Maaike Kooijman
02 juni 2026, 07:30

Nieuwsupdate: Greenpeace schroeft eisen op in stikstofzaak tegen de Staat en Oatly wil Zeeuwse haver gebruiken

Greenpeace eist in hoger beroep dat de Nederlandse Staat méér doet om de natuur te beschermen dan wettelijke stikstofdoelen voorschrijven. Verder in het nieuws: CircuSol verdubbelt productie duurzame isolatie en Oatly wil Zeeuwse haver gebruiken in havermelk.

GettyImages-1907314324 (1) Nederland telt ruim 160 Natura 2000-gebieden, die als stikstofgevoelig worden gezien. | Credits: Getty Images

Greenpeace schroeft eisen op in hoger beroep stikstofzaak

Greenpeace eist dat de Nederlandse Staat tot 2030 minstens 74 procent van de beschermde natuur onder de zogenoemde kritische depositiewaarde (KDW) brengt. De KDW is het stikstofniveau dat de natuur aankan. Greenpeace brengt deze eis terug op tafel in het hoger beroep dat de Staat heeft aangespannen. Begin 2025 oordeelde de Haagse rechtbank dat de Staat in 2030 de helft van de stikstofgevoelige natuur moet beschermen, zoals ook het wettelijke stikstofdoel is, maar dat is volgens de Staat onhaalbaar.

In een rapport in opdracht van Greenpeace concludeert adviesbureau Ecorys echter dat de wettelijke doelen wel haalbaar zijn. Zelfs de 74 in plaats van 50 procent zou haalbaar zijn, mits er gebruik wordt gemaakt van zogenoemde gebiedsspecifieke maatregelen. Dan worden er vooral maatregelen genomen rondom de beschermde natuurgebieden en minder in de rest van Nederland.

Volgens Ecorys zijn de maatschappelijke baten van de maatregelen hoger dan de kosten, die onder meer uit het compenseren van boeren bestaan.

Lees ook: Bacteriën, schimmels en gisten kunnen de grote problemen in de landbouw oplossen (én voor nieuwe verdienmodellen zorgen)

CircuSol verdubbelt productie duurzame isolatie

Scaleup CircuSol Insulation uit Deventer kan zijn productiecapaciteit van kartonwol verdubbelen met een financiering van het Nationaal Groenfonds. Dat meldt het fonds in een persbericht.

Het kartonwol van CircuSol wordt gemaakt van reststromen uit de papierindustrie en heeft de laagste milieu-impact van alle gangbare isolatiematerialen in Nederland. Dat is aantrekkelijk voor bouwbedrijven omdat de milieuprestatie-eisen voor gebouwen per 1 juli worden aangescherpt. Daarmee gelden er voor het eerst ook eisen voor onder meer scholen, zorginstellingen en bedrijfshallen.

Lees ook: Boeren die bouwmateriaal voor huizen telen krijgen miljoenen betaald in carbon credits

Nieuw windpark in Noordzee moet ‘meest ecologische offshore windpark tot nu toe’ worden

Op ruim 50 kilometer voor de kust van IJmuiden is de eerste windturbine geïnstalleerd voor het offshore windpark Ecowende van Shell, Eneco en Chubu. In het ontwerp van het windpark is relatief veel rekening gehouden met de omgeving, zeggen de bedrijven. Zo heeft een deel van de turbines één rood turbineblad, wat de zichtbaarheid voor vogels moet vergroten. Voor vogels zijn er ook grotere tussenruimten tussen turbines en meer ruimte onder de wieken.

Ecowende zal uit 52 windturbines met elk een vermogen van 15 megawatt bestaan. Daarmee levert het windpark 760 megawatt aan het Nederlandse stroomnet: ongeveer 3 procent van de huidige Nederlandse stroomvraag.

Lees ook: Is het een zonnepark? Een windpark? Een batterij? Nee, het is een groene energiecentrale

Oatly wil Zeeuwse haver gebruiken in havermelk

Duizenden tonnen Zeeuwse haver krijgen binnenkort mogelijk een nieuwe bestemming. De Zweedse havermelkproducent Oatly heeft daartoe een samenwerkingsovereenkomst getekend met brancheorganisatie ZLTO en de provincie Zeeland. De drie partijen gaan onderzoeken hoe Zeeuwse haver een plek kan krijgen in de productieketen van Oatly’s havermelkfabriek in Vlissingen, meldt onder andere Nu.nl.

In de fabriek in Vlissingen wordt jaarlijks ongeveer 120 miljoen liter havermelk geproduceerd. Door met lokale grondstoffen te werken, kan het bedrijf zijn uitstoot van broeikasgassen verminderen. Vanaf volgend jaar moet de fabriek beginnen met het gebruik van Zeeuwse haver.

