André Oerlemans
18 juli 2024, 10:12

In deze eeuwenoude broedplaats voor innovatie maken bedrijven de wereld van morgen

Vier eeuwen geleden werd er buskruit opgeslagen. Na een gigantische ontploffing kwamen de kanonnen. Nu bedenken en maken jonge, innovatieve bedrijven er drijvende steden, onderzeese batterijen, betere bouwtechnieken voor windmolens, kunstmatige koraalriffen, groene generatoren of brandstofcellen en draagvleugelboten op waterstof. Buccaneer Delft is een broedplaats voor innovatie.

Buccaneer 26 met randje In Buccaneer Delft zitten vijftien jonge, innovatieve bedrijven. | Credits: Buccaneer Delft

Een accelerator, zo heet het bedrijfsverzamelgebouw aan de historische Paardenmarkt in Delft. Het biedt momenteel plaats aan vijftien start-ups, scale-ups en andere bedrijven uit de energie- en maritieme sector, die met hun innovaties de energietransitie kunnen versnellen. “Onze rol is om ze te ondersteunen in de groeifase”, zegt communicatie en community manager Luc Treebusch van Buccaneer. “Als ze te groot worden verhuizen de bedrijven weer en maken ze ruimte voor anderen. Een voorbeeld daarvan is Hardt Hyperloop (snel transportsysteem door vacuüm huizen, red). Die begonnen hier met zijn vieren en zijn twee jaar geleden naar Rotterdam verhuisd. Die zijn nu doorgegroeid naar vijftig medewerkers.”

Doorstromen

Enkele start-ups maken nu eenzelfde stormachtige ontwikkeling door. FLASC heeft een systeem ontwikkeld om via perslucht overtollige windenergie op zee op te slaan in tanks op de zeebodem. Daar hebben diverse grote bouwers van windparken belangstelling voor. Zepp Solutions heeft steeds meer succes met zijn brandstofcellen op waterstof en kreeg vorig jaar 2 miljoen euro subsidie voor de bouw van een geavanceerde fabriek. Beide bedrijven bezetten nu vrijwel een hele vleugel in Buccaneer, maar zullen op termijn naar een groter kantoor verhuizen. Ook een bedrijf als Tree Composites, dat een tijd-, geld- en CO2-besparend verbindingsstuk heeft uitgevonden voor de stalen funderingen van windturbines op zee, dreigt uit zijn jas te groeien. Het vertrekt in november naar een productielocatie in Delft, maar blijft wel lid van de community.

Emissievrije draagvleugelboot

Flying Fish is vooral bekend geworden door de eerste Rotterdamse watertaxi op groene waterstof, waar de start-up de software en de technologie voor leverde en buurman Zepp de brandstofcellen. Het zit sinds 2021 in de Buccaneer. Medeoprichter Gijsbert van Marrewijk begon zijn loopbaan in 2013 bij het solar boat team van de TU Delft. De laatste vijf jaar zet de start-up vol in op draagvleugelboten. “Die hebben minder weerstand, varen comfortabeler, sneller en zuiniger. Wij willen ze emissievrij op groene stroom laten varen”, zegt Van Marrewijk. In de werkplaats staat het eerste prototype klaar van een draagvleugelboot die in de offshore ingezet kan worden: de Flying Fish 1. ,,We zijn hierover in gesprek met de grote windparkontwikkelaars. Zij zien de noodzaak van verduurzaming, maar wachten op bewezen technieken”, zegt hij.

Medeoprichter Gijsbert van Marrewijk bij het prototype van de Flying Fish 1. | Credit: André Oerlemans

Grote partners

Door samen in één gebouw te zitten, kunnen de bedrijven elkaar inspireren en helpen, bijvoorbeeld omdat ze allemaal met dezelfde problemen en uitdagingen te maken krijgen. Zoals het succesvol opschalen van je bedrijf, het vinden van financiering en het in de markt zetten van de innovatie. Buccaneer Delft speelt hierin een faciliterende rol. Ook hebben de huurders makkelijker toegang tot de TU Delft, de Rotterdamse haven en grote bedrijven die partner zijn van Buccaneer. Dat varieert van baggerbedrijven als Van Oord, Deme en Boskalis tot scheepsbouwers als Damen, windenergiebedrijven als Ørsted en Siemens Gamesa en offshorebedrijven als Allseas en Huisman Equipment. Buccaneer Delft fungeert zo als brug tussen de bestaande industrie en innovatie.

Water op Noordpoolijs pompen

Arctic Reflections zit sinds een paar weken in een van de flexkantoren van Buccaneer. Die kunnen start-ups en scale-ups tijdelijk huren, zodat ze kunnen ruiken aan de sfeer, de faciliteiten en de andere bewoners van het complex. Het Nederlandse bedrijf wil het ijs op de Noordpool herstellen door er in de winter met pompen water op te spuiten. Dat bevriest, waardoor het ijs dikker wordt en in de zomer niet helemaal kan smelten, wat nu steeds vaker gebeurt. Op die manier kan het Noordpoolijs zijn functie als hitteschild tegen de opwarming van de aarde blijven vervullen. “We werken nu aan twee zaken. De analyse van veldtesten in Spitsbergen aan de hand van satellietbeelden, die we tussen april en juni verzameld hebben, en monsters die we uit het ijs hebben genomen. En als tweede aan een grootschaliger demonstratieproject op grote schaal dat we in februari 2025 willen doen”, zegt onderzoeker Cody Owen, die promoveerde aan de TU Delft.

