Midden in een weiland staat een piano op een podium. Zo’n vijfenzeventig houten stoelen staan er in een cirkel omheen. Pianiste Iris Hond neemt plaats en legt haar vingers op de toetsen. De wind laat haar microfoon kraken en haar haren opwaaien. Op de achtergrond klinken kikkers.
‘Ik heb wel eerder midden in de natuur gespeeld’, zegt Hond achteraf. Grijzend: ‘Maar nog nooit met kikkers in mijn orkest.’ Haar pianospel wordt vermengd met geluiden van de natuur. Ganzen, bijen, het geruis van het gras. Een ‘biofonisch orkest’, of zoals Hond zegt: ‘Mijn duet met de natuur.’
Voor Hond een primeur, maar zeker niet onlogisch. Ze inspireert haar muziek altijd op de natuur, zegt ze. ‘Als ik wakker word, zet ik het raam wagenwijd open en ga ik achter mijn vleugel zitten. Ik doe mijn ogen dicht en begin te improviseren. Nu doe ik hetzelfde, maar dan met publiek.’
Biodiversiteit op boerenland
Het weiland waarin de vleugel staat lijkt er één zoals vele anderen. Maar dit is Land van Ons, eigendom van de gelijknamige organisatie, tevens de organisator van het biofonisch orkest. De coöperatie koopt landbouwgrond op en verpacht die aan biologische boeren. Daarnaast neemt ze maatregelen voor meer biodiversiteit. Denk aan het verhogen van het grondwaterpeil in veengebied om grondverzakking te voorkomen, en het planten van heggen waarin dieren kunnen schuilen.
Het doel: een agrarisch landschap vol leven. Dat is hard nodig, zegt voorzitter Philippe Terheggen, want de biodiversiteit is de afgelopen decennia hard achteruit gegaan.
Voorzitter Philippe Terheggen van Land van Ons. | Credits: Maaike Kooijman
‘We doen dit omdat politieke actie uitblijft. Het stikstofpakket van het kabinet is goed voor natuurgebieden, maar is het ook goed voor wat er tussenin ligt? Er gaat weinig geld naar de natuur op boerenland. Dat is dan misschien geen natuur, maar moet wel natuurvriendelijk zijn.’
Meer dan 30.000 mede-eigenaren
Land van Ons draait op vrijwilligers. Het geld dat nodig is om de grond te kopen, wordt opgehaald bij leden. Iedereen kan lid worden voor 30 euro per jaar. Twee derde van de contributie wordt gebruikt om de organisatie draaiende te houden, een tientje om nieuwe grond te kopen. Leggen mensen extra geld in, dan wordt ook dat gebruikt om grond aan te kopen. Financieel rendement krijgen ze niet, maar: ‘Ons rendement zijn regenwormen, planten en insecten.’
Uniek aan een coöperatie is dat leden ook zeggenschap hebben. ‘Daarom heet het ook land van óns’, zegt Terheggen. ‘We hadden dit ook met donaties kunnen doen, maar we merken dat mensen het fijn vinden om mede-eigenaar te zijn. We noemen onze leden groengrondbezitters.’ Bij grote beslissingen wordt er een online referendum gehouden onder leden. Daarnaast wordt er gewerkt met ledenraden.
De coöperatie is in 2019 opgericht en heeft inmiddels meer dan 30.000 leden. ‘Meer dan de meeste politieke partijen’, zegt Terheggen trots. Land van Ons bezit dertig percelen en is nog bezig met de aankoop van andere. Terheggen: ‘Onze ambitie is om net zo groot te worden als Natuurmonumenten. Dat gaat ook zeker lukken. We kunnen zeker nog een paar keer in ledenaantal verdubbelen.’
Rijst uit Oud Ade
De 33 hectare die Land van Ons in het Zuid-Hollandse Oud Ade bezit zijn extra speciaal. Het grootste deel wordt verpacht aan een biologische melkveehouder, maar er is ook een deel dat voor experimenten van boeren en universiteiten wordt gebruikt. Daar worden bijvoorbeeld rijst en lisdodde geteeld. Dat zijn mogelijk nieuwe verdienmodellen voor boeren. Er moeten nog wel wat obstakels worden overwonnen: onder meer ratten en meerkoeten blijken dol te zijn op rijstplanten.
Het grootste gedeelte van het perceel wordt verpacht aan een biologisch melkveehouder. | Credits: Maaike Kooijman
Fleur van Duijn doet aan de Universiteit Leiden promotieonderzoek naar het poldergebied van de toekomst. Ze is enthousiast over de snelle veranderingen op het land. ‘De meeste weilanden bestaan vooral uit Engels raaigras. Op dit perceel vind je bijna overal minstens vier verschillende grassoorten, aangevuld met bijvoorbeeld klaver’, zegt ze. Daarnaast telden onderzoekers er dit jaar liefst 52 soorten nachtvlinders, die allemaal niet in de omliggende polders voorkomen.
Terwijl Van Duijn haar verhaal doet, ontstaat er commotie in het publiek. ‘Kijk! Zwarte ooievaars!’ roept iemand. Alle hoofden draaien naar boven. Op de achtergrond schieten ongemerkt wat hazen weg.
Op 12 september organiseert Land van Ons nog een biofonisch orkest met Iris Hond, ditmaal in Udenhout.
Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.
Lees ook:
- Gras is óók voedzaam voor mensen, zegt foodtech-startup Grassa − en dat levert de landbouw voordelen op
- Nieuwbouw wordt steeds groener, maar juist in bestaande wijken valt veel winst te behalen voor biodiversiteit
- Zeewier is het ‘groene goud’, maar er geld aan verdienen blijkt knap lastig: dit moet er gebeuren
