitiethema’s. Dat levert ook succesvolle voorbeelden op. Een bedrijf als Biobrass, waar ik onlangs was, heeft bijvoorbeeld een echte ketenbenadering gekozen. Dat loopt van de teelt tot de verkoop aan Europese supermarkten. Op die manier kun je kwaliteit leveren tegen een concurrerende prijs.’
Op de particuliere markt stuurt Triodos onder meer op impact via de hypotheekportefeuille. Wat zijn daarbij de speerpunten?
‘We zijn de eerste partij geweest die de kredietverlening voor hypotheken heeft gekoppeld aan rentekortingen voor verduurzaming. Dat is inmiddels landelijk gemeengoed geworden. Daarnaast verstrekken we energiebespaarleningen, met lagere rentepercentages over de eerste 25.000 euro van de hypotheek. En we bieden verduurzamingsadvies, waarbij we klanten een kleine vergoeding bieden.
Triodos werkt verder aan nieuwe initiatieven, zoals hypotheken voor woningen die gebruik maken van biobased-materialen. Ook daarmee behoren we tot de voorlopers.’
Triodos is onlangs een nieuwe merkcampagne gestart onder het motto ‘join the good side’. Wat willen jullie daarmee bereiken?
‘De oude huisstijl en het logo zijn aangepast en tegelijkertijd wilden we ons verhaal op een meer eigentijdse manier vertellen – overigens zonder de wortels van de bank te verloochenen. Je ziet dat veel mensen zich machteloos voelen ten aanzien van wat er allemaal gebeurt in de wereld. Het is dus belangrijk om handelingsperspectief te bieden.
Met deze campagne willen we laten zien dat het uitmaakt waar je geld wel of niet in wordt geïnvesteerd. We vermijden de fossiele industrie en fast fashion en kiezen voor duurzame tegenhangers op het gebied van energie en mode. De boodschap is dus dat je geld kan bijdragen aan een oplossing in plaats van een probleem. Dat is voor bestaande klanten belangrijk en helpt om nieuwe klanten aan te trekken.’
