Sebastian Maks
03 maart 2025, 07:28

Nieuwsupdate: Nederland pompt miljoenen in import kritieke grondstoffen en Extinction Rebellion kaapt Rijksmuseum

Nederland gaat miljoenen investeren om de import van kritieke grondstoffen veilig te stellen. Ook in het nieuws: Extinction Rebellion kaapt het Rijksmuseum, Amerikaanse wetenschappers worden gemist bij klimaatbijeenkomsten, elektrisch vliegen tussen Nederland en Duitsland krijgt een impuls, recordaantal warmtepompen geïnstalleerd met subsidie en een nieuwe batterijtechnologie uit de VS.

Getty Images 2177149891 In 2024 is opnieuw een recordaantal warmtepompen met subsidie geïnstalleerd. | Credits: Getty Images

Nederland investeert miljoenen in import van kritieke grondstoffen

Nederland gaat extra investeren in de import van cruciale grondstoffen zoals lithium, kobalt en nikkel om de industrie minder afhankelijk te maken van schaarste en geopolitieke spanningen. Dat meldt de Telegraaf. Via Invest International wordt een nieuw fonds opgezet, en de samenwerking met grote leveranciers als Australië, Canada en Chili wordt versterkt. Minister Klever (Handel en Ontwikkelingshulp) is hiervoor in Toronto, waar een grote grondstoffenbeurs plaatsvindt.

De investering moet onder meer de chipindustrie, de productie van batterijen voor elektrische auto’s en de energietransitie ondersteunen. Nederland wil hierbij ook inzetten op recycling en efficiënter grondstoffengebruik. Daarnaast worden samenwerkingen met Zuid-Afrika en Vietnam uitgebreid, terwijl banken en pensioenfondsen worden betrokken om de grondstoffenvoorziening veilig te stellen. Invest International benadrukt dat Nederland, met de haven van Rotterdam als logistiek knooppunt, een sleutelrol speelt in de Europese grondstoffenketen.

Actiegroep Extinction Rebellion kaapt Rijksmuseum

Het Rijksmuseum in Amsterdam bleef zaterdag grotendeels leeg door een actie van Extinction Rebellion, meldt onder meer dagblad Trouw. De actiegroep reserveerde vermoedelijk duizenden toegangskaarten zonder ze te gebruiken. “Alles wat nog beschikbaar was, is gereserveerd, alleen de paar honderd kunstliefhebbers die daarvoor al hadden geboekt komen kennelijk wel. Het museum is niet helemaal leeg,” vertelde een woordvoerder van het Rijksmuseum. Normaal gesproken ontvangt het museum op een drukke zaterdag zo’n 8.000 bezoekers.

Volgens Extinction Rebellion is de actie bedoeld om af te dwingen dat het Rijksmuseum afstand neemt van ING, een grote sponsor die volgens de groep miljarden investeert in fossiele energie. “We zijn een maand geleden begonnen en hebben op verschillende manieren ons best gedaan, op individuele titel, maar ook met technische hulpmiddelen,” zegt een woordvoerster van de actiegroep. Welke middelen dat zijn, wilde ze niet zeggen. ING noemt de actie “te ver gaan en onacceptabel” en vindt dat Extinction Rebellion de bank direct moet aanspreken in plaats van het museum te treffen.

Lees ook: Chris Julien (Extinction Rebellion) wil meer klimaatactivisme zien op de werkvloer: ‘Ja, dat vergt moed’

Amerikaanse wetenschappers ontbreken op cruciale VN-klimaatbijeenkomsten

Tot ongenoegen van klimaatwetenschappers gaan belangrijke VN-bijeenkomsten door zonder de aanwezigheid van hun Amerikaanse collega’s. Sinds het begin van de tweede termijn van president Donald Trump ontbreken Amerikaanse experts namelijk op vergaderingen van het IPCC, het voornaamste VN-klimaatpanel. De organisatie werkt momenteel aan de zevende editie van haar invloedrijke klimaatrapport. “Het helpt dan niet als een grote groep zeer bekwame wetenschappers niet kan deelnemen”,
zegt Joeri Rogelj, klimaatwetenschapper aan Imperial College London, tegen The Financial Times.

