‘Zonne-energie heeft een belangrijke mijlpaal bereikt. En niemand had het door’, kopte Bloomberg begin augustus.
Alle landen ter wereld hebben nu gezamenlijk 3 terawatt aan capaciteit voor de opwek van zonne-energie. Dat is bijna een verdriedubbeling ten opzichte van 2022. Volgens analisten van BloombergNEF komt er het komende decennium nog zo’n 6 terawatt aan capaciteit bij.
Ook met de hoge temperaturen van deze zomer was zonne-energie van groot belang. De vraag naar elektriciteit steeg door de inzet van airco’s, terwijl kerncentrales juist moesten worden stilgelegd door het warme (koel)water. Een nieuw rapport van energiedenktank Ember laat zien dat energie uit zon de meeste vraagpieken tijdens de hittegolven in de middag kon opvangen. Op de heetste dagen werd tot 17 procent meer zonne-energie geproduceerd, wat hielp om het elektriciteitsnet te stabiliseren.
Alleen tegen de avond moesten gascentrales extra draaien, waardoor energieprijzen de lucht in schoten. Volgens Ember kan batterijopslag helpen om ook de energiebehoefte in de avonden in te vullen met hernieuwbare energie uit zon.
Zonne-energie: Europa moet werken aan eigen productiecapaciteit
Maar het succes van de energietransitie mag niet alleen worden afgemeten aan hoeveel stroom we opwekken, zegt Gerard de Leede. Hij is medeoprichter van de circulaire Nederlandse zonnepanelenproducent Solarge. ‘Het is tijd om verder te kijken dan alleen megawatts. Door geopolitieke ontwikkelingen is de volgende stap minstens zo belangrijk: zorgen dat Europa ook zelf de technologie produceert die duurzame energie opwekt.’
Europa beschikt over de kennis, innovatiekracht en productiecapaciteit om hoogwaardige zonnepanelen te ontwikkelen, zegt De Leede. Hij doelt daarbij echter vooral op de laatste stap in het proces: de productie van modules die zijn samengesteld uit een reeks zonnecellen. Naast Solarge zijn onder andere Elsun en Energyra hiermee actief op de Nederlandse markt.
Dat betekent overigens niet dat we geen complete zonnepanelen van buiten de grens halen: in 2024 importeerde Nederland voor bijna 1,5 miljard euro aan zonnepanelen uit China.
Weinig onderdelen voor zonnepanelen in Europa geproduceerd
Kijk je naar de onderdelen die nodig zijn voor de productie van zonnecellen, dan is de Nederlandse productiecapaciteit minder hoopgevend – om niet te zeggen ‘praktisch nul’. Voor de productie heb je bijvoorbeeld heel zuiver silicium nodig, ook wel polysilicium genoemd. Europa heeft slechts één producent van polysilicium: het Duitse Wacker. Dat levert zo’n 60.000 ton per jaar, grotendeels voor toepassingen in de chipindustrie.
De Nederlandse scaleup Resilicon wil in Delfzijl ook een fabriek bouwen voor zeer zuiver polysilicium, met een jaarcapaciteit van in eerste instantie 26.000 ton. De financiering daarvoor moet nog rondkomen.
Heb je die polysilicium, dan moet dat bovendien nog in blokken (ingots) gegoten worden, en daarna in schijfjes (wafers) gezaagd. Die vormen de basis van zonnecellen. Europa heeft, in tegenstelling tot China, nog nauwelijks eigen productiecapaciteit voor het maken van ingots en het verzagen daarvan tot wafers.
Ook voor de stap daarna, waarbij de wafers van zuiver silicium worden bewerkt zodat ze zonne-energie kunnen omzetten in elektriciteit, beschikt Europa over beperkte eigen productiecapaciteit.
Onderzoek en productie in Europa
Hoopvolle ontwikkelingen zijn er wel. Het Spaanse Sunwafe heeft bijvoorbeeld plannen voor een fabriek voor ingots en wafers. De bouw daarvan moet volgend jaar beginnen. Het Franse HoloSolis wil rond dezelfde tijd zonnecellen gaan produceren.
In Nederland is er SolarNL, een breed publiek-privaat consortium dat werkt aan de ontwikkeling en industrialisatie van innovatieve zonnetechnologieën. Eén van de beoogde uitkomsten daarvan is een zonnecelfabriek in Nederland met grootschalige productie. Nederland wil hierbij vooral inzetten op zogenoemde flexibele zonnefolie op basis van perovskietcellen. Het kabinet heeft onlangs 49 miljoen euro extra financiering aan het consortium toegekend.
Lees ook:
- Nieuwe technologie voor recyclen zonnepanelen is potentiële zilver- en siliciummijn voor Nederland
- 4 innovaties die zonne-energie verder brengen dan panelen op je dak: van auto’s en gevels tot textiel en houtbatterij
- ‘Elke voorspelling over de ‘magische’ opkomst van zonne-energie blijkt te voorzichtig’