Kijk hier hoe de technologie van Arctic Reflections werkt:

Buskruit ontploft

Voormalig topman Joop Roodenburg van Huisman, een van de grootste kranenbouwers ter wereld, is de grondlegger van Buccaneer. In het gebouw aan de Paardenmarkt werd in de 17e eeuw buskruit opgeslagen. Na een enorme ontploffing in 1654 waarbij de hele wijk werd verwoest – de Delftse donderslag – werd het herbouwd als artilleriekazerne. Ook in de vorige eeuw was het in gebruik bij defensie. Tot 2013 was het een depot voor het Delftse legermuseum, maar toen dat naar Soesterberg verhuisde, kwam het complex leeg te staan. Roodenburg en zijn vrouw wandelden in dat jaar langs het gebouw, zagen het bordje ‘te koop’ en vroegen zich af wat je allemaal voor moois met zo’n complex kon doen. Hij kocht het en organiseerde daarna tijdens een barbecue een brainstormsessie over de invulling. Treebusch: “Uit alle wilde ideeën die daar werden geopperd koos hij uiteindelijk voor een plek voor jonge bedrijven, waar ondernemers in de maritieme- en energiesector zich verder kunnen ontwikkelen en de energietransitie een boost in de goede richting kunnen geven.”

Broedplaats voor innovatie

In 2015 ging Buccaneer officieel van start. De eerste drie jaar was het zoeken naar huurders en werd de community gebouwd. Sinds 2020 bruist het er van de innovatieve bedrijven. Bedrijven als Amphibious Energy, dat groene generatoren maakt met windmolens, zonnepanelen en een batterij. Als SoluForce, dat niet-metalen pijpleidingen maakt, onder meer voor het transport van waterstof. Een bedrijf als Next Ocean, dat met een speciale radar inkomende golven een paar minuten van tevoren kan voorspellen, zodat het bouwen en onderhouden van offshore windparken veiliger wordt. Of een bedrijf als Reefy, dat kunstmatige koraalriffen aanlegt op duurzame betonblokken. Maar ook een softwarebedrijf als ParaPy, dat met zijn platform 80 procent van het repeterende werk voor engineers overneemt, zodat ze meer tijd hebben om hun ontwerp te verbeteren of te verduurzamen. “Het is nu een broedplaats voor innovatie”, zegt Treebusch.

Drijvende steden

Nu de zeespiegel door klimaatverandering stijgt, wil Blue21 overal ter wereld drijvende steden gaan bouwen. “Dat is een veel duurzamer alternatief dan het opspuiten van land. Zand wordt steeds duurder en schaarser en zandwinning is niet duurzaam”, zegt projectmanager Vicky Lin van Blue21. | Credit: André Oerlemans Voor een stad als Rotterdam ontwierp het bijvoorbeeld in 2010 al een drijvend paviljoen. Het bedrijf zit sinds drie jaar in Buccaneer. “Bedrijven hier hebben dezelfde mindset. Je hebt continu contact met andere start-ups en scale-ups die tegen dezelfde problemen aanlopen. Daarnaast heeft Buccaneer een heel netwerk van grote bedrijven die ons kunnen helpen”, licht ze de keuze om in Buccaneer te zitten toe.

projectmanager Vicky Lin van Blue21. | Credit: André Oerlemans

Veel spin-offs

De bedrijven vinden in het complex alles wat ze nodig hebben. Van lounge- tot vergaderruimtes en een besloten binnenplein, waar regelmatig events plaatsvinden. In Buccaneer zitten relatief veel spin-offs van de TU Delft, dat aan de andere kant van de stad zit. “Dat klopt”, zegt Treebusch. “Een aantal ideeën, technieken en innovaties zijn ontwikkeld op de TU Delft waarna er een bedrijf voor is opgericht. Als het maritiem- of energie gerelateerd is, landen die bedrijven vaak hier.”

Lees ook:

