Afgelopen week gaf de Amerikaanse startup Graphenix Development Inc. (GDI) nieuwe details vrij over zijn beoogde demonstratiefabriek voor de productie van zogenoemde silicium-anodes van batterijen. De fabriek komt in het Groningse Farmsum te staan, pal naast Delfzijl.
Deze ontwikkeling staat niet op zich, want de Nederlandse startup Leyden Jar ontwikkelt eveneens innovatieve batterijtechnologie op basis van silicium. En dat biedt voor Nederland kansen om de productie van belangrijke onderdelen van batterijen naar zich toe te trekken via verdere ketenintegratie.
Het gebruik van silicium voor batterijen wordt gezien als een kansrijke manier om de opslagcapaciteit van lithium-ionbatterijen fors te verhogen. Lithium-ionen reizen bij het laden en ontladen heen en weer tussen de anode en kathode (polen) van de batterij. Het materiaal waarvan de anode is gemaakt, bepaalt mede hoeveel lithium-ionen er kunnen worden opgeslagen.
Voor de anode wordt veelal grafiet gebruikt, maar als je dit vervangt door silicium kunnen veel meer lithium-ionen worden opgeslagen. Dit zorgt ervoor dat de batterij fors meer energie kan bevatten. Dat is van groot belang om bijvoorbeeld de actieradius van elektrische auto’s te vergroten, maar ook voor andere toepassingen zoals smartphones, medische apparatuur en drones voor de defensie-industrie.
Demonstratiefabriek voor silicium-anodes in Delfzijl
Leyden Jar haalde afgelopen jaar 43 miljoen euro op om in Eindhoven een relatief kleinschalige fabriek op te zetten om silicium-anodes te produceren. De Amerikaanse startup GDI kreeg in 2025 bij elkaar 11,5 miljoen dollar financiering voor de Groningse faciliteit met investeringen van Helios Climate Ventures, Impact NY, InnoEnergy en een converteerbare lening van de provincie Groningen. Daarbij gaven de Amerikanen aan dat hun Europese hoofdkwartier in Groningen komt.
Voor het technische ontwerp van de demonstratiefabriek heeft GDI inmiddels ingenieursbureau Royal Haskoning ingeschakeld. Doel is om de faciliteit begin 2027 operationeel draaiend te hebben en binnen enkele jaren op te schalen naar een productiecapaciteit van 50 megawattuur.
De vraag die nog boven de markt hangt, is of het gaat lukken om in Nederland een meer geïntegreerde keten voor de productie van silicium-anodes op te zetten. Tegen MT/Sprout zei ceo Christiaan Rood van Leyden Jar afgelopen jaar niet de ambitie te hebben om in Nederland een gigafactory op te zetten. ‘Het gaat om het introduceren van ons product in de markt. Die eerste machines zijn eigenlijk de duplostenen voor onze expansie.’
Leyden Jar lijkt voor massaproductie eerder te kijken naar China, waar het al een strategische samenwerking is aangegaan met batterijproducent Highpower Technology. Vanuit zakelijk oogpunt begrijpelijk, maar voor de toch al enorme afhankelijkheid van Europa van Chinese batterijtechnologie niet ideaal.
Werken aan batterijketen met lokale grondstofproductie
Vanuit Europees perspectief blijft het interessant om voor het verkleinen van de strategische afhankelijkheid van China in ieder geval delen van batterijketens met lokale productie in te vullen. Voor silicium-anodes, maar ook voor de productie van computerchips en zonnepanelen is één van de zwakke schakels in dit verband de zeer beperkte capaciteit aan hoogwaardig, zeer zuiver silicium in Europa.
Silicium is in Europa als grondstof voldoende voorradig als onderdeel van kwartsgesteente. Maar dat geldt niet voor gezuiverde varianten zoals hoogwaardig polysilicium en silaangas. Zo zegt startup GDI tegen het FD dat silaangas per schip vanuit de VS naar Delfzijl vervoerd zal worden om in de fabriek in Farmsum silicium-anodes te kunnen produceren.
Interessant in dit verband zijn de plannen van de Nederlandse scaleup Resilicon om een fabriek voor de productie van zeer zuiver polysilicium neer te zetten in Delfzijl, waarbij als nevenproduct ook silaangas wordt geproduceerd. Eerder dit jaar gaf directeur Remco Rijn tegen Change Inc. aan dat de finale investeringsbeslissing voor de fabriek van zo’n 900 miljoen euro waarschijnlijk begin volgend jaar wordt genomen. Naast de productie van zuiver polysilicium voor chips en zonnepanelen benoemde Rijn silaangas voor anodefabrieken als voor de hand liggende optie.
De ambitie van Resilicon is om nadrukkelijk voorop lopen op het gebied van duurzaamheid met de nieuwe polysiliciumfabriek. Enerzijds door procesinnovatie die het elektriciteitsverbruik verlaagt en anderzijds door op de locatie in Delfzijl gebruik te maken van de aanvoer van groene stroom van windparken op zee.
Als het lukt om in Delfzijl voor batterijen een keten op te zetten met de productie van silaangas en anodefabrieken, kan Nederland zich in Europa gaan positioneren als belangrijke schakel in een breder netwerk voor lokale batterijproductie. Dat zou in ieder geval passen bij Europese ambities om regionale ecosystemen voor batterijproductie te stimuleren ter versterking van de strategische autonomie.
Lees ook:
- Dit Nederlandse bedrijf wil vanuit Delfzijl meebouwen aan een duurzame industrie voor zonnepanelen, batterijen en chips
- In de strijd om kritieke grondstoffen wordt circulariteit een geopolitiek wapen: deze Nederlandse bedrijven lopen voorop
- Van bioplastics tot duurzame vliegtuigbrandstof: Delfzijl hotspot voor nieuwe economie
