Jeroen de Boer
26 mei 2026, 07:21

Nieuwsupdate: Kabinet wil kijken naar ombuiging subsidies die biodiversiteit schaden en extreme temperatuuromslag in Europa

Minister Jaimi van Essen wil bekijken in hoeverre het mogelijk is om € 10 miljard aan subsidies en fiscale prikkels die de biodiversiteit schaden, om te buigen of af te bouwen. Verder in het nieuws: boeren zoeken alternatieven voor dure kunstmest en Europa voelt extreme temperatuuromslag in mei.

Jaimi van essen Minister van Landbouw en Natuur Jaimi van Essen. | Credits: Getty Images

Kabinet bekijkt aanpak € 10 miljard aan subsidies die biodiversiteit schaden

Nederland verstrekt voor zo’n 10 miljard euro subsidies die de biodiversiteit schaden, zo blijkt uit onderzoek in opdracht van minister Jaimi van Essen van Landbouw en Natuur, waar Trouw over schrijft. Het gaat onder meer om subsidies of fiscale voordelen die intensieve landbouw ondersteunen.

Ook de internationale belastingvrijstelling op kerosine stimuleert de uitstoot van broeikasgassen en is schadelijk voor de biodiversiteit, net als de lage energiebelasting op aardgas voor de industrie.

In de Kamerbrief geeft Van Essen aan dat het kabinet gaat bekijken in hoeverre ombuiging of afbouw van financiële prikkels die de biodiversiteit schaden mogelijk is. In het kader van het VN-Biodiversiteitsverdrag heeft Nederland heeft afspraken gemaakt met bijna tweehonderd landen over herstel van biodiversiteit.

Lees ook: Nieuw zuivel-initiatief spreekt zowel PRO als BBB aan: ‘We zijn er voor boer én natuur’

Boeren zoeken naar alternatieven voor dure kunstmest uit Midden-Oosten

De blokkade van de Straat van Hormuz treft niet alleen de export van olie en gas, maar ook de uitvoer van kunstmest die in Golfstaten wordt geproduceerd. Prijzen van het veel gebruikte ureum zijn hard gestegen en daardoor kijken boeren ook naar alternatieven, zo meldt Bloomberg.

Sommige boeren nemen hun toevlucht tot dierlijke mest, maar er zijn ook start-ups met andere oplossingen die profiteren van de prijsstijging van ureum. Zo collecteert het Franse bedrijf Toopi Organics menselijke urine bij onder meer scholen en festivals voor gebruik als meststof. De verkopen zijn sinds maart met een kwart gestegen, meldt de ceo van het bedrijf tegen Bloomberg. Of de interesse voor biologische alternatieven voor synthetische kunstmest een structurele ontwikkeling is, moet blijken als de situatie rond de Straat van Hormuz weer normaliseert.

Lees ook: Opmerkelijk: We kunnen méér voedsel produceren met mínder uitstoot van broeikasgassen

Vol stroomnet jaagt bedrijven op kosten: is subsidie voor batterijen slim?

Door netcongestie kunnen veel bedrijven geen grotere aansluiting krijgen voor het stroomnet. Een populair alternatief is momenteel betere afstemming van het piekverbruik van stroom door te investeren in batterijopslag, lokale opwek van hernieuwbare energie en energiemanagementsystemen. Dit brengt voor bedrijven meestal extra kosten mee.

Brancheorganisatie Energy Storagy NL pleit tegenover Nu.nl voor steun aan bedrijven die investeringen doen om het net te ontlasten. De vraag is wel wat daarbij maatschappelijk gezien het meest effectief is. Volgens hoogleraar Machiel Mulder zijn subsidies voor batterijen echter niet altijd de goedkoopste oplossing. Hij stelt tegen Nu.n dat het soms maatschappelijk voordeliger kan zijn om wel direct in het net te investeren.

Lees ook: We moeten het stroomnet niet zwaarder maken, maar slimmer, zegt hoogleraar Jan Rotmans

Groei kolencentrales in China en India, maar gebruik kolenstroom neemt af

De kolensector zit in een spagaat: in landen als China en India worden nog steeds veel kolencentrales bijgebouwd. Tegelijk beginnen hernieuwbare bronnen zoals zon en wind het gebruik van kolen voor elektriciteitsopwekking te verdringen.

