Jeroen de Boer
18 november 2026, 07:00

Grafiek: Snelle opmars batterijopslag zorgt nu al voor minder uren met negatieve stroomprijzen

De batterijrevolutie is in Nederland nog maar net begonnen, maar dit jaar wordt al merkbaar dat energieopslag invloed heeft op het gladstrijken van pieken in het aanbod van hernieuwbare stroom. Dat is één van de conclusies van een nieuw trendrapport over zonne-energie en batterijopslag.

Door de groei van batterijopslag zijn er minder uren met negatieve elektricteitsprijzen. | Credits: Ernest Brillo via Unsplash / Bewerking Change Inc.

Nederland was jarenlang de Europese koploper in de groei van zonne-energie. De markt voor zonnepanelen is in rustiger vaarwater beland, maar batterijopslag neemt het stokje over met snelle uitbreiding. Interessant genoeg zorgt dat nu al voor efficiënter gebruik van het variabele aanbod van elektriciteit uit zon en wind.

Dat blijkt uit het woensdag verschenen Solar Storage Trendrapport 2026. Daarin worden de belangrijkste ontwikkelingen voor zonne-energie en opslag geanalyseerd, inclusief prognoses voor de komende jaren.

Nederland wekt steeds meer elektriciteit op uit zon en wind. De afgelopen jaren werd wel duidelijk dat pieken in het aanbod van hernieuwbare energie de balans van het stroomnet onder druk zetten. Dat leidt tot verspilling, omdat hernieuwbare energie soms via ‘curtailment‘ moet worden weggegooid. Verder zijn stroomprijzen op groothandelsmarkten sinds 2022 veel vaker negatief door aanbodpieken van hernieuwbare energie.

Grafiek van de week

Voor de transitie naar een duurzame economie is meer nodig dan alleen rationele argumenten. Maar cijfers zeggen wél heel veel. In een wereld waarin je wordt overspoeld door informatie is het vaak lastig om te bepalen wat echt belangrijk is. In de rubriek Grafiek van de week licht Change Inc. op een visuele manier onderwerpen uit die grote impact hebben op duurzame transities.

De razendsnelle groei van batterijopslag lijkt echter een kentering te brengen. In onderstaande grafiek is het aantal uren met negatieve stroomprijzen per jaar te zien. In 2025 ging het om liefst 584 uur, maar voor dit jaar is de prognose 388 uren met negatieve stroomprijzen. Dat zou een forse daling betekenen, en een breuk met de ontwikkeling van de afgelopen jaren. Het rapport schrijft dit toe aan de snelle opkomst van batterijopslag.

Exponentiële groei van batterijopslag

Op de zakelijke markt kan batterijopslag een gedeeltelijke oplossing zijn voor netcongestie. Aanbieders van grote batterijparken kunnen flexibel vermogen bieden voor de balancering van de elektriciteitsnet. En op lokaal niveau kan batterijopslag door individuele bedrijven of energiehubs gebruikt worden om plaatselijk opgewekte hernieuwbare energie tijdelijk op te slaan voor later gebruik.

Naast de zakelijke markt is er ook volop beweging bij huishoudens. Huishoudens met zonnepanelen storten zich op thuisbatterijen vanwege de afschaffing van fiscaal gunstige salderingsregeling per 1 januari 2027. Zelfverbruik van zonnestroom wordt daardoor veelal gunstiger dan teruglevering aan het net. De markt voor thuisbatterijen is hierdoor in een versnelling terechtgekomen.

De grafiek hieronder toont de groei van het batterijvermogen in Nederland, gemeten in gigawattuur. In 2025 was sprake van een ruime verdubbeling, en volgens onderzoeksbureau DNE Research zal dat dit jaar weer het geval zijn. Daarna blijft de groei doorgaan, waardoor het basisscenario voor 2028 op liefst 38 gigawattuur aan batterijvermogen ligt. In een hoog scenario kan dat zelfs 47 gigawattuur worden.

Groei vermogen zonne-energie vlakt af

Wat betreft de groei van zonne-energie in Nederland ging het tot 2023 behoorlijk hard. Maar sinds de afschaffing van de salderingsregeling op de politieke agenda kwam, is het groeitempo afgevlakt. Afgelopen jaar bedroeg het opgestelde vermogen voor zonnepanelen ongeveer 30 gigawatt. In het basisscenario van DNE Research neemt dat toe tot iets meer dan 35 gigawatt in 2028.