Naast de afwezigheid van wetenschappers dreigt de VS ook haar financiële bijdrage aan het IPCC stop te zetten. “De terugtrekking van Amerikaanse steun verzwakt het collectieve vermogen van het IPCC om de wetenschap te leveren die nodig is om de klimaatcrisis aan te pakken,” stelt Delta Merner van de Union of Concerned Scientists. Tegelijkertijd leidt bezuinigingsbeleid bij Amerikaanse overheidsinstanties tot ontslagen bij organisaties zoals de National Oceanic and Atmospheric Administration. Ook op de VN-biodiversiteitstop in Rome bleef de VS afwezig.

Lees ook: Miljardendeal voor biodiversiteit, maar ‘het beschermen van de natuur is geen taak specifiek voor overheden’

Elektrisch vliegen tussen Enschede en Münster stap dichterbij

De universiteiten van Enschede en het Duitse Münster werken samen aan een project om elektrische lijnvluchten tussen beide steden mogelijk te maken, kondigt de website Oost.nl
aan. Met bijna 4 miljoen euro aan investeringen, waaronder 1,7 miljoen uit een Europese ontwikkelingsfonds, wordt onderzocht wat nodig is om deze duurzame vorm van luchtvaart te realiseren. Ook Nederlandse en Duitse ministeries, provincies en bedrijven dragen financieel bij.

Onder de naam MOMO-C richten de initiatiefnemers zich op een mobiel laadsysteem waarmee vliegtuigen, net als elektrische auto’s, flexibel kunnen worden opgeladen. Partners zoals onderzoeksinstituut Fraunhofer, batterijontwikkelaar Albert Seine en luchtvaartpionier NRG2fly werken mee aan de ontwikkeling en testfase. Op de luchthavens Twente en Münster/Osnabrück wordt een speciale testomgeving ingericht om elektrisch vliegen verder te stimuleren.

Lees ook: Nederlandse start-up maakt oude benzinevliegtuigjes elektrisch: ‘Zien er hetzelfde uit, maar maken een stuk minder geluid’

Recordaantal warmtepompen met subsidie geïnstalleerd in 2024

In 2024 is opnieuw een recordaantal warmtepompen met subsidie geïnstalleerd, terwijl de vraag naar zonneboilers en isolatiemaatregelen juist daalde, meldt Solar Magazine. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) keurde subsidie goed voor 110.212 warmtepompen, een stijging van ruim 7 procent ten opzichte van 2023. Noord-Brabant vroeg de meeste subsidies aan, gevolgd door Zuid-Holland en Noord-Holland. Sinds de invoering van de regelingen is al ruim 415.000 keer subsidie verleend voor warmtepompen.

Voor zonneboilers was 2024 een dieptepunt: het aantal goedgekeurde aanvragen daalde met 65 procent ten opzichte van het recordjaar 2023. Gelderland blijft koploper in subsidieaanvragen voor zonneboilers. Ook het aantal gesubsidieerde isolatiemaatregelen nam af, met een daling van 32 procent. Toch blijft 2024 het op een na beste jaar ooit voor isolatiesubsidies, met ruim 48 miljoen vierkante meter geïsoleerd oppervlak. Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland voeren hier de ranglijst aan.

Nieuwe batterijtechnologie kan elektrische auto’s een stuk verder laten rijden

Wetenschappers van de Princeton University in de VS hebben een doorbraak bereikt in batterijtechnologie die elektrische auto’s, laptops en smartphones aanzienlijk langer op één lading kan laten werken, schrijft Bright. Hun onderzoek richt zich op anode-vrije vastestofbatterijen, die veiliger zijn en een hogere energiedichtheid kunnen bereiken dan huidige lithium-ion-batterijen. De grote innovatie is dat deze batterij geen anode meer bevat, waardoor geladen deeltjes efficiënter bewegen en energieopslag wordt verbeterd.