Lees ook: Pionier van haverdrank Oatly: ‘Smaak is het belangrijkste element, mensen moeten het willen’

Caroline Kroeze nieuwe hoofd duurzaamheid NS

Caroline Kroeze is per 1 juni het hoofd duurzaam ondernemen bij NS. Daarmee volgt ze duurzaamheidsdirecteur Sacha Göddeke op. Kroeze is geen onbekende voor het spoorwegbedrijf: ze werkt er al sinds 2009, waarvan de afgelopen vier jaar als duurzaamheidsmanager.

Duurzaamheid valt bij NS sinds deze maand officieel onder de afdeling strategie, met Stijn van Zon als directeur. NS heeft relatief ambitieuze duurzaamheidsdoelen: het spoorwegbedrijf wil bijvoorbeeld al in 2030 volledig circulair inkopen en wil in 2040 helemaal geen afval meer creëren.

Lees ook: Duurzamer reizen tegen de klippen op: ‘Ik heb ook goede hoop dat reizen in Europa steeds hipper gaat worden’

Ook in de media:

  • Verkoop elektrische auto’s weer in de lift, Tesla meest verkochte merk (BNR)
  • Terugverdienen is lastig, maar thuisbatterijen worden steeds meer verkocht (RTL Nieuws)
  • Bosbranden verwoestten vorig jaar minder hectare, maar met meer schade (The Guardian)
  • Je woning verwarmen met warm water uit de gracht? Met aquathermie kunnen honderdduizenden woningen duurzaam van het gas af (Trouw)
  • Werknemers kunnen tweede fiets leasen tegen lagere bijtelling (De Telegraaf)
  • Meeste EU-landen hebben te weinig belastingvoordeel voor elektrische wagenparken, Nederland uitzondering (Reuters)
  • Waarom wordt mensen niet afgeraden in de buurt van Tata Steel te wonen? (Trouw)

Bacteriën, schimmels en gisten kunnen de grote problemen in de landbouw oplossen (én voor nieuwe verdienmodellen zorgen)