Een overvol stroomnet: zo kun je als onderneming alsnog vergroenen

"De vraag naar ruimte op het elektriciteitsnet groeit explosief, onder andere omdat Nederlandse organisaties in rap tempo verduurzamen. Wat goed nieuws is, want het betekent dat de energietransitie aanslaat”, zegt Peter Molenaar van Eneco. Als expert op het gebied van energiemanagement voor zakelijke klanten helpt hij bedrijven hun klimaatambities waar te maken. “Doordat je bij het opwekken van hernieuwbare energie afhankelijk bent van het weer, kan het duurzame aanbod op sommige momenten te groot zijn en op andere momenten te klein. Dat leidt tot allerlei beperkingen van het stroomnet, waar veel bedrijven en organisaties tegenaan lopen. Denk aan fastfoodrestaurants die nieuwe locaties willen openen. Aan supermarktketens die extra laadstations nodig hebben voor hun elektrische vrachtwagens. Of nieuwbouwprojecten van gemeenten.” Strategisch omgaan met energie Gelukkig zijn er mogelijkheden om slimmer met het netwerk om te gaan, zodat er ruimte ontstaat om te verduurzamen en tegelijk aan bedrijfsdoelstellingen te werken. Voorwaarde is dat je dat strategisch en integraal aanpakt. Je kunt de beschikbaarheid van duurzame energie niet meer los zien van de continuïteit van je bedrijf. Molenaar: “Het is belangrijk om te weten wat je doel op de langere termijn is. Welke bedrijfsprocessen ga je elektrificeren? Staat er een uitbreiding op de agenda? Allemaal zaken die een rol spelen in de energievoorziening. Belangrijk is om na te gaan hoe je die plannen gaat realiseren, rekening houdend met onder andere netcongestie. Veel ondernemers willen wel stappen zetten, maar weten niet zo goed hoe te beginnen. Het is belangrijk om dat in kaart te brengen. Het is slim om dat te doen samen met een energiespecialist.” Slim batterijsysteem Strategisch en slim met energie omgaan, dat is voor iedere ondernemer anders. “Bij Eneco gaan we met bedrijven in gesprek om tot een passende oplossing te komen”, vertelt Molenaar. Een voorbeeld is de samenwerking met Zonnegilde en logistiek dienstverlener Oegema Transport. Het bedrijf wilde zijn zakelijke vervoer elektrificeren en had voor de elektrische vrachtwagens meer snelladers nodig. Maar het mocht de elektriciteitsaansluiting niet verzwaren door netcongestie. “Daar is toen een batterijsysteem geïnstalleerd om de elektrische vrachtwagens op te laden. Het is een systeem met zonnepanelen, laadpalen en een slimme batterij, waarmee Eneco de energie-opwekking, opslag en het gebruik afstemt op de prijspeilen van de markt. De batterij is voornamelijk bedoeld om stroom voor de snelladers te leveren als de netcapaciteit niet genoeg is. De eventuele extra capaciteit wordt verhandeld.” De grootste elektrische vervoerder van Nederland Een ander voorbeeld van een samenwerking om te verduurzamen ondanks netcongestie is die met Albert Heijn. De supermarktketen heeft de ambitie om in 2050 nul CO2-uitstoot te produceren, voor de hele keten. Oftewel: van land tot klant. De bedoeling is om in 2027 alle klanten elektrisch te bevoorraden, en in 2030 alle winkels. Albert Heijn is de grootste elektrische vervoerder van Nederland. Om netcongestie te voorkomen, kunnen alle laadpalen, zonnepanelen en batterijen slim aangestuurd worden vanuit de Virtual Power Plant (VPP) van Eneco. Dat is een grote, virtuele elektriciteitscentrale die ervoor zorgt dat vraag en aanbod zo veel mogelijk in balans worden gebracht. “Aan alle assets die energie opwekken wordt een stuurbox gekoppeld", legt Molenaar uit over de VPP. "Die meet vraag en aanbod en wisselt continu data uit met het VPP-platform. Aan de hand van berekeningen wordt aan de ene kant slim gestuurd op de opwek en aan de andere kant wordt het te veel of te weinig aan energieverbruik bijgekocht of verkocht op de verschillende energiemarkten.” Zo wordt slim gestuurd op energie en op de kosten. En heb je op steeds meer momenten van de dag duurzame stroom. Dat biedt dus optimaal rendement, terwijl tegelijkertijd klimaatambities worden bereikt. Stuurbox voor piekmomenten Intussen is het ook op kleinere schaal mogelijk om snel resultaat te boeken met slimme sturingstechnologie. Een voorbeeld daarvan is Eneco OpwekOptimaal®. Bedrijven met meer dan honderd zonnepanelen krijgen standaard een gratis stuurbox die is aangesloten op de Virtual Power Plant. Daarmee kan de stroomopbrengst worden aangestuurd, door deze te dimmen of uit te zetten op piekmomenten. Molenaar: “Tegelijkertijd behoud je wel de financiële voordelen van de zonnepanelen. De stroom die niet wordt opgewekt, wordt gecompenseerd, en de klant ontvangt een extra terugleververgoeding. De klant optimaliseert de financiële voordelen van de zonnepanelen, terwijl Eneco een betere netstabiliteit kan creëren op het lokale of nationale net.” "Het loont altijd om op een andere manier met energie om te gaan en daar afspraken over te maken”, benadrukt Molenaar. "Voor veel organisaties staat de bedrijfscontinuïteit op het spel als zij geen actie ondernemen. Gelukkig beseffen steeds meer ondernemers en directies dat er veel kan.” Lees ook: Met thuisbatterij het net in balans houden en nog betaald krijgen ookSpitsmijden op het energienet: ‘Het is duurzaam en biedt concurrentievoordeel’Nederland had in tweede kwartaal 6 dagen kunnen draaien op weggegooide groene stroomZo houdt de eerste grote virtuele energiecentrale van Nederland vraag en aanbod in balansDit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Eneco. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.