Uit een rapport van databureau Global Energy Monitor blijkt dat er afgelopen jaar voor 100 gigawatt aan nieuwe kolencentrales is opgeleverd. Dat is de sterkste toename in tien jaar. Tegelijk is het gebruik van kolencentrales voor elektriciteitsopwekking in 2025 met 0,6 procent gedaald.

In China groeide de capaciteit van kolencentrales afgelopen jaar met 6 procent, terwijl de productie van kolenstroom met 1,2 procent daalde. Vanuit klimaatperspectief is vooral van belang of de benuttinggraad van kolencentrales de komende jaren gaat dalen, als er steeds meer stroom wordt opgewekt met zonnepanelen en windmolens.

Lees ook: Van de 20 grootste CO2-uitstoters hebben 2 landen geen doel voor netto nul-emissies

Extreme temperatuuromslag binnen week hoort bij klimaatverandering

Europa beleefde in een week tijd een extreem snelle omslag van koud naar warm weer. In veel regio’s stegen gemiddelde temperaturen met meer dan 15 graden Celsius. Het vaker voorkomen van snelle temperatuurwisselingen heeft mede met te maken met de gevolgen van klimaatverandering, schrijft onder meer zakenkrant Financial Times. Maandag liep het kwik in Londen op tot 33,5 graden Celsius, waar mee dit de warmste meidag ooit was in het VK.

Volgens weer- en klimaatexpert Hannah Choke zijn veel vormen van landbouw en ook economische infrastructuur in bredere zin ontworpen om te functioneren onder relatief stabiele condities. ‘Als temperaturen heel snel omslaan, ontstaan er aanpassingsproblemen’, zegt ze tegen FT. In Frankrijk hadden wijngebieden twee weken geleden nog last van nachtvorst, terwijl maximale temperaturen afgelopen weekend tegen de 30 graden liepen.

Lees ook: Grafiek: Aarde nog steeds in gevarenzone met nieuwe scenario’s IPCC

Ook in de media:

  • Activistische aandeelhouders eisen uitleg van techreuzen over risico van groei datacenters voor emissiereducties (Bloomberg)
  • China lijkt toevlucht te nemen tot creatief boekhouden bij doelen voor CO2-intenstiteit econommie (Carbon Brief)
  • Hoop op eind aan oorlog in Midden-Oosten doet gasprijzen op groothandelsmarkt dalen (Energy Connects)
  • Boegbeeld van Urgenda overleden: Marjan Minnisma forceerde doorbraken in klimaatstrijd (Volkskrant)
  • Kan oliereus ExxonMobil een grote speler worden met opslag van CO2? (FT)
  • Milieudefensie en Shell kruisen de degens over broeikasgasemissies bij de Hoge Raad (AD)
  • Rapport: maatregelenpakket nodig voor gezondheidseffecten van klimaatverandering (Nu.nl)
  • Ook China zet in kweken op van insecten voor diervoeding (Trouw)
  • Groengasfabriek in Delfzijl krijgr subsidie van 150 miljoen euro (RTV Noord)

Topverhalen van de week: Circulaire bouwmarkten, eerlijkere zuivel en een slimmer stroomnet

