Jeroen de Boer
09 september 2026, 07:08

Nieuwsupdate: Hogere CO2-uitstoot in tweede kwartaal en stille hybride warmtepomp speciaal voor rijtjeshuizen

In het tweede kwartaal van dit jaar is de CO2-uitstoot in Nederland hoger uitgevallen, vooral door emissies van kolen- en gascentrales. Verder in het nieuws: uitgaven aan duurzame voeding zijn gestegen en Whispr mikt op verduurzaming rijtjeshuizen met stille hybride warmtepomp.

kolencentrale eemshaven co2 uitstoot | Credits: Getty Images

Hogere CO2-uitstoot Nederland in tweede kwartaal door kolen- en gascentrales

De Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is in het tweede kwartaal gestegen, vooral door meer uitstoot van CO2. In totaal ging het om 31,6 miljoen ton aan uitstoot in CO2-equivalenten (zowel CO2 als andere broeikasgassen). Dat is 0,6 procent meer dan in het tweede kwartaal van 2025, blijkt uit cijfers van het CBS.

De belangrijkste oorzaak van de hogere uitstoot ligt bij kolen- en gascentrales, die voor extra CO2-uitstoot zorgden bij de productie van elektriciteit. De stroomsector was daardoor goed voor 1 miljoen ton aan extra CO2-uitstoot in het tweede kwartaal van dit jaar. Zowel het binnenlandse verbruik als de export van elektriciteit naar België stegen in de maanden april, mei en juni.

Tegenover de hogere uitstoot van de stroomsector staat een lagere uitstoot van de industrie en de vervoerssector. Dat laatste had deels te maken met goedkopere dieselprijzen in buurland Duitsland, waardoor het voor internationaal vrachtvervoer voordeliger was om over de grens te tanken. De daarmee gepaard gaande CO2-uitstoot wordt aan Duitsland toegeschreven.

Lees ook: Grafiek: Meer zonne-energie tijdens hittegolven van 2026, maar kolenstroom groeit harder

We geven meer uit aan duurzame voeding, deels door hogere prijzen

De bestedingen aan duurzame voeding zijn in 2025 met 6 procent gestegen tot 15,6 miljard euro, blijkt uit de Monitor Duurzaam Voedsel 2025 van Wageningen University. Supermarkten waren goed voor 13,3 miljard euro aan omzet voor duurzame voeding, tegen bijna een half miljard omzet voor speciaalzaken. De rest van de bestedingen kwam van foodservicebedrijven, waaronder horeca en catering.

Het aandeel van duurzame voeding binnen de totale bestedingen aan voeding in Nederland bleef afgelopen jaar stabiel op 22 procent. Het meest populaire keurmerk was Beter Leven, gevolgd door Rainforest Alliance. Eieren, vis, koffie en thee zijn de productgroepen waar het aandeel van keurmerken het hoogst is.

Lees ook: Minder vet, een goede textuur, en dan is kaas van aardappel ook nog eens plantaardig

Subsidie voor ondernemers die energiehub willen onderzoeken

Energiehubs bieden kansen om met groepen ondernemers samen duurzame energie op te wekken en deels direct te verbruiken. Voor bedrijventerreinen kan dit een oplossing bieden voor problemen rond netcongestie. Maar energiehubs zijn relatief nieuw en vragen om veel uitzoekwerk. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland opent daarom per 1 oktober een nieuw subsidieloket: Onderzoek Energiehubs (EHUB). Daarvoor is een subsidiepot beschikbaar van in totaal 9,6 miljoen euro. De ronde loopt tot 1 mei volgend jaar.

Bedrijven kunnen subsidie aanvragen voor een ‘scan’, ofwel een verkennend onderzoek waarmee ze het gezamenlijke elektriciteitsverbruik van een groep ondernemingen in kaart brengen. De andere optie is subsidie voor een ‘studie’: een uitgebreider onderzoek dat moet leiden tot een definitief technisch ontwerp en onderlinge afspraken.