Een cruciale ontdekking is de rol van druk binnen de batterij: te weinig druk kan leiden tot kortsluiting, terwijl te veel druk breuken veroorzaakt. Een tussenlaag van koolstof en zilvernanodeeltjes bleek dit probleem te verhelpen, met kleinere deeltjes die beter presteren. Volgens de onderzoekers kunnen deze batterijen in de toekomst een actieradius van meer dan 800 kilometer voor elektrische auto’s mogelijk maken.

Ook in de media:

  • Hoofdeconoom BNP Paribas: ‘Het Europese duurzaamheidsbeleid was vooral stok. Terwijl we weten dat een wortel veel beter werkt’ (NRC)
  • PBL: bijmengen 42% groene waterstof onhaalbaar (Energeia)
  • De netbeheerder moet inbinden bij de komst van zonnepanelen (NRC)

Opmerkelijk: klimaatverandering krijgt belangrijke oceaanstroom niet helemáál klein

Meevallers vind je niet alleen in de begroting van de rijksoverheid. Gelukkig komen ze ook sporadisch in de klimaatwetenschap voor. Want hoewel de afgelopen decennia het ene doemscenario het andere opvolgt als het gaat om de opwarming van de aarde, zijn er zo nu en dan ook lichtpuntjes om hoop uit te putten. Ditmaal uit de koker van de Met Office, de Britse variant van het KNMI. Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat een belangrijke stroming in de oceaan niet stil zal komen te vallen; zelfs niet in het geval van vergaande klimaatverandering. Aanvankelijk was dat wel de verwachting. Het gaat om de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), een stroming in de Atlantische oceaan die warm water transporteert richting Noordwest-Europese landen. Die landen, waaronder Nederland, hebben hun milde zeeklimaat te danken aan de AMOC. Stilvallende AMOC Door klimaatverandering neemt de temperatuur op aarde toe en smelten de poolkappen, waardoor er koud water de zeeën in stroomt. Dat leidt ertoe dat zeestromen zich anders gaan gedragen en in veel gevallen afnemen in sterkte. Zo ook de AMOC. Wetenschappers vreesden altijd dat de AMOC door klimaatverandering helemaal stil zou komen te vallen, en voorspelden zelfs dat dit deze eeuw al kan gebeuren. Daardoor krijgen landen als Nederland een kouder klimaat. Om te onderzoeken of die angst reëel is, gebruikten de onderzoekers van de Met Office ruim dertig simulatiemodellen. Met die modellen konden ze draaien aan de ‘knoppen’ van het klimaatprobleem, denk aan de hoogte van de CO2-uitstoot en de snelheid van de smeltende ijskappen. Het goede nieuws: zelfs bij het volledig opendraaien van al die knoppen, zal de AMOC deze eeuw hoogstwaarschijnlijk niet stil komen te vallen. Er zal dus altijd een bepaalde hoeveelheid warm water uit de Atlantische Oceaan naar Europa stromen. Catastrofale effecten Maar, zo schrijven de onderzoekers in een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, die hoeveelheid kan alsnog wel heel ernstig teruglopen. Uit de rekenmodellen blijkt dat een vier keer zo hoge concentratie CO2 in de atmosfeer ertoe kan leiden dat de AMOC voor 80 procent stilvalt. En dat heeft catastrofale effecten. Weerpatronen en mariene ecosystemen raken dan zo erg in de war dat we dat in Europa gaan merken. Het kan bijvoorbeeld leiden tot minder regenval, wat nadelig kan uitpakken voor de landbouw. Eigenlijk volgen de bevindingen van de Britse wetenschappers het patroon van al het ‘goede nieuws’ in de klimaatwetenschap. Ja, het worst case-scenario lijkt gelukkig onrealistisch. Maar de scenario’s die overblijven zijn van dusdanige ernst dat onmiddellijk ingrijpen in het terugdringen van klimaatverandering cruciaal is. Ook opmerkelijk: Opmerkelijk: bomen in Amsterdamse straten zitten bomvol goede schimmelsOpmerkelijk: vleeskweker Meatable zet in op gekweekt leerOpmerkelijk: rijst met 70 procent minder methaanuitstoot