Het klinkt als een merkwaardige paradox. Een bedrijf dat al ruim tien jaar geleden afscheid nam van aardgas, loopt nu tegen de grenzen van z’n eigen verduurzaming aan. Niet omdat het aan ambitie ontbreekt, maar simpelweg omdat het elektriciteitsnet daarvoor onvoldoende ruimte biedt. Dat is de situatie bij Langerak-de Jong, een groothandel die veel bedrijfskantines bevoorraadt.
‘Ons bedrijfspand in Zoetermeer is jaren geleden al volledig elektrisch gemaakt. De verwarming en koeling draaien op stroom en op het dak liggen 500 zonnepanelen. Dat is ruimschoots genoeg voor ons huidige energieverbruik’, aldus operationeel directeur Janwillem van Utrecht. De volgende stap? Het verduurzamen van het transport. Het bedrijf heeft net de eerste elektrische vrachtwagen in gebruik genomen.
Maar daar begint het te wringen. Het is een probleem dat bij veel bedrijven speelt die hun wagenpark willen elektrificeren: de bestaande aansluiting kan niet worden verzwaard. ‘Over een jaar of 10 bent u aan de beurt.’ En zonder extra capaciteit wordt het lastig om straks het volledige wagenpark elektrisch te laten rijden.
Of toch niet? ‘Wij zijn dus best vroeg overgestapt op een gasloos pand. Maar mede daardoor kan ik nu niet voldoen aan wat nodig is om elektrisch rijden met vrachtwagens mogelijk te maken”, vertelt operationeel directeur Janwillem van Utrecht van Langerak-de Jong. ‘Veel meer bedrijven komen dit tegen, maar de groene koplopers lopen wel tegen de grootste uitdagingen aan.’
De e-trucks aan de lader
De huidige situatie is nog beheersbaar, benadrukt hij. Het bedrijf heeft z’n energieverbruik de afgelopen jaren goed georganiseerd. Er gaan geen lampen uit en de bedrijfsvoering komt niet in gevaar. Maar dat verandert als er straks alleen nog maar e-trucks op het terrein staan en er verder niks verandert.
Stel je even een koude winterdag voor. Het is rond 5 uur ‘s middags en de vrachtwagens komen terug na een dag bevoorraden. Morgen moeten ze weer de weg op met een volle accu. Maar buiten is het koud en de zon zit verstopt achter een dik wolkendek. De warmtepompen draaien op volle kracht en de zonnepanelen leveren nauwelijks stroom.
Precies op dit moment is de vraag naar elektriciteit groot. Niet alleen bij ons, maar ook bij andere bedrijven en huishoudens. Tussen vijf en acht uur ‘s avonds is stroom bovendien relatief schaars en duur. ‘Als wij dan al onze vrachtwagens aan het stroomnet zetten, dan staan de draden in de straat roodgloeiend. Dan gaat onze zekering eruit of is de periode waarin we kunnen laden simpelweg te kort’, aldus Van Utrecht.
Dan maar opladen via één van de openbare snellaadstations? De kosten zouden in dat geval te veel oplopen, zo waarschuwt hij. ‘Je hebt dan te maken met een veel hogere stroomprijs. Bovendien moet een chauffeur wachten tot de vrachtwagen voldoende is opgeladen en ook die tijd kost geld. ‘En nog 10 jaar wachten op een grotere stroomaansluiting vonden wij ook geen optie.’
Een batterij als extra voorraadkast
Bij Langerak-De Jong hebben ze daarom onlangs geïnvesteerd in de oplossing. Zo staat er sinds oktober een grote batterij op het terrein. Daarmee kan het bedrijf elektriciteit opslaan op momenten dat er ruimte is en die stroom later gebruiken wanneer de vraag piekt. Dit zorgt dus voor beschikbaar vermogen, zonder dat de netaansluiting zelf hoeft te worden verzwaard. Maar een batterij alleen is niet voldoende. Het gaat er vooral om dat je op het juiste moment laadt en ontlaadt, zodat je bedrijf binnen de mogelijkheden van de beschikbare aansluitcapaciteit blijft.
