‘We komen uit een wereld waarin elektriciteit door de meeste Nederlanders niet wordt gezien als een product. Het is zoiets als de stoep: hij ligt er, je kunt ‘m gebruiken en er is al voor betaald. Dus hoe nemen we consumenten mee in een transitie waarin elektriciteit een fundamenteel andere rol krijgt?’
Aan het woord is Diederik Samsom: voormalig Greenpeace-activist, PvdA-politicus, architect van de Europese Green Deal én bedenker van de Nederlandse salderingsregeling voor zonnepanelen. Samsom is één van de sprekers op het congres Solar Storage 2026, dat woensdag plaatsvond in Den Haag.
Over het afschaffen van de fiscaal gunstige salderingsregeling per 1 januari 2027 maakt Samsom zich niet al te druk. Belangrijker vindt hij de vraag hoe huishoudens meegenomen kunnen worden in een wereld vol onzekerheden. Consumenten worden opgezadeld met ingewikkelde keuzes over warmtepompen, meer zelfverbruik van zonnestroom en de meerwaarde van thuisbatterijen. Plus de vraag hoe ze dat alles moeten inpassen als ze geen grotere netaansluiting kunnen krijgen.
Anders omgaan met elektriciteit in huis
In die nieuwe wereld spelen zaken als timing bij het opwekken en gebruiken van elektriciteit, en schommelende prijzen, een veel grotere rol. Toch heeft Samsom er vertrouwen in dat huishoudens kunnen leren om daarmee om te gaan. ‘Als er één ding is dat iedere Nederlander weet, is dat hoe je boodschappen moet doen. Dus hoe je tijdens de route door de supermarkt kunt besparen, door bijvoorbeeld lager in het schap te kijken, zodat je aan het eind toch een tientje goedkoper uit bent. Dat biedt op z’n minst een goed startpunt om anders om te gaan met elektriciteit.’
Samsom is geen voorstander van al te gedetailleerde nationale regelgeving voor specifieke producten voor het verduurzamen van woningen. Hij verwijst naar het wisselende Nederlandse beleid rond verplichtingen voor warmtepompen om te illustreren dat het lastig is om een consistente aanpak te garanderen voor de langere termijn.
‘Ik zou er daarom niet voor zijn om thuisbatterijen nu afhankelijk te maken van subsidies. Echt impactvolle regelgeving voor de lange termijn kan het best op Europees niveau worden doorgevoerd, met een beperkt aantal harde productvoorschriften’, aldus Samsom. ‘Dan kun je bijvoorbeeld denken aan verplichtingen voor autoproducenten om elektrische modellen standaard te voorzien van bidirectionele laadmogelijkheden. Dan kan de accu altijd een functie krijgen binnen het energiesysteem van woningen.’
Zelfverbruik van zonnestroom
In een bredere discussie met algemeen directeur Wijnand van Hooff van brancheorganisatie Holland Solar en programmamanager Thomas Piessens van Techniek Nederland duikt de vraag op waar de focus moet liggen bij verduurzaming van de gebouwde omgeving – en wat daarin de rol is van batterijopslag.
Piessens en Van Hooff zijn het erover eens er belangrijke opgave ligt bij het stimuleren van meer zelfverbruik van zonnestroom en in bredere zin de slimme afstemming van elektrische apparaten in woningen. ‘Voor installateurs betekent dat dat het niet meer draait om individuele producten zoals een thuisbatterij of warmtepomp. Het gaat om de beste totaaloplossing voor specifieke woonsituaties’, zegt Piessens. ‘Advies op dat gebied wordt steeds belangrijker.’
Piessens laat de term ‘transportschaamte’ vallen. ‘Je wilt eigenlijk dat er zo min mogelijk elektriciteit uitgewisseld hoeft te worden met het net. De duurzaamste kilowatt blijft in huis.’ Dat betekent dat er voor individuele woningen en op wijkniveau slimme aansturing nodig is die zorgt voor zo veel mogelijk voor lokale productie, opslag en consumptie van elektriciteit.
Dat is ook het ideaal van Samsom: ‘We praten nu over netcongestie als belemmering. Dat is het natuurlijk ook, maar ik hoop dat we onszelf over twintig jaar afvragen wat er nou zo problematisch was in 2026. Als het lukt om woonwijken zo in te richten dat zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s elkaar in evenwicht houden, wordt de capaciteit van het elektriciteitsnet vanzelf minder relevant. Je wilt bij wijze van spreken dat er in een wijk geen elektron meer in- of uitgaat.’
Inclusieve energietransitie
Samsom plaatst wel een kanttekening. ‘We leven in een tijdperk van ongekend snelle technologische verandering. De meeste mensen vinden dat helemaal niet aantrekkelijk. Die ervaren dat vooral als een bedreiging. Want technologie is niet neutraal, maar maakt krachten los die de samenleving kunnen splijten. Toenemende ongelijkheid gaat dit keer niet zozeer over geld, maar vooral over een ongelijke verdeling van hoop, optimisme en perspectief. Dat vraagt om het organiseren van tegenkracht waar we met z’n allen verantwoordelijk voor zijn.’
Praktisch gezien hebben ook bedrijven in de energiesector hier een maatschappelijke opdracht, vindt Samsom: ‘Natuurlijk is het makkelijker om je te richten op verduurzaming van grote huizen waar twee auto’s voor de deur staan. Maar met de diepgaande expertise die installateurs hebben, zou het mooi zijn als ze intensiever gaan samenwerken met gemeenten en woningcorporaties om te zorgen dat iedereen mee kan komen.’
Lees ook:
- Grafiek: Snelle opmars batterijopslag zorgt nu al voor minder uren met negatieve stroomprijzen
- Innovatie bij warmtepompen: 4 alternatieve oplossingen voor woningen om deels of helemaal van het gas af te gaan
- Einde van de salderingsregeling: dit kunnen huishoudens doen om zonne-energie slimmer te gebruiken