Bij schimmels, bacteriën en virussen denken we al snel aan ziektes en bedorven voedsel. Micro-organismen hebben geen al te beste reputatie, weet ook hoogleraar systeembiologie Bas Teusink. Het afgelopen woensdag geopende Holomicrobioom Instituut, waar Teusink wetenschappelijk directeur van is, moet daar verandering in brengen. 'Micro-organismen zijn onmisbaar voor duurzame landbouw en de circulaire economie.' Microbiomen als oplossing van het stikstofprobleem Het Holomicrobioom Instituut is geen kennisinstituut, maar een innovatie-instituut, zegt Teusink. Want hoewel er ook nog flink wat gaten in de kennis zitten – die onderzoekers van Nederlandse universiteiten en hogescholen nu samen willen opvullen – is de vraag vooral hoe we microbiomen kunnen inzetten om de wereld en de mens gezonder te maken.[caption id="attachment_179725" align="aligncenter" width="900"] Bas Teusink (links) met algemeen directeur Jan Sikkema en valorisatiedirecteur Linda van de Burgwal. | Credits: Holomicrobioom Instituut[/caption]Microbiomen zijn gemeenschappen van micro-organismen, zoals schimmels, bacteriën en gisten. Die zijn onmisbaar voor bodem, water, plant, dier en mens. Neem landbouwgrond, legt Teusink uit. Gewassen gaan een soort samenwerking aan met schimmels in de bodem. De plant geeft de schimmels voeding in de vorm van suikers; de schimmels halen in ruil daarvoor stikstof en fosfaat uit de bodem en geven die aan de plant.Dat evenwicht hebben we verstoord door die stikstof en fosfaat aan de gewassen te geven in de vorm van kunstmest. Gewassen kunnen de suikers zo gebruiken om te groeien in plaats van aan de schimmels te geven. Klinkt efficiënt. Maar, benadrukt Teusink: 'Daarmee put je de bodem uit. Dan worden gewassen vatbaarder voor schimmels en andere ziekteverwekkers, en daar heb je dan weer pesticiden voor nodig. Zo ontstaat een negatieve cyclus.'Die negatieve cyclus kan een positieve worden als boeren meer samenwerken met de microbiomen in hun bodem. Teusink: 'Dat kan helpen om veel grote problemen die we nu hebben op te lossen, zoals het stikstofprobleem, de afname van biodiversiteit en de slechte waterkwaliteit.' Niet kunstmest, maar micro-organismen maken planten dan weerbaarder en voedzamer. Jaren geleden al ontdekten Utrechtse wetenschappers dat bodemmicroben de potentie hebben om planten immuun te maken voor ziekten. Talloze duurzame toepassingen Boeren moeten dan wel weten hoe hun bodem eruitziet. Meer kennis van microbiomen kan daarbij helpen, zegt Teusink. 'Zodat we de bodem als het ware kunnen diagnosticeren. Op basis daarvan kun je kijken of er genoeg voedingsstoffen zijn voor planten hoe dat eventueel beter kan. Bijvoorbeeld door volgend jaar af te wisselen met een ander gewas.'Je kunt dus naar microbiomen kijken om de gezondheid van bodem of water (of bijvoorbeeld de dikke darm bij mensen en dieren) te bepalen. Maar je kunt microbiomen ook actiever inzetten, zegt Teusink. Bijvoorbeeld in de vorm van probiotica: supplementen van levende bacteriën die een positief effect op de gezondheid van mens en dier.De toepassingen zijn eindeloos. Je kunt micro-organismen bijvoorbeeld inzetten om nuttige voedingsstoffen uit afvalwater te zuiveren. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om zaden te coaten met bepaalde micro-organismen zodat die beter ontkiemen en weerbaarder zijn. En we zouden dierlijke mest kunnen behandelen met micro-organismen zodat er minder stikstof vrijkomt. 'Misschien kunnen we mest zelfs wel fermenteren met bepaalde starters van microben.'Het Holomicrobioom Instituut verbindt dan ook niet alleen universiteiten en andere kennisinstellingen; ook het landbouwministerie en bedrijven als FrieslandCampina, Arla en Winclove Probiotics zijn aangesloten. Zij hebben baat bij versnelde innovaties om hun eigen voetafdruk te verkleinen, hun toeleveringsketen veilig te stellen of voor nieuwe verdienmodellen.[caption id="attachment_179727" align="alignnone" width="900"] Credits: Holomicrobioom Instituut[/caption] Complexe samenwerking Het instituut is gefinancierd met een bijdrage van 200 miljoen euro uit het Nationaal Groeifonds. Dat geld wordt deels gebruikt om onderzoeksprojecten te financieren. Hoewel er al veel data beschikbaar is, is er nog veel meer nodig, zegt Teusink. Microbiomen kunnen behoorlijk complex zijn. 'Je kunt niet gewoon één organisme aan de bodem toevoegen en een wonder verwachten. Vaak gaat het om veel verschillende kleine beestjes die op een bepaalde manier op elkaar reageren.'Ook de omgevingsfactoren zijn van grote invloed op het functioneren van zulke microbiomen. Teusink: 'Soms werkt iets wel als het regent, maar niet als de zon schijnt.' Perceptie veranderen Naast het onderzoek en de technologische ontwikkeling is er ook budget om met ministeries, bedrijven en andere stakeholders om tafel te gaan voor echte systeemverandering. Om die redenen zijn er niet alleen bodemonderzoekers en gezondheidswetenschappers, maar ook sociale wetenschappers bij het hele project betrokken.De uitdaging zit immers niet alleen in het onderzoek naar de micro-organismen zelf, maar ook in het veranderen van hoe de maatschappij daarnaar kijkt, zegt Teusink. 'Bij virussen denken mensen altijd aan slecht nieuws, nu bijvoorbeeld aan ebola en het hantavirus. Maar als wij het over virussen hebben, bedoelen we virussen voor bacteriën. Voor mensen zijn die ongevaarlijk.'[caption id="attachment_179730" align="alignnone" width="900"] Credits: Holomicrobioom Instituut[/caption]Die perceptie beïnvloedt uiteindelijk ook de wet- en regelgeving. Die is in Nederland niet gericht op microbiële toepassingen. Teusink: 'Vaak worden die als gevaarlijk gezien, of vallen ze officieel onder de medicijnen, terwijl ze dat niet zijn.'Ook bedrijven die gebruikmaken van micro-organismen voor nieuwe voedseltoepassingen lopen tegen obstakels aan. Onder meer de eiwitten van The Protein Brewery en de caseïne van Those Vegan Cowboys vallen onder de novel foods. Ze moeten door een jarenlang durend goedkeuringsproces voor ze op de Europese markt mogen worden verkocht. Grote potentie Het instituut heeft Teusink aangesteld als verbindende factor tussen 'de mensen die meten, de mensen die écht willen begrijpen en de mensen die impact willen maken'. Maar de systeembioloog blijft ook zelf gefascineerd door de complexiteit én de potentie van microbiomen. 'Hoe meer onderzoek ik naar ze doe, hoe meer ontzag ik voor ze krijg.' Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.Lees ook:'De voedseltransitie gaat niet over bedrijven, maar over mensen', zegt ceo Marjolein Brasz van Foodvalley Rabobank-directeur wil duurzamer boeren belonen: 'Zolang economie en wetgeving botsen, is het vechten tegen de bierkaai' Nieuw zuivel-initiatief spreekt zowel PRO als BBB aan: 'We zijn er voor boer én natuur'