Lees ook: Nederland is met netcongestie de proeftuin van Europa: deze aanbieder van slimme energiesoftware ziet dat juist als een kans

Onderzoek: beschermen natuurlijk zeewier moet prioriteit krijgen

Zeewier heeft vele nuttige toepassingen voor CO2-arme producten, van voeding tot plastics. Maar het kweken van zeewier door mensen draagt niet serieus bij aan het reduceren van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer, blijkt uit Australisch onderzoek waar New Scientist over schrijft.

Zeewier zorgt voor de opname CO2 via fotosynthese, met als bijeffect dat er extra CO2 uit de luchtlaag vlak boven zeewater wordt opgenomen. Het probleem is dat naar schatting zo’n 60 procent van de natuurlijke zeewiervelden in de zeeën en oceanen wordt bedreigd met afsterven, mede door de stijging van temperaturen van oceaanwater. Bij dat afstervingsproces kan juist meer CO2 in de atmosfeer vrijkomen.

De Australische onderzoekers stellen dat zeewierboerderijen van mensen daar geen antwoord op zijn. Als het gaat om de CO2-effecten van zeewier zou de nadruk daarom moeten liggen op conservatie van natuurlijke zeewiervelden.

Lees ook: Zeewier is het ‘groene goud’, maar er geld aan verdienen blijkt knap lastig: dit moet er gebeuren

Stille hybride warmtepomp moet verschil maken voor rijtjeshuis

Warmtepompen kunnen huishoudens van het (dure) gas af helpen, maar vooral voor bestaande woningen zitten daar behoorlijk wat haken en ogen aan. Zeker als het gaat om luchtwarmtepompen met een buitenunit. Voor minder goed geïsoleerde woningen kom je dan al snel op een hybride variant uit, die een aanvulling op de cv-ketel vormt.

Toch denkt het bedrijf Whispr, met een door TNO en Eneco ontwikkelde hybride warmtepomp voor rijtjeshuizen, een streepje voor te hebben. Dat zit ‘m in een aantal dingen. Om te beginnen is er alleen een relatief compacte buitenunit die op het bestaande leidingwerk in de woning moet worden aangesloten. Een binnenunit is niet nodig. De warmtepomp werkt met een reguliere stekker en heeft een piekvermogen van 1,7 kilowatt. En met een geluidssterkte van 50 decibel kan de warmtepomp zonder speciale extra vergunningen buiten geplaatst worden.

Bij eerdere tests is gebleken dat een besparing op het gasverbruik tot 80 procent mogelijk is bij buitentemperaturen tot minus 10 graden.

Lees ook: Airco in opmars: hoe zit het met de milieueffecten? Verwarmen, koelen en extreem krachtige broeikasgassen

Ook in de media:

  • Nieuw duurzaam gebouw van RIVM heeft gasgeneratoren nodig door netcongestie (NOS)
  • Afschaffen btw op thuisbatterijen kost overheid tot 2 miljard euro (Solar Magazine)
  • Rapport: olievraag komt structureel onder druk en dat raakt grote olielanden (E3G)
  • Recyclingwinkels van Droppie gaan samenwerken met IKEA (LinkedIn)
  • Taiwanese batterijfabrikant claimt klaar te zijn voor massaproductie solid state-batterij (Inside EV’s)
  • ‘Massaal inzetten op mestvergisting voor opschalen groen gas is geen duurzaam model’ (Joop)
  • Haven Amsterdam opent twee superlaadstations van elk 375 kilowatt (Port of Amsterdam)
  • ‘Chocoladereus Mondelez lobbyt voor uitstel Europese ontbossingswet (EUobserver)

Grafiek: Meer zonne-energie tijdens hittegolven van 2026, maar kolenstroom groeit harder

