Hij trekt zijn felgroene pak niet vaak uit de kast, zegt Ruud Pronk. Maar heel soms, als een team een duurzame mijlpaal heeft bereikt, moet hij wel. ‘Toen de brouwerij in Zoeterwoude eerder dit jaar een waterbesparingsrecord had bereikt, heb ik in mijn groene pak een award aan hen uitgereikt’, vertelt de duurzaamheidsmanager van Heineken Nederland.
Die strategie werkt, ziet hij. ‘Mensen enthousiasmeren. Kietelen. Want uiteindelijk moeten de ideeën vooral uit het bedrijf zelf komen. Ik creëer gewoon de omstandigheden om ze goed uit te voeren.’
Die ideeën vallen grofweg onder drie pijlers: verantwoord, sociaal en duurzaam. Die zijn gebundeld in het plan Brouwen aan een betere wereld. Met een belangrijk doel: netto nul CO2-uitstoot in 2040 in de hele keten.
In 2040 wil Heineken CO2-neutraal zijn, in 2030 moeten daarvoor al belangrijke tussenstappen zijn gezet. Liggen jullie een beetje op schema?
‘Ja. We zien momenteel de resultaten van waar we al jaren aan werken. Dat waterrecord in Zoeterwoude bijvoorbeeld − in april was er maar 2,75 liter water nodig om één liter bier te maken − kwam niet uit de lucht vallen. We zijn al jaren bezig om onze waterefficiëntie gestructureerd, stapsgewijs te verbeteren. Betere data helpt daarbij. Als er nu een afwijking is, is dat al binnen een dag zichtbaar en kan het meteen gecorrigeerd worden.’
Hoe krijg je mensen mee in zulke verduurzamingsplannen?
‘Enerzijds met een grote focus op de mensen op de werkvloer. Ik maak duidelijk waar we naartoe willen en creëer de spirit om daaraan te werken. Uiteindelijk zijn het degenen die aan de knoppen zitten in het brouwhuis of de vullijn die de details kennen en met creatieve oplossingen komen. Waardering en erkenning helpen daarbij.
Aan teams die voor waterbesparing zorgen, delen we bijvoorbeeld ‘waterprikkers’ uit. Dat zijn letterlijk houten prikkers die we neerzetten op de plek waar de besparing is gerealiseerd. Als je een rondleiding krijgt in onze brouwerijen, zie je die op verschillende plekken langs de productielijn staan.
Daarnaast maak ik duidelijk dat dit soort stappen een positief effect heeft op de bedrijfsvoering. Minder diesel betekent bijvoorbeeld minder kosten. Datzelfde geldt voor waterbesparing − en daarmee zijn we ook weerbaarder tegen de toenemende waterschaarste. Of kijk naar de ontwikkeling van 0.0-bier. Dat draagt bij aan verantwoord alcoholgebruik en is tegelijkertijd een extra afzetmarkt.’
Een groot deel van de klimaatimpact van Heineken zit in de rest van keten (scope 3). Is daar voldoende contact mee?
‘Scope 3 bestaat vooral uit impact door leveranciers: ingrediënten en verpakkingen. Een deel van de inkoop loopt via Heineken global, een deel kunnen we zelf beïnvloeden. Ik geloof sterk dat je anderen nodig hebt voor verduurzaming. Dat begint met wederzijds begrip. Daarom werken we rondom de brouwerij in Zoeterwoude bijvoorbeeld met de zogenoemde Groene Cirkels-methodiek, waarmee we de keten bij elkaar brengen.
Zo zijn we in gesprek gegaan met zowel drinkwaterbedrijf als waterschap om de hele waterketen af te dekken. In die gesprekken ga ik vooral op zoek naar gedeelde belangen. Het drinkwaterbedrijf wil aan iedereen voldoende water kunnen bieden, het waterschap wil schone waterlozingen om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren, wij willen kwaliteit en zekerheid. Uiteindelijk heeft iedereen dus belang bij een goed en schoon watersysteem. Daar vinden we elkaar. We moeten uit ons eigen hokje, kijken naar wat ons bindt.
Internationaal werken we ook samen met afnemers buiten onze keten. Boeren in Noord-Frankrijk die gerst voor ons telen via gewasrotatie, kunnen bijvoorbeeld regeneratief gaan werken doordat ze de zekerheid hebben dat daar genoeg interesse voor is. Wij nemen gerst af, een ander neemt volgend jaar de aardappelen af, weer iemand anders de bloemkool van het jaar erna. Zo creëer je massa en versnelling.’
Heineken is actief in ruim 160 landen. Maakt die grootte het makkelijker of moeilijker om verduurzamingsstappen te zetten?
‘De grootte van het bedrijf is wat mij betreft een kracht. Ik kan ervaringen uitwisselen met mensen op 160 locaties wereldwijd. Dat maakt innovaties ook schaalbaar. Als iets bij ons goed werkt, kunnen andere landen daarvan leren, en andersom.
Bovendien zijn dingen op schaal makkelijker te realiseren. Momenteel bouwen we bijvoorbeeld enorme warmtepompen in onze brouwerijen. Dankzij onze schaal kunnen wij die renderend bouwen.’
Sinds jij duurzaamheidsmanager werd, zijn de verkopen van Heineken flink gegroeid. Maakt die extra productie je inspanningen deels ongedaan?
‘Dat kan schuren, maar we zoeken naar manieren om duurzaam te groeien. Tankbier is daar een goed voorbeeld van. In plaats van fusten met enkele tientallen liters bier, leveren we steeds vaker tanks met vijfhonderd of duizend liter. Omdat we het van tank naar tank overpompen, hebben we geen verpakking nodig. Dat bespaart veel verpakkingsmateriaal. En die tanks kunnen we dan weer leveren met elektrische trucks. Omzetverhoging hoeft dus niet altijd CO2-verhoging te betekenen.’
Wat staat er voor de komende tijd op de planning?
‘De warmtepompen bij de brouwerijen zijn bijna klaar, en we blijven tankbier uitbreiden. Momenteel leveren we dat aan ongeveer een kwart van onze horecaklanten.
We kijken ook hoe we meer biogas kunnen krijgen uit onze eigen waterzuiveringen, door die efficiënter te laten werken. Een deel van de stoom voor het brouwproces wordt tegenwoordig geproduceerd met een e-boiler, maar we gebruiken ook biogas als vervanger van aardgas om brouwketels te verwarmen. Voor de brouwerij in Den Bosch hebben we al een samenwerking met waterschap Aa & Maas, dat groen biogas produceert door zuiveringsslib uit waterzuiveringsinstallaties te vergisten.’
Met wie zou je graag nog willen samenwerken?
‘We werken al veel samen met ketenpartners, en ook met bijvoorbeeld Naturalis om de biodiversiteit bij de brouwerijen te verbeteren. Onze schaal opent gelukkig veel deuren. Als we zeggen dat wij van Heineken zijn, zijn we altijd welkom.’
