Sebastian Maks
12 februari 2025, 14:05

Amerikaanse kolencentrale moet ’s werelds grootste kernfusiereactor worden

Kernfusie lijkt de ultieme energiebron: schoon, veilig en in theorie onbeperkt voorradig. In Tennessee wordt nu een oude kolencentrale omgebouwd tot kernfusiereactor, een stap richting grootschalige toepassing. De reactor moet rond 2035 draaien.

Getty Images 2182382364 Hoewel kernfusie niet ver genoeg ontwikkeld is om op korte termijn grote hoeveelheden duurzame stroom mee op te wekken, biedt hij wel kansen voor het energiesysteem van de toekomst. | Credits: Getty Images

Kernfusie onderscheidt zich van de energie die opgewekt wordt in kerncentrales of SMR’s (Small Modular Reactors). In kerncentrales worden de kernen van zware atomen zoals plutonium of uranium gespleten, waarbij energie vrijkomt. Bij fusie gebeurt het tegenovergestelde: daarbij worden juist lichte atomen samengesmolten tot zwaardere. Dat samensmelten kan alleen als het heel heet is en als de druk groot is. Het is een proces dat in sterren continu gebeurt: de intense hitte van bijvoorbeeld de zon doet waterstofatomen samensmelten tot helium, waarbij een heleboel energie vrijkomt. Wetenschappers kwamen erachter dat dat proces op aarde na te bootsen is. Het voordeel: onbeperkte energie die zonder het uitstoten van CO2 kan worden opgewekt.

Energie van de toekomst

Hoewel de techniek niet ver genoeg ontwikkeld is om op korte termijn grote hoeveelheden duurzame stroom mee op te wekken – en dus de klimaatdoelen mee te halen – biedt hij wel kansen voor het energiesysteem van de toekomst. Wanneer kernfusie op grote schaal mogelijk wordt, is het in potentie namelijk een eindeloze bron van elektriciteit. Dan zijn we dus niet meer afhankelijk van wind, zon of water om duurzame stroom op te wekken. Bovendien komt er bij kernfusie geen gevaarlijk radioactief afval vrij, hetgeen bij kernsplitsing wel het geval is.

Bestaande infrastructuur

In de Amerikaanse staat Tennessee besluiten ze nu op kernfusie in te gaan zetten. Daar heeft het kernfusiebedrijf Type One Energy een intentieverklaring getekend om samen met staatsenergieleverancier Tennessee Valley Authority een oude kolencentrale om te bouwen tot kernfusiereactor. Het hergebruiken van bestaande infrastructuur kan een aanzienlijke milieuwinst opleveren, aangezien er minder nieuwe installaties gebouwd hoeven te worden dan wanneer een reactor vanuit niets uit de grond gestampt wordt.

De centrale moet een vermogen van 350 megawatt krijgen, genoeg om zo’n 350.000 (Nederlandse) huishoudens tegelijk van elektriciteit te voorzien. Als alles volgens schema verloopt, moet de reactor tegen de helft van het volgende decennium stroom gaan leveren.

Vaardigheden

Christofer Mowry, CEO van Type One Energy, steekt de loftrompet over de samenwerking tussen de twee partijen. Volgens Mowry leidt de hulp van de lokale energieleverancier ertoe dat het proces voor zijn bedrijf een stuk minder risico met zich meedraagt. “De Tennessee Valley Authority brengt veel vaardigheden met zich mee, onder meer op het gebied van exploitatie, onderhoud, constructie, licenties en zelfs projectplanning. Allemaal vaardigheden die wij niet hoeven na te bootsen. We kunnen ons nu volledig op de technologie en toepassing van kernfusie richten. Dat betekent dat we de kernfusie een stuk sneller op de markt kunnen brengen.”

Lees ook:

Nieuwsupdate: Verkoop thuisbatterij verdrievoudigd en Milieudefensie wéér ten aanval tegen Shell

