Grafiek: Plantaardige verkopen dalen in Nederland, maar andere Europese landen bieden hoop

Ceo Lidwien Schils van Rabo Foundation: 'Bedrijven moeten leren om onafhankelijk te opereren'

‘Dit is één van de mooiste banen die je kunt hebben.’ Lidwien Schils werkt inmiddels vier jaar als ceo van Rabo Foundation, een onafhankelijke bedrijfsstichting van de Rabobank. Als impactfinancier richt Rabo Foundation zich op sociaal ondernemerschap in Nederland en boerenorganisaties in Azië, Afrika en Latijns-Amerika.Schils ontdekte door de contacten met klanten, partners, en via projectbezoeken, hoe bijzonder de concrete gevolgen zijn van investeringen die Rabo Foundation doet. ‘Als je persoonlijk de verhalen hoort van boeren in India die vertellen dat ze dankzij onze projectfinanciering hun kinderen naar school kunnen sturen, of van mensen met beperkte kansen op de Nederlandse arbeidsmarkt die opeens wél kunnen meedoen, dan besef je pas goed hoe fantastisch de initiatieven zijn waar deze organisatie aan bijdraagt. Daar ben ik echt trots op.’Rabo Foundation bestaat inmiddels ruim vijftig jaar. De impactfinancier opereert daarbij als stichting met een ANBI-status: 'We willen mensen meenemen op een pad richting zelfredzaamheid. Door ondernemerschap aan te wakkeren en organisaties en de mensen daarachter onafhankelijk en weerbaar te maken, ontstaat er direct toegevoegde waarde’, legt Schils uit. Kernwaarden voor duurzame impact Rabo Foundation werkt met vier kernwaarden voor positieve verandering: zelfredzaamheid, inclusiviteit, samenwerking en duurzaamheid. Samen vormen deze waarden de basis voor het invullen van de missie van de impactfinancier.‘Inclusiviteit betekent dat iedereen de kans moet krijgen om mee te doen, terwijl zelfredzaamheid draait om het onafhankelijk maken van mensen’, zegt Schils. Ze benadrukt dat donaties op zich nuttig kunnen zijn. ‘Maar als mensen en organisaties niet leren om onafhankelijk te opereren, ontstaat er een probleem zodra de geldstroom stopt.’Samenwerking is volgens Schils essentieel, omdat Rabo Foundation per definitie niet alles alleen kan en samen met partners veel effectiever en schaalbaarder kan opereren. Zo zijn bijvoorbeeld lokale organisaties in het globale zuiden belangrijke partners om kleinschalige boeren te bereiken.Duurzaamheid, de vierde waarde, heeft voor Schils een dubbele betekenis: ‘Je wilt ecologisch verantwoord werken, maar het gaat ook om de impact op de levensomstandigheden van mensen. Op dat vlak wil je duurzame verbetering bewerkstelligen.’[caption id="attachment_181068" align="alignright" width="300"] Ceo Lidwien Schils van Rabo Foundation. Credit: Rabo Foundation.[/caption] Bijdragen aan duurzame transities Rabo Foundation heeft de kernwaarden vertaald naar impact bij een aantal belangrijke transities. Het thema voeding is in dit verband een logische keuze, want dat ligt in het verlengde van de coöperatieve wortels van Rabobank: de oprichter van de Foundation en belangrijkste donateur.Wie zich op voeding richt, wordt vrijwel automatisch geconfronteerd met de effecten van klimaatverandering. Dat raakt aan transities rond adaptatie en weerbaarheid. Schils: ‘In de voedseltransitie ligt onze focus op kleinschalige boeren, die verantwoordelijk zijn voor een derde van de wereldwijde voedselproductie. Juist zij kampen met grote uitdagingen door klimaatverandering.’Inclusiviteit in brede zin speelt in op sociale transities, met als doel om iedereen een eerlijke kans te geven om te kunnen participeren in de maatschappij. ‘Door kwetsbare groepen zelfstandiger te maken en een eigen bestaan te laten opbouwen zorg je voor sociale en economische progressie in het mondiale zuiden. En in Nederland helpt sociaal ondernemerschap rond arbeidsparticipatie tevens om onbenut potentieel uit de beroepsbevolking te activeren.' Een aangescherpte strategie: innovatie, vrouwen, jongeren en klimaat Op basis van gesprekken met partners en andere betrokkenen heeft Rabo Foundation zijn strategie onlangs op bepaalde punten verder aangescherpt. De focus komt daarbij nadrukkelijker te liggen op innovatie, klimaat, vrouwen en jongeren.‘Innovatie is cruciaal om de levensomstandigheden van mensen structureel te verbeteren’, legt Schils uit. ‘Internationaal valt dat heel goed te koppelen aan klimaatuitdagingen. Boeren moeten weerbaarder worden en hebben dus grote behoefte aan kennis en middelen om zich te kunnen aanpassen aan klimaatverandering.’Rabo Foundation wil ook specifiek inzetten op toegang tot kennis en financiering voor vrouwen en jongeren. ‘Internationaal spelen zij bijvoorbeeld een sleutelrol in de ontwikkeling van gemeenschappen.'Een belangrijke ontwikkeling in de Nederlandse context is verder dat de focus bij sociale ondernemers steeds meer naar circulariteit verschuift. Schils: ‘We beschouwen dat als positief, want circulair ondernemen is de enige manier om de planeet te blijven respecteren en de wereldwijde stabiliteit te handhaven.’De overkoepelende ambitie van Rabo Foundation reikt verder dan losse financiering van projecten en beoogt maatschappelijke verandering in gang te zetten. Op die manier kunnen ecosystemen voor bijvoorbeeld circulair ondernemen, vrouwelijk ondernemerschap en klimaatbestendige landbouw zich structureel ontwikkelen. Rabo Foundation Rabo Foundation is het maatschappelijk fonds