Diverse ontwikkelingen zorgen ervoor dat de energierekening van huishoudens in de periode tot 2030 hoger kan uitvallen. Tegelijk heeft investeren in verduurzaming juist een groter effect bij het verlagen van energiekosten, concludeert onderzoeksbureau CE Delft in een nieuwe analyse over de energiekosten voor huishoudens.
Het onderzoek werd gedaan in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Holland Solar, Energie-Nederland en Energy Storage NL.
Trends in energiekosten: hogere nettarieven, plus CO2-heffing op gas en motorbrandstoffen
In het onderzoek signaleert CE Delft dat er grofweg zes ontwikkelingen die de energiekosten van huishoudens de komende jaren opdrijven. De rode lijn is dat gasverbruik sowieso duurder wordt en dat daarnaast onder meer de nettarieven voor elektriciteit en gas hogere kosten meebrengen.
• Nettarieven: dit zijn vaste kosten die netbeheerders rekenen voor het gebruik van het gasnet en het elektriciteitsnet.
Voor het gasnet stijgen de nettarieven naar verwachting als het aantal gasaansluitingen daalt doordat meer huishoudens van het gas afgaan. De kosten van het gasnet worden dan verdeeld over een kleinere groep. De vaste netkosten voor gas kunnen voor een doorsnee huishouden stijgen van de huidige 266 euro op jaarbasis naar 287 euro in 2030.
Voor elektriciteit geldt dat netbeheerders fors moeten investeren in het stroomnet, dat kampt met netcongestie. Dat kan per huishouden zorgen voor een stijging van de jaarbedragen van 475 euro in 2026 naar 637 euro in 2030.
Daarnaast willen netbeheerders nettarieven deels afhankelijk maken van het tijdstip van gebruik, zodat veel stroom gebruiken tijdens piekuren in de vroege avond meer kost. Dit moet vanaf 2029 worden ingevoerd. CE Delft heeft hiervoor een schatting meegenomen in zijn kostenprognose, waarbij het dus uitmaakt of een huishouden met slimme sturing van het stroomverbruik de piekuren kan mijden.
• ETS 2: dit is een nieuwe, Europese CO2-heffing op het gebruik van fossiele brandstoffen voor wegvervoer en de gebouwde omgeving. Het ETS 2-systeem moet in principe vanaf 2028 in werking treden. Daarmee wordt dan ook de CO2-impact van het gebruik van motorbrandstoffen als diesel en benzine belast, en het gasverbruik in woningen en gebouwen.
Voor de gasprijs heeft dat naar schatting een verhogend effect van 15 cent per kuub in een middenscenario dat CE Delft gebruikt. Voor benzine gaat het om een kostenverhoging van 20 cent per liter.
• Leveringskosten gas en elektriciteit: hier gaat het om de ontwikkeling van gas- en stroomprijzen, dus wat je per kuub of kilowattuur betaalt.
Dit jaar zijn gasprijzen hard gestegen door de crisis in het Midden-Oosten. Op de groothandelsmarkt liggen kale prijzen voor aardgas (zonder belastingen) op ongeveer 50 cent per kuub. CE Delft gaat voor de komende jaren uit van lagere prijzen van 0,25 euro per kuub, maar dat is hoogst onzeker vanwege de onvoorspelbare geopolitiek.
Waarschijnlijk is wel dat er vanaf 2027 een bijmengverplichting komt voor groen gas, wat naar verwachting een prijsverhogend effect heeft van zes cent per kuub op de gasprijs van huishoudens.
Voor elektriciteit liggen groothandelsprijzen momenteel rond de 10 cent per kilowattuur (exclusief belastingen). CE Delft rekent op een daling van stroomprijzen richting 2030 doordat er steeds meer goedkope, hernieuwbare energie beschikbaar komt.
• Energiebelasting gas en elektriciteit: dit is het vaste bedrag dat boven op de kale verbruiksprijzen van gas en stroom komt. Voor gas ligt de energiebelasting momenteel op 60 cent per kuub en de aanname in het onderzoek is dat dat de komende jaren gelijk blijft.
Voor elektriciteit is de verwachting dat de energiebelasting de komende jaren daalt van 8,9 cent per kilowattuur in 2026 naar 7,6 cent in 2030.
• Afschaffing salderingsregeling, terugleververgoeding en terugleverkosten: vanaf 1 januari 2027 wordt de zogenoemde salderingsregeling afgeschaft. Dat zorgt voor een fors lager financieel voordeel van zonnepanelen voor huishoudens.
Momenteel krijgen huishoudens die stroom terugleveren aan het net een vergoeding die even hoog is als wat ze betalen aan hun energieleverancier (inclusief belastingen). Met het afschaffen van de salderingsregeling daalt deze terugleverergoeding fors. Bovendien rekenen energieleveranciers ook terugleverkosten, omdat zonnestroom deels wordt teruggeleverd op momenten dat er al veel aanbod is op het het.
