Ik heb te doen met de stakeholders van Heineken (medewerkers, klanten, leveranciers, omgeving, natuur, klimaat) nu de nieuwe ceo bekend is geworden. Zijn naam is Rafael Oliveira en hij is volgens Quote ‘de Braziliaanse sloopkogel die Heineken moet redden’.
Wat moet deze ‘buitenstaander’ bij het iconische Nederlandse bedrijf? Quote beschrijft Oliveira als ‘een gehaaid strateeg en een meedogenloos onderhandelaar’. Zo rondde hij voor JDE Peet’s, de koffiegigant waar Douwe Egberts deel van uitmaakt, de overname af met Keurig Dr Pepper Inc. Oliveira zat pas anderhalf jaar bij de koffiegigant en stapt nu dus alweer over naar Heineken.
Rafael Oliveira de snoeier
Oliveira bezuinigde bij zijn vorige werkgever voor honderden miljoenen dollars, en zat de Nederlandse supermarkten dwars tijdens de koffie-onderhandelingen temidden van prijsstijgingen. Verder werkte hij bij Goldman Sachs en Kraft Heinz, waar hij ook stevig in het budget snoeide in opdracht van de investeerders.
Is dit werkelijk wat de raad van commissarissen van Heineken zoekt als ‘nieuwe toon aan de top’? Een snoeiharde spreadsheet-ceo die maar op één paragraaf let van de jaarrekening: de financiële paragraaf? Zaken als goed werkgeverschap, het welzijn van de medewerkers, een eerlijke prijs aan de leveranciers, een license to operate van de maatschappij en bescherming van natuur en klimaat zijn niet meer relevant voor Heineken?
Likkebaardende aandeelhouders
Wat ik nog cynischer vind, is dat de beurskoers van Heineken omhoog schoot na de bekendmaking van Oliveira’s aanstelling. De aandeelhouders wachten dus likkebaardend de miljardenbezuinigingen van sloopkogel Oliveira af , ten koste van mens, natuur en planeet.
Arme medewerkers met ‘groen bloed’, arme leveranciers en café-eigenaren die al decennialang een trouwe band hebben met Heineken, arme duurzame langetermijnvisie, pas net in de steigers gezet door voorganger Dolf van den Brink. De rvc (onder leiding van Peter Wennink) kiest voor deze buitenstaander – zonder ‘groen bloed’, zonder langetermijnvisie en zonder verbinding met de omgeving – en breekt daarmee met een belangrijke traditie binnen Heineken waarbij de ceo uit eigen gelederen komt.
Zou Freddy Heineken zich omdraaien in zijn graf als hij hoort dat de door hem zo zorgvuldig opgebouwde merkwaarde van Heineken – stevig geworteld in de Nederlandse klei en de Rijnlandse traditie van goed werkgeverschap en een goede buur voor honderden cafés – blijkbaar zo vervreemd is geraakt van de huidige rvc?
Bestuurscrisis deze tijd
Iedereen die zich ‘bestuurder’ noemt zou zich moeten afvragen wat de werkelijke betekenis is van goed bestuur. Want iets afbreken is het makkelijkste wat er is. Echte leiders bouwen iets op, samen met de gemeenschap en de natuur. En dat is precies de bestuurscrisis van deze tijd. En misschien ook wel de reden dat voormalig Heineken-topman Dolf van den Brink vroegtijdig en uitgeput zijn afscheid aankondigde.
Ik zie namelijk overal uitgeputte organisaties, met raden van commissarissen en aandeelhouders die krampachtig zichzelf proberen te redden met nog meer controle, nog meer kostenbesparing, nog meer top-down sturing. Nog meer uitputting, van mens, dier en planeet. Maar het is een totaal onintelligent bestuursmodel, zonder toekomstperspectief.
Echte leiders bouwen op
Want vertrouwen en draagvlak laten zich niet afdwingen. Menselijke autonomie en creativiteit laten zich niet managen vanuit een spreadsheet. En toekomstbestendig bestuur ontstaat niet door uitsluitend naar de financiële paragraaf van de jaarrekening te kijken.
Echte leiders breken niet af. Echte leiders bouwen op, samen met de gemeenschap, de mensen die het werk doen en de natuur die de rekening niet langer kan dragen.
Deze opiniebijdrage werd eerder gepubliceerd op MT/Sprout.
Mildred Hofkes is expert in goed bestuur en stakeholder governance. Met een achtergrond in communicatiewetenschappen en een passie voor goed bestuur ontwikkelt ze modellen die de stemmen van stakeholders integreren in besluitvormingsprocessen.
