In 2021 startten onderzoekers van de Universiteit van Zürich en onderzoekscentrum Agroscope met een bijzonder publieksproject: Beweisstück Unterhose. Met behulp van duizend vrijwilligers werden tweeduizend stuks ondergoed en 12.000 theezakjes begraven op duizend locaties in Zwitserland.
Twee maanden later werden de onderbroeken weer opgegraven, gefotografeerd en met een bodemmonster naar het laboratorium gestuurd voor verder onderzoek. De resultaten zijn vorige maand gepubliceerd. Dat leverde deze week een lg Nobelprijs op: een satirische variant op de officiële Nobelprijs, gericht op ongewoon onderzoek dat aan het denken zet.
De lg Nobelprijs prijs werd toegekend aan wetenschappers Franz Bender, Atlant Bieri, Pia Viviani en de Nederlander Marcel van der Heijden, hoogleraar agroecologie aan de Universiteit van Zürich (UZH).
Opmerkelijk
Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.
Bodem van groot belang voor biodiversiteit
Hoewel humoristisch bedoeld, heeft het onderbroekonderzoek ook een serieuze ondertoon, aangezien de kwaliteit van de bodem bepalend is voor biodiversiteit en ecosystemen en daarmee ook grote invloed heeft op landbouwopbrengsten.
‘Uit onze resultaten blijkt dat de manier waarop de bodem wordt beheerd een aanzienlijke invloed kan hebben op zowel het bodemleven als de bodemkwaliteit’, zegt Van der Heijden. ‘Een gezonde, biologisch actieve bodem is van cruciaal belang voor de vruchtbaarheid, de nutriëntenkringloop en tal van andere ecosysteemdiensten.’
De snelheid waarmee het begraven ondergoed werd afgebroken bleek vooral samen te hangen met het soort landgebruik. Het maakt dus veel uit of een stuk grond als tuin, grasveld, weide voor koeien of perceel voor gewassen wordt gebruikt. Daarnaast speelt de chemische samenstelling van de bodem een belangrijke rol.
Onderbroeken breken sneller af door meststoffen
Voor het onderzoek zijn katoenen onderbroeken gebruikt die goed afgebroken kunnen worden door bacteriën, schimmels en bodemdiertjes. Snelle decompositie van onderbroeken bleek een sterke indicator van een hoge vruchtbaarheid van de grond en een sterke aanwezigheid van nutriënten. Ofwel: grond die geschikt is voor landbouwproductie.
Maar dat betekent niet dat een zeer nutriëntrijke bodem in alle gevallen ideaal is. Een hoog niveau van nutriënten kan ook duiden op onbalans: er is dan mogelijk te veel bemest. ‘Het afbraakproces gaat veel sneller in tuinen dan bijvoorbeeld in een grasveld of op een andere plek waar weinig in de bodem gebeurt. Ook viel ons op dat in sommige moestuinen veel te veel wordt gemest. Dat is ook weer niet goed, planten gaan daarvan echt niet sneller groeien’, zegt Van der Heijden hierover tegen de Volkskrant.
De onderzoeker zegt ook tegen de krant dat de keuze om onderbroeken te gebruiken voor het onderzoek niet helemaal toevallig is: ‘Een reden dat we onderbroeken hebben gebruikt en niet bijvoorbeeld sokken, is dat je een onderbroek, vanwege dat elastiek aan de bovenkant, makkelijker in één stuk kunt terugvinden. Maar ik denk dat er vast een aantal onderbroeken in de grond is blijven zitten. Die zijn nu helemaal vergaan.’