Nederland heeft in de eerste acht maanden van dit jaar fors meer elektriciteit geproduceerd, zowel uit hernieuwbare bronnen als met aardgas- en kolencentrales. Vooral de extreme hitte lijkt de fossiele stroomproductie te hebben aangejaagd, blijkt uit een detailanalyse van Change Inc. op basis van maandgegevens van het Nationaal Energie Dashboard.Onlangs meldde onder meer BNR dat Nederlandse kolencentrales dit jaar relatief veel stroom leveren, en wel om twee redenen. De stijging van gasprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten maakt de inzet van kolencentrales voor basisstroom relatief aantrekkelijk vergeleken met gascentrales. Daarnaast heeft Nederland meer stroom geëxporteerd naar België, vanwege langdurig onderhoud van kerncentrales daar.Om een beter beeld te krijgen van het totaalplaatje van de elektriciteitsproductie uit verschillende energiebronnen hebben we maanddata over de eerst acht maanden van 2026 naast de vergelijkbare periode in 2025 gelegd, en vervolgens apart gekeken naar de zomerperiode van juni tot en met augustus.Het beeld voor de eerste acht maanden van dit jaar ziet er dan als volgt uit.(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})();In 2026 produceerde Nederland tot nog toe ruim 90 terawattuur aan elektriciteit: 6,6 terawattuur meer dan vorig jaar.In de grafiek hierboven is de elektriciteitsproductie per energiebron weergegeven, waarbij een rangschikking is gemaakt op basis van het verschil in productie tussen 2026 en 2025. Te zien is dat aardgascentrales in de eerste acht maanden van dit jaar 2,7 terawattuur méér energie leverden dan een jaar eerder, terwijl kolencentrales op een plus van 0,7 terawattuur staan.Ook hernieuwbare bronnen zoals windenergie, zon en biomassa zorgden voor extra stroomproductie. Als je deze drie bij elkaar optelt kom je op 3,9 terawattuur extra productie, tegenover 3,4 terawattuur voor voor aardgas en kolen samen. Die balans gaat de komende maanden nog wel verschuiven, vanwege de afnemende opbrengsten van zonne-energie in het najaar. Grafiek van de week Voor de transitie naar een duurzame economie is meer nodig dan alleen rationele argumenten. Maar cijfers zeggen wél heel veel. In een wereld waarin je wordt overspoeld met informatie is het vaak lastig om te bepalen wat echt belangrijk is. In de rubriek ‘Grafiek van de week‘ licht Change Inc. op een visuele manier een onderwerp uit dat substantiële impact heeft op duurzame transities.Hittegolf van 2026: veel extra productie van kolen en aardgas Als je kijkt wat er van juni tot en met augustus gebeurde, valt op dat juist daar het verschil tussen 2025 en dit jaar opvallend groot is. De totale elektriciteitsproductie van Nederland lag in de afgelopen drie maanden liefst 3,2 terawattuur boven het niveau van de zomer van 2025.In de grafiek hieronder is ook te zien dat kolen en gas samen voor 2,2 terawatuur aan extra stroomproductie zorgden, terwijl zon, biomassa en wind per saldo 1,3 terawattuur extra stroom leverden. Vergeleken met 2025 ligt de kolenpiek dus volledig in de zomermaanden, terwijl de stroomproductie uit kolen in de eerste vijf maanden van dit jaar juist lager was dan in 2025.(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})(); Meer batterijopslag nodig om met zonne-energie avondpiek in stroomverbruik op te vangen Interessant in dit verband de analyse van energiedenktank Ember over het Europese verbruik van elektriciteit gedurende de dag tijdens de hittegolven van afgelopen zomer. Daaruit blijkt dat zonne-energie het extra stroomverbruik door airco's gedurende de dag in veel landen goed kon opvangen, maar dat fossiele centrales werden bijgeschakeld in de avonduren om aan de stroomvraag te voldoen.De studie van Ember geeft geen data over Nederland, maar het lijkt erop dat ook in ons land het avondgat in het aanbod van zonne-energie veel extra productie van fossiele stroom uit aardgas en kolen heeft gevergd.Dit maakt duidelijk hoe belangrijk het wordt om groei van hernieuwbare energie uit zon en wind aan te vullen met batterijopslag. Zeker in de zomer kan dat doorslaggevend worden, als je toenemend aircogebruik in de avonduren wilt afdekken met zonne-energie die overdag wordt opgewekt. Lees ook:De zonsverduistering illustreert ook de ongekende opmars van zonne-energie Elektrische auto als batterij voor je huis of bedrijf: 8 dingen die je moet weten over bidirectioneel laden Extra hernieuwbare energie bespaarde Europa jaarlijks € 30 miljard aan fossiele import sinds 2022