Hulp bij financieringsaanvragen en voorrang bij vergunningverleningen: het zijn twee belangrijke privileges die je krijgt als de EU jouw project als uitverkorene selecteert. Vorig jaar kwam de Unie al met een lijst van 47 ‘strategische projecten’ die de toegang tot kritieke grondstoffen in de EU moeten verbeteren, nu zijn daar nog eens 46 projecten aan toegevoegd.
De lijsten zijn onderdeel van de zogenoemde Critical Raw Materials Act (CRMA). Die moet ervoor zorgen dat Europa toegang heeft en houdt tot grondstoffen die nodig zijn voor onder andere de energietransitie, digitale systemen, defensie en ruimtevaart. Het gaat om zeventien materialen, van aluminium tot wolfraam.
Op de nieuwe lijst staan ook vier Nederlandse projecten: Myne Circular Metals, Urban Mining Factory, Back to Battery en 3ecycle.
Myne Circular Metals
Myne recyclet schroot tot hoogwaardig aluminium met behulp van geavanceerde AI-technologie. Aluminium is cruciaal voor de energietransitie, omdat het wordt gebruikt in vrijwel alle technologieën die nodig zijn om duurzame energie op te wekken en op te slaan. Uit de fabriek in Harderwijk komt inmiddels jaarlijks 60 duizend ton aluminium.
Het sorteersysteem werd ontwikkeld samen met TU Delft. ‘Innovatie in de recycling is lang ondermaats geweest. Als Europa voorop wil lopen op circulariteit, zullen ketens echt anders ingericht moeten worden’, aldus ceo Martijn van de Poll.
Inmiddels worden ook machines van de plasticrecycler Umincorp in de fabrieken gebruikt. Myne heeft de machines en patenten overgenomen toen Umincorp failliet ging. De sorteermachines, ontwikkeld om plastics te scheiden, blijken ook met andere materialen overweg te kunnen.
Urban Mining Factory (Critical.)
Wie niet met elektronica werkt, heeft wellicht nog nooit van printplaten gehoord. Maar voor elektronische systemen zijn ze cruciaal. En de dragers van elektronische componenten bevatten ook veel waardevolle metalen. Verwerking van de printplaten is echter lastig: ze bevatten niet alleen veel verschillende materialen, maar ook relatief weinig. Vaak worden daarom slechts enkele elementen teruggewonnen.
Het Nederlandse Critical. wil dat drastisch verbeteren met het project Urban Mining Factory / Printed Circuit Boards. Dat is nog in ontwikkeling; momenteel is het bedrijf bezig met technische ontwikkeling, financiering en vergunningverlening. De eerste printplaten moeten in 2029 worden verwerkt. De startup streeft naar een verwerkingscapaciteit van zo’n 15.000 ton printplaten per jaar. De metalen worden vervolgens geraffineerd en aangeboden aan klanten uit de maakindustrie.
Hoewel de speciale EU-status alleen aan dit project is toegekend, wil Critical. meer ‘complexe afvalstromen’ aanpakken. In Duitsland moeten 20.000 ton afgedankte zonnepanelen per jaar worden verwerkt. Ook kijkt de startup naar mogelijkheden om onder meer elektrische motoren en restanten van gemeentelijk afval te verwerken.
Back to Battery
Voor elektrische auto’s, batterijopslag, telefoons en talloze andere elektronische apparaten worden op grote schaal lithium-ionbatterijen gebruikt. Die bevatten niet alleen lithium, maar ook metalen als kobalt, nikkel, mangaan en grafiet. De Nederlandse startup Back to Battery haalt die metalen uit zogenoemde black mass: het zwarte poeder dat overblijft als afgedankte lithium-ion batterijen in de shredder worden vermalen. Dat wordt gedaan met zogenoemde hydrometallurgie.
‘Uit die black mass kunnen wij 95 procent terugwinnen. Daarin onderscheiden wij ons van concurrenten. Die metalen zijn herbruikbaar, zonder verlies van functionaliteit. Deze metalen degraderen niet en gaan niet kapot’, zei medeoprichter Steven Lans eerder tegen Change Inc. Doel is deze grondstoffen uiteindelijk terug te verkopen aan de batterij-industrie.
Back to Battery heeft nu een proeffabriek in Limburg, maar zoekt een locatie om een grotere fabriek te bouwen. Die demofabriek moet over twee à drie jaar draaien.
3ecycle (Mitsubishi Materials Europe)
Opvallend genoeg pronkt er ook een Japans bedrijf op de lijst met strategische projecten. Al gaat het dan om de Europese tak van Mitsubishi Materials, die de speciale EU-status heeft gekregen. Dit bedrijf richt zich op secundaire smeltactiviteiten waarmee metalen uit e-waste, met name koper, een tweede leven moeten krijgen.
Er wordt gesproken over meerdere fabrieken, al is de locatie nog onduidelijk. Wel zegt Mitsubishi in elk geval een volledig Europese keten te willen bouwen. De materialen worden verzameld en verwerkt in Europa en daar ook weer op de markt gebracht. De plannen zijn onderdeel van Mitsubishi’s doel om de verwerkingscapaciteit van e-waste tegen 2036 te verdubbelen.
Lees ook:
- In de strijd om kritieke grondstoffen wordt circulariteit een geopolitiek wapen: deze Nederlandse bedrijven lopen voorop
- Natrium-ionbatterij voor grootschalige opslag en thuisgebruik komt naar Europa: veiliger en minder ‘kritiek’ als grondstof
- Zolang we grondstoffen niet hergebruiken, gaat jaarlijks een derde van de wereldeconomie verloren
