André Oerlemans
04 november 2024, 15:00

Windstille oktobermaand zorgt voor forse daling in groene stroomproductie

Sinds februari was meer dan de helft van alle opgewekte elektriciteit in Nederland groen. Maar in de windstille maand oktober daalde de stroomproductie van wind- en zonneparken fors en zakte het percentage naar 43 procent. Een daling van maar liefst 20 procent ten opzichte van vorig jaar.

Hollandse kust vattenfall Met name op zee waaide het te weinig in oktober | Credits: Vattenfall

Dat blijkt uit de maandcijfers van Energieopwek.nl, een samenwerking van het Nationaal Klimaat Platform met EnTranCe/Hanzehogeschool Groningen, Tennet en Gasunie.

Complementair

De afgelopen jaren kwamen er in Nederland steeds meer zonneparken en zonnepanelen op daken bij en werden vooral op zee grote, nieuwe windparken
gebouwd. Samen met biomassacentrales wekten die bijna standaard meer dan de helft van alle elektriciteit op. Ook werd in de maandelijkse cijfers van Energiepopwek.nl een opvallend beeld duidelijk: zonne- en windenergie vullen elkaar prima aan. Als in de herfst en in de winter de zon minder schijnt, wordt het grootste deel van de groene stroom in Nederland geleverd door windturbines. En als het in het voorjaar en in de zomer minder waait, leveren de zonnepanelen de meeste stroom.

Minder wind, meer zon

Dat beeld werd in de afgelopen maand teniet gedaan. Omdat het te weinig waaide, leverden windturbines slechts 21,4 procent van de opgewekte elektriciteit. Vorig jaar oktober was dat nog 32 procent. Het aandeel zon groeide van 12,3 procent vorig jaar naar 14,1 procent dit jaar, maar die stijging was niet genoeg om het verlies aan windenergie te compenseren. Daardoor leverden hernieuwbare bronnen de afgelopen maand slechts 43 procent van alle stroom, tegen 53 procent in oktober vorig jaar. De laatste keer dat in Nederland minder dan de helft van alle elektriciteit groen was, was in januari dit jaar. Dat komt volgens Energieopwek.nl ook door de gestegen vraag naar stroom. Die ligt nu weer op hetzelfde niveau als voor de coronacrisis. Vorig jaar oktober was die vraag lager.

Curtailment

Toch waren er ook in de afgelopen maand weer dagen dat de hernieuwbare bronnen meer elektriciteit produceerden dan nodig was. In oktober werd 47 uur meer schone stroom geproduceerd dan er kon worden afgezet bij binnenlandse klanten of geëxporteerd naar het buitenland. Op die momenten zakte de stroomprijs naar 1 cent per kilowattuur of lager en zetten veel producenten hun windmolens stil en schakelden ze hun zonnepanelen af. Dat heet curtailment. In totaal gebeurde dat dit jaar al 828 uur, tegenover 640 uur in heel 2023.

8.000 woningen op waterstof

Op die momenten laat EnTranCe een virtuele elektrolyser groene waterstof maken van de goedkope stroom. Dat had in oktober 14 procent van de uren gekund. Met die niet geoogste groene stroom heeft de elektrolyser dit jaar al 1.372 uur waterstof kunnen maken. Die hoeveelheid is voldoende om 8.000 woningen een jaar lang van duurzame energie voor verwarming en douchen te voorzien. Bij gebruik van hybride warmtepompen zouden dat zelfs 27.000 woningen zijn.

Energieopwek.nl benadrukt steeds dat slechts 20 procent van alle gebruikte energie in Nederland uit elektriciteit bestaat. Warmte (55 procent) en brandstoffen voor transport (25 procent) slokken het grootste deel op.

Lees ook:

Geen kippen, maar aardappelen die ei-eiwitten uitbroeden

De prijzen voor eieren schieten al jaren omhoog. Een combinatie van hogere voederprijzen, regelmatige uitbraken van de vogelgriep en een stijgende vraag door een groeiende wereldbevolking, drijft de prijs voor een doosje eieren flink op. Amerika De eierprijzen zijn inmiddels uitgegroeid tot een heus thema bij de presidentsverkiezingen in Amerika. Daar woedt de vogelgriep al sinds begin dit jaar. Onlangs was het raak in de staat Washington, waar 800.000 leghennen werden geruimd. Ook een bedrijf met 1,8 miljoen leghennen in Utah werd getroffen door het virus. De National Chamber of Poultry Producers schat het verlies aan pluimvee in de Verenigde Staten van januari tot half oktober dit jaar op meer dan 20 miljoen. Minder kippen betekent minder eieren, en dus liggen de prijzen op torenhoog niveau. Amerika is slechts één van de landen waar dit fenomeen zich afspeelt. De krapte op de eiermarkt is een wereldwijd probleem. Alternatief Het Israëlische PoLoPo heeft een betaalbaarder alternatief in handen. De start-up maakt naar eigen zeggen aardappelen die ei-eiwitten produceren. Plat gezegd betekent het dat er geen kip nodig is om het eiwit uit te broeden, maar dat een aardappel dat doet. Op de website wordt uitgelegd hoe dat werkt. Als eerste wordt met een aanpassing in het DNA de aardappelplant geleerd om eiwit uit eieren te produceren zonder maar één kip of ei aan te raken. Vervolgens worden de planten in de grond geplant en beginnen eiwitten te produceren in de knollen. De knollen worden geoogst, het eiwit wordt eruit gehaald en vervolgens gedroogd tot poeder. Het leidt tot eiwitpoeder dat qua smaak, textuur en voedingswaarde identiek is aan ei-eiwit afkomstig van de kip. Stabiel De schommelingen waar de eiermarkt mee te maken heeft, gaan niet op voor de ei-eiwitten uit de aardappelen. Dat zorgt voor een stabiele productie en een stabiele prijs, aldus de start-up. Volgens het bedrijf verlaagt de innovatie de milieu-impact van ei proteïne. Daarnaast is het ingrediënt vrij van hormonen en antibiotica. Samenwerking Het wereldwijde technologiebedrijf CSM Ingredients ziet de voordelen en wil het eiwitpoeder gaan gebruiken in zijn bakproducten. De ingrediëntengigant gebruikt ovalbumine, het hoofdbestanddeel van eiwit in eieren, veelvuldig in een grote hoeveelheid producten: van croissants tot donuts. De eiwitten uit aardappelen in plaats van kippen verduurzamen het ingrediënt, verzekeren de aanvoer en drukken de prijs. Christian Sobolta van CSM Ingredients Group: “Start-ups zoals PoLoPo zijn visionaire vernieuwers die een cruciale rol spelen in het ontwikkelen van concepten en het verleggen van grenzen. CSM zet zich in om deze innovaties naar de bredere voedselwaardeketen te brengen.” Maya Sapir-Mir, CEO van PoLoPo, ziet de samenwerking als een mooie kans: “Commercieel bakken is duidelijk een belangrijk gebied voor ons, en de technische en commerciële expertise van CSM is strategisch waardevol om die industrie te bereiken.” Lees ook: Eieren waar geen kip aan te pas komt: deze Nederlandse merken zetten erop inChangemaker Wim de Laat (The Protein Brewery) brouwt plantaardige eiwitten: ‘Dit is de toekomst’Nederlandse wetenschapper bouwt aan eiwitrevolutie en kweekt cellen met licht: ‘Stukken efficiënter’