Huishoudens met zonnepanelen die een groot deel van de opgewekte stroom zelf consumeren, zijn dus voordeliger uit. Hiervoor kan het wel nodig zijn om bijvoorbeeld een thuisbatterij aan te schaffen, of de batterij van een elektrische auto te gebruiken voor tijdelijke opslag.
• Brandstofauto versus elektrisch auto: benzine- en dieselauto’s krijgen te maken met extra kosten als de nieuwe Europese CO2-heffing in 2028 in werking treedt. Voor het overige rekent CE Delft met de huidige prijsniveaus van benzine en diesel.
Voor EV-rijders geldt sinds dit jaar dat het laden van elektrische auto’s met groene stroom een financieel voordeel kan opleveren via zogenoemde ERE-certificaten. Dat is door de onderzoekers van CE Delft niet meegenomen, maar kan laadkosten met naar schatting 7 tot 9 cent per kilowattuur drukken.
Stijging energiekosten dempen met verduurzaming
Investeringen in verduurzaming gaan volgens het rapport meer lonen voor huishoudens, omdat het zwaartepunt van de stijgende energiekosten bij fossiele brandstoffen komt te leggen.
Voor elektriciteitsgebruik geldt weliswaar dat nettarieven zowel voor gas als stroom fors stijgen, maar huishoudens die van het gas afgaan hoeven geen netkosten meer te betalen voor gas. Daarnaast gaat slimme sturing van stroomgebruik een grotere rol spelen en neemt het voordeel van eigen verbruik van zelf opgewekte stroom toe.
Wat betreft concrete verduurzamingsopties concludeert CE Delft:
• Zonnepanelen zorgen voor lagere energiekosten doordat je minder stroom hoeft in te kopen bij de energieleverancier. Vanaf 2030 zorgt dat ook voor lagere tijdsafhankelijke nettarieven als het gebruik van zonne-energie slim wordt ingezet;
• De kosten voor een (hybride) warmtepomp nemen wel toe, maar relatief gezien worden warmtepompen aantrekkelijker vergeleken met blijven stoken op gas;
• Een thuisbatterij zorgt voor lagere energiekosten door de mogelijkheid om meer zelf opgewekte stroom op gunstige momenten te verbruiken;
• Voor een elektrische auto stijgen de kosten van laden tijdens piekuren door de nieuwe nettarieven. Maar bij slimme aansturing kan dat effect geneutraliseerd worden. Het verruilen van een brandstofauto voor een EV kan een forse besparing op de energiekosten van een huishouden opleveren.
Voor een middelgroot huishouden met een gasketel ziet het financiële effect van verschillende verduurzamingsopties er zo uit:
Credits: CE Delft
De donkerblauwe balken laten de absolute besparing zien in de huidige situatie (waarbij afschaffing van de salderingsregeling al is verwerkt). De lichtblauwe balken tonen de besparing in 2030, waarbij de percentages het verschil aangeven met de huidige besparing. Te zien is dat elektrisch rijden het grootste besparingseffect heeft: momenteel is dat zo’n 1.350 euro op jaarbasis met slim laden en dat kan nog 5 procent meer worden.
Het goede nieuws is bovendien dat Nederlanders steeds meer bereid lijken om hun woning te beschermen tegen klimaatrisico’s. Uit een nieuwe peiling van Centraal Beheer over Klimaatbewust Wonen blijkt dat inmiddels zeven op de tien Nederlanders bereid is om zelf maatregelen te nemen tegen klimaatrisico’s, tegen 62 procent een jaar geleden.
Verduurzamen met kleine netaansluiting
Verduurzaming betekent in algemene zin minder gasgebruik en een sterkere elektrificatie van woningen. Maar inmiddels stijgen ook huishoudens op wachtlijsten bij netbeheeerders, als ze de capaciteit van hun netaansluiting willen vergroten.
Veel huishoudens hebben een aansluiting van 1 x 25 ampère of 1 x 35 ampère, wat een vermogen van respectievelijk 5,8 kilowatt of 8 kilowatt geeft. Het volgende niveau is meestal een 3-fasenaansluiting van 3 x 25 ampère, die 17,3 kilowatt aan vermogen geeft.
De onderzoekers van CE Delft stellen dat het vaak al wel mogelijk is om met een 1 x 35 ampère-aansluiting te verduurzamen, bijvoorbeeld door een hybride warmtepomp te nemen. Voorwaarde is wel dat je dan gebruikmaakt van slimme software die de vermogensvraag van verschillende apparaten in huis op elkaar afstemt. Vaak gebeurt dat in combinatie met een dynamisch energiecontract, waarbij prijzen op dagbasis veranderen.
Lees ook:
- Elektrische auto als batterij voor je huis of bedrijf: 8 dingen die je moet weten over bidirectioneel laden
- 4 innovaties die zonne-energie verder brengen dan panelen op je dak: van auto’s en gevels tot textiel en houtbatterij
- Airco in opmars: hoe zit het met de milieueffecten? Verwarmen, koelen en extreem krachtige broeikasgassen