En juist daar komt Eneco in beeld. Sietske Kamsma is productmanager slimme energiesturing bij het energiebedrijf en legt uit hoe dit werkt. ‘We kunnen het energieverbruik van Langerak-de Jong voorspellen aan de hand van historische en actuele energiedata. Die informatie vullen we aan met weersvoorspellingen, zodat ook duidelijk wordt hoeveel stroom het zonnepark naar verwachting gaat opwekken. Vervolgens kijken we naar de momenten waarop de vrachtwagens moeten laden. Op basis van die informatie bepaalt het systeem wanneer de batterij het beste kan worden opgeladen en wanneer de opgeslagen energie juist nodig is. In samenspraak dus met de klantbehoefte en de bedrijfsprocessen.’
Wil je uitbreiden of verduurzamen, maar loopt je bedrijf tegen de grenzen aan van de netcapaciteit? Meld je dan aan voor het webinar ‘Timing is alles’, op donderdagmiddag 3 december. In 45 minuten praten Janwillem van Utrecht en Sietske Kamsma je helemaal bij. Wat eerst onmogelijk leek, blijkt ineens toch haalbaar. Speciale gast is Roxane Knetemann, voormalig topsporter en nu koersdirecteur van de Eneco Tour. In de energie en topsport draait het immers om hetzelfde: presteren op het juiste moment.
Ook verdienen aan de energiemarkt
Maar er is meer. De batterij kan namelijk ook worden ingezet op verschillende energiemarkten. Eneco gebruikt hiervoor de zogenoemde Virtual Power Plant (VPP). Die verbindt allerlei afzonderlijke installaties digitaal met de energiemarkten. Deze VPP heeft zoveel volume (ruim 8 GW) dat wordt aangestuurd (zowel voor als achter de meter) dat dat ook voordeel biedt. ‘Een ondernemer heeft daar in de dagelijkse praktijk geen omkijken naar. De aansturing gebeurt op de achtergrond en gaat helemaal automatisch’, vertelt Kamsma. ‘Met Slimme Energiesturing haal je maximaal rendement uit je assets. Voor Langerak betekent dit dat de investering in de batterij binnen een aantal jaar wordt terugverdiend. Daarna draagt de batterij structureel bij aan lagere energiekosten en, afhankelijk van de marktomstandigheden, aanvullende opbrengsten. We zijn met deze technologie in staat om kleinere hoeveelheden capaciteit te bundelen en aan te bieden op verschillende energiemarkten.’
Dit maakt de businesscase van een batterij ineens veel interessanter. Het verduurzamen van het eigen wagenpark vraagt van Langerak-de Jong om een forse investering. De totale kosten lopen op termijn op tot enkele miljoenen euro’s. Alleen de batterij kostte al ongeveer 400.000 euro.
Daarnaast zijn er natuurlijk nog de kosten voor de vrachtwagens, het laadplein en de benodigde infrastructuur. ‘Via een andere ondernemer die al langer samenwerkt met Eneco hoorde ik van de mogelijkheid om te handelen op de energiemarkten. Dat maakt de keuze om te investeren in een batterij een stuk makkelijker. Ik verwacht dat we uiteindelijk uitkomen op een terugverdientijd van ongeveer vier à vijf jaar. Misschien zelfs nog iets korter. Dat maakt natuurlijk een wereld van verschil.’
Energie die meebeweegt met het bedrijf
Deze stap verandert het bedrijfsproces van de groothandelaar niet. Want medewerkers hoeven niet op andere tijden te werken. De logistieke planning hoeft niet ineens op de schop en vrachtwagens kunnen dezelfde rondjes blijven rijden. Het uitgangspunt is juist dat de energievoorziening zich zoveel mogelijk aanpast aan onze bedrijfsvoering en niet andersom’, zegt Van Utrecht. Volgens Sietse Kamsma is dat ook het vertrekpunt bij Eneco. ‘Eerst kijken we naar het bedrijfsproces en de energiebehoefte van de ondernemer. Pas dan komt de vraag hoe we de beschikbare energie zo slim mogelijk kunnen inzetten. En – ook dat is belangrijk natuurlijk – waar financieel voordeel te behalen valt.
Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Eneco. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.