van Rabobank, opgericht in 1974, met de missie om de zelfredzaamheid van kwetsbare groepen te vergroten. De organisatie richt zich op twee hoofddoelgroepen: kleinschalige boeren in het mondiale zuiden en sociale ondernemers in Nederland die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt helpen. In 2025 was Rabo Foundation actief in 20 landen verspreid over vier continenten. Met een totaal toegekende financiering van 66 miljoen euro en 500 actieve projecten heeft de impactfinancier aanzienlijk armslag. In het afgelopen jaar bereikte de Foundation via de organisaties die zij financiert ruim 2,8 miljoen mensen in een kwetsbare positie die toegang kregen tot essentiële diensten om een beter leven op te bouwen. Rabo Foundation fungeert als brug voor ondernemers en coöperaties die nog geen reguliere bancaire financiering kunnen krijgen. Naast financiële steun in de vorm van leningen, garanties en donaties, biedt de Foundation toegang tot het uitgebreide netwerk van Rabobank en specifieke technische expertise om organisaties te professionaliseren Kijk hier voor meer informatie over Rabo FoundationImpact vooraf inschatten en achteraf meten Bij financieringsaanvragen kijkt Rabo Foundation naar de potentiële impact. ‘We hebben een model ontwikkeld waarmee we beoordelen hoe projecten naar verwachting gaan scoren op verschillende onderdelen’, zegt Schils. ‘We maken vooraf een inschatting over hoe groot we de kans achten op daadwerkelijke impact. Dat is natuurlijk bepalend voor de beslissing om een aanvraag al dan niet toe te kennen.’Per project kunnen er wel accentverschillen zijn. Zo kan een programma voor boeren heel specifieke innovatiekenmerken hebben, als bijvoorbeeld gebruik wordt gemaakt van data over grondcondities om te bepalen wat gunstige momenten zijn om te zaaien en bemesten. ‘Dat is economisch waardevol en kan ook bijdragen aan klimaatbestendige landbouw’, geeft Schils aan.Minstens zo belangrijk als de toetsing vooraf, is de evaluatie tijdens en na afloop van projecten. Dan wordt gekeken wat de daadwerkelijke impact is geweest en of die voldeed aan de verwachtingen. Schils: ‘Dat is essentieel om lessen te trekken voor het versterken van de effectiviteit van financiering.’ Financiering op maat Rabo Foundation werkt met verschillende financieringsinstrumenten, waarbij de keuze voor een bepaalde vorm van financiering mede afhangt van de fase waarin een organisatie zich bevindt.Het grootste deel van de financiering bestaat uit leningen, omdat dit ondernemerschap stimuleert. Voordeel is ook dat de middelen die bij terugbetaling van leningen vrijkomen, opnieuw worden uitgezet bij andere projecten. Schils: ‘Leningen zijn vooral bedoeld voor bedrijven die al een paar stappen hebben gezet, maar door reguliere banken nog als te risicovol worden gezien. Wij kunnen ondernemingen dan leningen verstrekken en tegelijk meenemen naar een volgend niveau van professionaliteit.’In Nederland wordt er voor sociale startups soms ook gewerkt met donaties of sociale leningen met gunstige voorwaarden. ‘Dat hangt sterk af van de fase waarin een organisatie zich bevindt’, zegt Schils. ‘We willen altijd wel graag zien dat er potentie in zit.’Internationaal werkt de impactfinancier voor sectoren zoals koffie en cacao deels met gespecialiseerde kredietvormen, zoals handelsfinanciering voor boerencoöperaties. ‘Dat is vaak een effectieve manier om de keten te ondersteunen’, legt Schils uit.Naast leningen zet Rabo Foundation ook in op technische assistentie of 'capacity building' om te bouwen aan de kennis die een organisatie nodig heeft.De diversiteit in financiering voor specifieke doelgroepen is ook terug te zien in de organisatie van Rabo Foundation. Schils: ‘We hebben gespecialiseerde teams voor bijvoorbeeld sociaal ondernemers in Nederland en internationaal voor de financiering van boerenorganisaties. Omdat voedselketens internationaal per land of continent hun eigen kenmerken hebben, vraagt ook dat weer om specifieke expertise.’ Groeiend belang van privaat gefinancierde steun In een snel veranderende wereld is de rol van private partijen zoals Rabo Foundation de afgelopen jaren belangrijker geworden, merkt Schils. Wereldwijd zijn de geopolitieke omstandigheden minder stabiel geworden, met hogere risico’s op disruptie van waardeketens.Tegelijk is overheidsfinanciering voor kwetsbare groepen minder zeker geworden. Dat geldt niet alleen voor de VS, ook in Europa staan budgetten voor sociale en internationale hulp onder druk.‘Dit betekent dat organisaties die met private financiering werken, zoals Rabo Foundation, meer kunnen bijdragen’, observeert Schils. ‘Samenwerking tussen private organisaties is inmiddels cruciaal geworden om leemtes op te vullen die overheden achterlaten, en stabiliteit te waarborgen.’Rabo Foundation ziet in dit verband ook kansen om meer op te trekken met gelijksoortige organisaties. Schils: ‘Je kunt dan samen zorgen voor het versterken en vergroten van effectieve impact.’ En daarom vindt ze het mooi om te zien dat Rabobank, vanuit haar coöperatieve roots, al jarenlang bijdraagt aan blijvende maatschappelijke waarde.Kijk hier voor meer informatie over aanvragen en financiering van Rabo FoundationDit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Rabo Foundation. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.