Voor 2027 rekent DNE Research op een terugval bij de oplevering van grootschalige zonneparken. Daar staat tegenover dat de particuliere markt naar verwachting weer wat herstelt. Voor huishoudens die thuisbatterijen hebben, kan het interessant worden om meer elektriciteit zelf op te wekken in combinatie met opslag voor zelfverbruik.

Per saldo blijft het zo dat Nederland binnen Europa nog altijd een koploper is qua zonne-energie. Ruim 20 procent van de elektriciteit in ons land wordt opgewekt met zonnepanelen. En Nederland heeft met 1,7 kilowatt aan geïnstalleerd vermogen per inwoner het hoogste geïnstalleerde vermogen per hoofd van de bevolking van de EU.

Lees ook:

Cultuursector zet klimaat op de kaart met eigen 'burgerberaad', maar zelfs hier ligt beleidstaal op de loer

'Dit is hoe cognitieve dissonantie eruitziet. Zing maar mee!'Cor Burger slaat wat akkoorden aan op zijn gitaar. Hij heeft net gezongen over hoe de wereld eruitziet bij twee, drie, vier, zelfs zes graden opwarming. Verzuurde oceanen, honger in Europa, een onbewoonbaar Australië. 'De toekomst is niet meer wat die is geweest. Maar nu is er niets aan de hand', besluit hij vrolijk. De zaal zingt braaf mee: 'Nu is er niets aan de hand.'Normaal staat Burger – de helft van theaterduo Burger Koekoek – voor theaterbezoekers, scholieren of op evenementen. Maar vandaag zijn het collega's die hij toezingt. 75 mensen uit de culturele sector hebben zich verzameld in de zaal van poppodium Nobel in Leiden. Ze kijken geboeid naar de collega die hele voorstellingen wijdt aan de klimaatcrisis. Hij is één van de weinige. 'Burgerberaad' in de culturele sector Wat wereldleiders momenteel doen op de klimaattop in Turkije, gebeurt in Leiden in het klein. Mensen uit alle hoeken van Nederland komen samen om na te denken over de rol van de cultuursector in de klimaatcrisis. Met één groot verschil: waar de meningen in Turkije uiteenlopen over de noodzaak van grote veranderingen, is het 'Cultuurberaad Klimaat' het daar volmondig over eens. Ze hebben zich immers zelf voor dit beraad aangemeld.De vraag is alleen nog: wat moet er gebeuren?De 75 mensen in het beraad zijn geloot op basis van leeftijd, gender, regio, functie en cultuurdiscipline. Het zijn schrijvers, theatermakers, museummedewerkers, managers. Van september tot november kwamen ze vier keer samen om met elkaar én experts in gesprek te gaan. Vandaag is de laatste keer. Aan het einde van de dag moet er een document met plannen en hulpvragen liggen, aan te bieden aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Hier hebben initiatiefnemers Chris Julien en Maurice Seleky – zelf geen onderdeel van het beraad – jarenlang naartoe gewerkt. Hoop of doembeelden Cultuur, daar zijn de raadsleden het over eens, kan een grote rol spelen in het aanjagen van klimaatactie. 'Systemen zijn gebaseerd op verhalen. Wij hebben invloed op die verhalen', zegt iemand. Een ander: 'Nu bepaalt politiek rechts waar het gesprek over gaat. Wij moeten die rol overnemen. We moeten nieuwe verhalen scheppen die mensen meekrijgen en activeren. Onze kracht is verbeeldingskracht.'Wát voor verhalen mensen dan activeren, daar gaat het weinig over. Welke boodschap brengt de urgentie over, zonder verlammend te werken? Geef je hoop, of juist doembeelden?Het is niet makkelijk om kunst te maken over de klimaatcrisis, weet ook Cor Burgers. Hij benutte de coronajaren om er een drietal voorstellingen over te schrijven. Ook het lied over de opgewarmde Aarde is daar onderdeel van. Zulke doembeelden schuwt hij niet. 'Dat is net alsof de coronacommissie had gezegd: al die doden, laten we het daar maar niet over hebben. We gaan uit van het meest positieve scenario. Dat kan natuurlijk niet. Mensen moeten ook weten hoe de realistische scenario's eruitzien.'En nee, misschien zit niet iedereen te wachten op die boodschap. Maar tegelijkertijd ziet hij ook dat die wél effect kan hebben. 