Kiki Lauwers van Thorizon over de eerste gesmoltenzoutreactor van Europa: '2034 is spannend, maar het kan'Ceo worden van een nucleaire startup? Kiki Lauwers moest er niets van weten. Nu leidt ze een bedrijf dat Europa – en Zeeland – een primeur wil brengen: de eerste commerciële kernreactor op gesmolten zout. ‘Als je niet continu op zoek bent naar de snelste manier om dit voor elkaar te krijgen, ben je straks te laat.’Waarom moet je dit lezen: Peter Wennink roemde Thorizon in zijn veelbesproken Rapport Wennink als een van de bedrijven die hét verschil kunnen maken voor de toekomstbestendigheid van de BV Nederland. En het bedrijf oogst ook over de grenzen lof. Ceo Kiki Lauwers vertelt hoe ze ondanks de concurrentie denkt de eerste te zijn met een gesmoltenzoutreactor in Europa.Lees hier het interview met Thorizon-ceo Kiki Lauwers.Niels Postma vond per toeval de eerste papieren datalogger uit: zijn sensor kan de transportsector tonnen e-waste besparenJaarlijks belanden er meer dan 80 miljoen plastic dataloggers bij het afval. Dat zijn sensoren die worden gebruikt bij gevoelige transporten van onder meer medicijnen en fruit. Changemaker Niels Postma van Tapp ontwikkelde een alternatief van papier – in eerste instantie zonder dat te weten.Waarom moet je dit lezen: Wie niet in de logistiek werkt, heeft waarschijnlijk nog nooit van dataloggers gehoord. Maar ze zijn van cruciaal belang voor het transport van medicijnen, vaccins en gekoeld voedsel. Bij aankomst wordt een datalogger uitgelezen en weggegooid. Dat zorgt jaarlijks voor tonnen aan e-waste, want zo’n datalogger zit vol chips en batterijen. Maar niet bij Tapp.Lees hier hoe de eerste recyclebare datalogger werkt en wat Tapp ermee wil bereiken.Met circulaire bouwmarkten wil Buurman ook mensen met twee linkerhanden laten bouwen met houtWie meer zelf maakt, gaat ook anders naar spullen kijken. Dat is de overtuiging van circulaire bouwmarkt en educatieve houtwerkplaats Buurman. Oprichter Laura Rosen Jacobson: ‘In een ideale wereld bestaan wij niet, dan zijn er geen restmaterialen.’Waarom moet je dit lezen: Buurman groeit gestaag en wil in 2030 tien vestigingen hebben. Dat gebeurt volgens een zelfbedacht social franchise-model. Daarmee kunnen sociale ondernemingen groeien zonder winstoogmerk, legt oprichter Rosen Jacobson uit.Lees hier hoe Buurman gestaag uitbreidt naar meer Nederlandse en Belgische steden.Nieuwe zuivelproducent helpt melkveehouders natuurinclusief te boeren: 'Boer en natuur gaan wél samen'Nee, Ikwileerlijkezuivel.nl heeft niet de ambitie een grote zuivelproducent te worden. Wat het bedrijf wel wil? Boeren bij natuurgebieden helpen verduurzamen. Met een hogere melkprijs en een digitaal ESG-platform, waarvoor nu aandelen worden uitgegeven.Waarom moet je dit lezen: Het gaat niet goed met de natuur in Nederland. De stikstofneerslag stijgt, de biodiversiteit en waterkwaliteit dalen. Boeren worden als het achterliggende probleem gezien. Maar die kunnen ook de oplossing zijn, denken ze bij Ikwileerlijkezuivel.nl.Lees hier hoe Ikwileerlijkezuivel.nl boeren bij beschermde natuurgebieden weer bestaansrecht wil geven.We moeten het stroomnet niet zwaarder maken, maar slimmer, zegt hoogleraar Jan RotmansDe verzwaring van het elektriciteitsnet – nodig voor de energietransitie – kost bijna 200 miljard euro. Maar besteden we dat geld wel goed? Nee, zegt hoogleraar Jan Rotmans in de podcast Mastering Transitions van nlmtd en Change Inc. Hij heeft een alternatief.Waarom moet je dit luisteren: De energietransitie draait om het vervangen van kolen, olie, gas door zon, wind en groene waterstof. Of niet? Volgens ‘captain of transitions’ Jan Rotmans is dat weliswaar een belangrijk onderdeel, maar niet het belangrijkste. ‘We moeten een compleet nieuw energiesysteem opbouwen. En dat kán, maar moet wel meer de nadruk krijgen.’Luister hier de podcast met Jan Rotmans. Hier vind je het belangrijkste nieuws van de week:Eerste deel landelijk waterstofnetwerk opgeleverd en verkoop elektrische auto's richting hoogtepunt (21 mei 2026) Scholen en kerken kunnen verduurzamen met speciale leningen en BMW zet stap met auto als thuisbatterij (20 mei 2026) Ondernemers sturen brandbrief over netcongestie en Rabobank start met bouw biobased woningen (19 mei 2026) Klimaatverandering vereist crisisplan in de zorg en CO2-uitstoot van cement kan fors minder (18 mei 2026)