Thuisbatterij rukt op, verkoop zonnepanelen stort in De animo voor thuisbatterijen groeit. Hoewel precieze cijfers nog ontbreken, schatten onderzoeksbureau DNE Research en vakblad Solar365 op basis van voorlopige cijfers in dat er bij huishoudens ruim drie keer zoveel batterijcapaciteit bijkwam als het jaar ervoor. Niettemin neemt de verkoop nog geen hoge vlucht. "Als straks salderen verdwijnt, wordt het interessanter", aldus energiespecialist Martijn Visser tegenover Nu.nl. "Maar batterijen zijn nu vooral voor wie geld heeft en het leuk vindt." De verkoop van zonnepanelen is daarrentegen afgelopen jaar sterk gedaald, met een afname van ruim 50 procent onder huishoudens. Belangrijke oorzaken zijn het afschaffen van de salderingsregeling per 2027 en lagere energieprijzen. Hierdoor wordt het minder aantrekkelijk om panelen aan te schaffen, aldus energiespecialist Martien Visser. “De gouden tijden zijn voorbij,” concludeert Visser. De komende jaren kan de vraag naar zonnepanelen verder dalen, terwijl batterijen mogelijk in populariteit toenemen,Lees verder: Verkoop zonnepanelen met 30 procent gedaald, maar Nederland haalt nu al klimaatdoel 2030 Milieudefensie naar Hoge Raad in klimaatzaak tegen Shell Milieudefensie stapt naar de Hoge Raad om Shell te dwingen de CO2-uitstoot met 50 procent te verminderen. In 2021 gaf de rechtbank in Den Haag Milieudefensie gelijk, maar het gerechtshof vernietigde dat besluit in november 2024. Directeur Donald Pols erkent de risico’s van cassatie, maar zet door: “Shell moet uitstoot verminderen in lijn met klimaatafspraken.” Shell is niet bezorgd en verwacht opnieuw in het gelijk te worden gesteld. Ondertussen richt Milieudefensie zich ook op ING, die volgens de organisatie te veel investeert in fossiele energie. No Waste Army verkozen tot MT/Sprout Startup van het Jaar 2025 No Waste Army is uitgeroepen tot MT/Sprout Startup van het Jaar 2025. De startup, die boodschappenboxen tegen voedselverspilling verkoopt, versloeg finalisten Firsty, Mended en Q*Bird. Juryvoorzitter Philip Bueters: “Het is indrukwekkend dat ze zo hard groeien zonder externe financiering.” No Waste Army verwerkt afgekeurde groenten en fruit tot houdbare producten zoals soepen en sauzen. Mede-oprichter Stijn Markusse: “Ik vind het fantastisch dat we winnen met iets analoogs in zo’n techomgeving’, zegt Markusse, die namens No Waste Army de pitch deed voor de jury. “Dit is echt belangrijk voor ons. Het helpt om het systeem te veranderen.” Lees ook: Thibaud van der Steen gaat voedselverspilling tegen: ‘Probleem is serieus, maar ik wil het op een leuke manier oplossen’ Boerschappen slaat grote slag en strikt bedrijfscateraar Vitam als klant Het is sowieso een goede week voor Markusse. Zijn andere bedrijf Boerschappen, dat hij runt met zijn vriendin Stéphanie Vellekoop, heeft een grote klant binnengehaald. Bedrijfscateraar Vitam koopt zijn versproducten (groenten, vlees, fruit, zuivel) vanaf 1 juni in bij de nieuw opgerichte Boerschappen Groothandel. Boerschappen brengt producten direct van de boer naar de klant en verkort zo de voedselketen. De overeenkomst met Vitam heeft een looptijd van 8 jaar. De cateraar levert aan ruim 300 bedrijfsrestaurants. NoPalm Ingredients bereikt industriële doorbraak in duurzame olieproductie Het Nederlandse NoPalm Ingredients heeft als eerste ter wereld gistolie geproduceerd op industriële schaal (120.000L fermentatie) uit reststromen. Dit biedt een duurzaam alternatief voor palmolie, met 90% minder CO₂-uitstoot en 99% minder landgebruik. CEO Lars Langhout ziet dit als een cruciale stap in de transitie naar circulaire oliën. Het bedrijf start nu industriële tests met commerciële partners en werkt aan een grootschalige demo-fabriek. Met de snelgroeiende vraag naar duurzame oliën kan deze innovatie de industrie transformeren. Friesland wijkt af: geen vergunningenstop ondanks stikstofuitspraak In tegenstelling tot omliggende provincies voert Friesland geen vergunningenstop in. Hoewel recente rechterlijke uitspraken de vergunningverlening bemoeilijken, zoekt de provincie naar mogelijkheden binnen de stikstofregels. Volgens gedeputeerde Matthijs de Vries (ChristenUnie) is vergunningverlening in de meeste gevallen onmogelijk, maar worden kleine en tijdelijke projecten op afstand van Natura 2000-gebieden nog beoordeeld. Omliggende provincies, zoals Gelderland en Overijssel, hebben hun beleid juist aangescherpt. Friesland blijft aanvragen behandelen in afwachting van oplossingen van de ministeriële commissie onder leiding van premier Dick Schoof. Momenteel liggen er tweehonderd aanvragen ter beoordeling. Shell stopt met geothermie in Nederland Shell trekt zich terug uit aardwarmteprojecten in Nederland vanwege een gebrek aan opschaalperspectief. Het bedrijf verwacht dat geothermie een rol kan spelen in de warmtetransitie, maar ziet nu onvoldoende mogelijkheden. Hoewel we verwachten dat aardwarmte op de langere termijn een belangrijke rol kan spelen in de Nederlandse warmtetransitie, ziet Shell op dit moment onvoldoende perspectief om haar geothermie-activiteiten op te schalen", aldus een een woordvoerder. Shell gaat in gesprek met partners om een soepele overdracht te waarborgen en zoekt oplossingen voor lopende projecten en vergunningen. Het bedrijf was zes jaar actief in geothermie, met projecten in onder meer Delft, het Westland en Rijnland. Ook in de media: BBB wil 5 miljard euro voor landbouw uit klimaatfonds: ‘Onverwachte draai’ (BNR) Het eerste volledig batterij-elektrische offshore-schip ter wereld komt eraan (Schuttevaer)Greenpeace vecht juridische strijd met Amerikaans energiebedrijf uit in Nederland (Nu.nl)Kabinet wil verbod op plastic in vochtige doekjes (NOS)Kijktip: Nederlander ontwikkelt revolutionaire recycle-oplossing voor schoenen (WNL)