'Laatst trad ik op voor een zaal vol duurzaamheidsexperts. Na afloop kwam er iemand naar me toe. Of ik niet een beetje te pessimistisch was. Er wordt elk jaar toch meer duurzame energie opgewekt? Toen ik zei dat er óók nog elk jaar meer CO2 wordt uitgestoten, geloofde hij het eerst niet. Hij googelde het en trok wit weg. Zelfs voor dit soort mensen is deze informatie vaak nog een wake-up call.'Toch blijven veel kunstenaars van het onderwerp weg. Wordt er alleen nog kunst gemaakt over klimaat en natuur, dan schrikt dat veel bezoekers af, is het idee. Duurzaamheid mét creatieve vrijheid Veel gesprekken gaan daarom niet over het veranderen van de verhalen, maar over de duurzaamheid van de sector zélf. Zo wordt er nagedacht over fossielvrij vervoer en plantaardige catering voor medewerkers en bezoekers. De conclusie: duurzaamheid moet leidend worden in beleid en bedrijfsvoering.Dat is zo makkelijk nog niet. Want al die ambities moeten opboksen tegen één heilig huisje – zeg maar gerust villa: creatieve vrijheid.'Ik voel veel voor elektrische vrachtwagens en plantaardige catering', zegt Michiel van Schijndel, hoofd producties bij Internationaal Theater Amsterdam. 'Dat zijn aanpassingen die veel effect hebben, zonder dat ze de creatieve vrijheid inperken.' Het theater neemt materiaalimpact wel mee in bijvoorbeeld briefings over decor- en kostuumontwerp, maar harde eisen zijn het niet.Sommige raadsleden vinden dat die creatieve vrijheid ook beperkingen moet kennen. 'Ik mag ook geen 300 kilometer per uur rijden en me beroepen op creatieve vrijheid', zegt iemand. Een ander begint over een theatergroep die na elke voorstelling kilo's spaghetti weg moet gooien, gebruikt als attribuut. 'Voedselverspilling!' Van Schijndel is er niet zo van onder de indruk. 'Soms staat zoiets juist in dienst van een bepaalde boodschap.' The bare minimum Ook over de vraag hoe specifiek doelen moeten zijn, wordt lang gesteggeld. Waar sommigen liever wegblijven van jaartallen en percentages, pleiten andere raadsleden juist voor bindende doelen voor de sector, met gevolgen voor wie geen verantwoordelijkheid neemt. Het blijkt lastig laveren tussen vrijblijvendheid en brede steun.De diversiteit binnen de groep maakt dat extra ingewikkeld. Een groot poppodium kan zijn menu volledig vegetarisch maken, maar moet een freelancende architect dan ook vegetarisch gaan eten? Ze weten het niet.'Liever dat we 30 procent van de sector meekrijgen en dat de rest later volgt, dan dat iedereen een slappe hap ondertekent', vindt iemand. De handen gaan massaal omhoog voor een voorstel over méér radicaliteit. Maar in de onderlinge gesprekken sneuvelen veel uitspraken en afspraken. Zelfs in een ruimte vol creatieven ligt lege beleidstaal op de loer. 'Een gezonde en duurzame wereld klinkt nog steeds als the bare minimum.' Uniek in zijn soort Het is inmiddels half 5 in Leiden. Handen klemmen om koppen thee, iemand pakt er een breiwerkje bij. Vier dagen blijken niet lang genoeg om 75 mensen op dezelfde lijn te krijgen. Zelfs in een groep mensen die unaniem vóór klimaatactie is, en in één van de weinige sectoren waarin winstmarges niet de boventoon voeren. Er wordt afgesproken om toch nog een laatste keer bijeen te komen.Effectief of niet, dit beraad is een interessant experiment. Alleen al doordat het niet de (duurzaamheids)directeuren zijn die met elkaar in gesprek gaan, maar medewerkers en freelancers zelf. 'Normaal moeten bestuurders ervoor zorgen dat top-down beslissingen worden uitgevoerd', zegt initiatiefnemer Chris Julien. 'Nu is het een keer andersom.' Lees ook:Alleen slecht nieuws brengen over klimaat heeft geen zin: dokters doen ook meer dan zeggen dat je ziek bent Een nationaal burgerberaad voor het klimaat, een goed idee? Schuim van schimmels en zonnepanelen op kerken: deze innovaties spotten we op Dutch Design Week