Nederland heeft in de eerste acht maanden van dit jaar fors meer elektriciteit geproduceerd, zowel uit hernieuwbare bronnen als met aardgas- en kolencentrales. Vooral de extreme hitte lijkt de fossiele stroomproductie te hebben aangejaagd, blijkt uit een detailanalyse van Change Inc. op basis van maandgegevens van het Nationaal Energie Dashboard.
Onlangs meldde onder meer BNR dat Nederlandse kolencentrales dit jaar relatief veel stroom leveren, en wel om twee redenen. De stijging van gasprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten maakt de inzet van kolencentrales voor basisstroom relatief aantrekkelijk vergeleken met gascentrales. Daarnaast heeft Nederland meer stroom geëxporteerd naar België, vanwege langdurig onderhoud van kerncentrales daar.
Om een beter beeld te krijgen van het totaalplaatje van de elektriciteitsproductie uit verschillende energiebronnen hebben we maanddata over de eerst acht maanden van 2026 naast de vergelijkbare periode in 2025 gelegd, en vervolgens apart gekeken naar de zomerperiode van juni tot en met augustus.
Het beeld voor de eerste acht maanden van dit jaar ziet er dan als volgt uit.
In 2026 produceerde Nederland tot nog toe ruim 90 terawattuur aan elektriciteit: 6,6 terawattuur meer dan vorig jaar.
In de grafiek hierboven is de elektriciteitsproductie per energiebron weergegeven, waarbij een rangschikking is gemaakt op basis van het verschil in productie tussen 2026 en 2025. Te zien is dat aardgascentrales in de eerste acht maanden van dit jaar 2,7 terawattuur méér energie leverden dan een jaar eerder, terwijl kolencentrales op een plus van 0,7 terawattuur staan.
Ook hernieuwbare bronnen zoals windenergie, zon en biomassa zorgden voor extra stroomproductie. Als je deze drie bij elkaar optelt kom je op 3,9 terawattuur extra productie, tegenover 3,4 terawattuur voor voor aardgas en kolen samen. Die balans gaat de komende maanden nog wel verschuiven, vanwege de afnemende opbrengsten van zonne-energie in het najaar.
Grafiek van de week
Voor de transitie naar een duurzame economie is meer nodig dan alleen rationele argumenten. Maar cijfers zeggen wél heel veel. In een wereld waarin je wordt overspoeld met informatie is het vaak lastig om te bepalen wat echt belangrijk is. In de rubriek ‘Grafiek van de week‘ licht Change Inc. op een visuele manier een onderwerp uit dat substantiële impact heeft op duurzame transities.
Hittegolf van 2026: veel extra productie van kolen en aardgas
Als je kijkt wat er van juni tot en met augustus gebeurde, valt op dat juist daar het verschil tussen 2025 en dit jaar opvallend groot is. De totale elektriciteitsproductie van Nederland lag in de afgelopen drie maanden liefst 3,2 terawattuur boven het niveau van de zomer van 2025.
In de grafiek hieronder is ook te zien dat kolen en gas samen voor 2,2 terawatuur aan extra stroomproductie zorgden, terwijl zon, biomassa en wind per saldo 1,3 terawattuur extra stroom leverden. Vergeleken met 2025 ligt de kolenpiek dus volledig in de zomermaanden, terwijl de stroomproductie uit kolen in de eerste vijf maanden van dit jaar juist lager was dan in 2025.
Meer batterijopslag nodig om met zonne-energie avondpiek in stroomverbruik op te vangen
Interessant in dit verband de analyse van energiedenktank Ember over het Europese verbruik van elektriciteit gedurende de dag tijdens de hittegolven van afgelopen zomer. Daaruit blijkt dat zonne-energie het extra stroomverbruik door airco’s gedurende de dag in veel landen goed kon opvangen, maar dat fossiele centrales werden bijgeschakeld in de avonduren om aan de stroomvraag te voldoen.
De studie van Ember geeft geen data over Nederland, maar het lijkt erop dat ook in ons land het avondgat in het aanbod van zonne-energie veel extra productie van fossiele stroom uit aardgas en kolen heeft gevergd.
Dit maakt duidelijk hoe belangrijk het wordt om groei van hernieuwbare energie uit zon en wind aan te vullen met batterijopslag. Zeker in de zomer kan dat doorslaggevend worden, als je toenemend aircogebruik in de avonduren wilt afdekken met zonne-energie die overdag wordt opgewekt.
