André Oerlemans
05 juni 2024, 08:00

Bioplastic maken zoals de natuur het bedoeld heeft: deze start-up bewijst dat het kan

Melkzuur wordt gebruikt in voedsel, schoonmaakmiddelen, oplosmiddelen, shampoos en crèmes, maar je kunt er ook bioplastic van maken. Bijvoorbeeld van melkzuur uit suikerbieten. Start-up Nature’s Principles heeft daar een goedkopere, efficiënte en veilige technologie voor ontwikkeld.

Rombouts en Van Tilburg Jan Pieter van Tilburg (links) en Jules Rombouts | Credits: Niels de Vries

Poly lactic acid (PLA) – een bioplastic – maken uit melkzuur gebeurt al. Daarbij worden suikers – oftewel koolhydraten – via fermentatie omgezet in melkzuur, waarna het als een chemische grondstof kan dienen voor plastic. Die fermentatieprocessen werken met zogeheten geraffineerde suikers, die in een suikerfabriek worden gezuiverd en gesteriliseerd. Dat kost veel energie en water en maakt het proces duur. Gemiddeld kost een ton melkzuur die op traditionele wijze is gemaakt tussen 900 en 1.200 euro.

Goedkoper

Nature’s Principles heeft een nieuwe, gepatenteerde technologie ontwikkeld om melkzuur te maken uit suikers die niet geraffineerd zijn. Dus uit ruwe grondstoffen, zoals de restanten van suikerbieten, aardappels of de cellulose uit houtachtige gewassen, zaagsel of oud papier. Daardoor daalt de prijs per ton melkzuur met 30 procent tot ongeveer 700 euro. Daardoor dalen ook de kosten van PLA en kan dit bioplastic beter concurreren met plastic gemaakt van aardolie. “Wij zijn veel flexibeler om verschillende grondstoffen te gebruiken en die om te zetten in suiker. Dat is een kostenefficiëntere manier om melkzuur te maken. Bovendien concurreren we niet meer met de voedselproductie, waarvoor ook suiker nodig is, en landgebruik. Niet voor niets is er een discussie of suiker wel door de chemie gebruikt mag worden voor bioplastics”, zegt CEO en medeoprichter Jan Pieter van Tilburg. “Dat is wat wij de markt te bieden hebben.”

Op natuurlijke wijze

Medeoprichter Jules Rombouts ontwikkelde de fermentatietechniek tijdens zijn promotieonderzoek aan de TU Delft, samen met zijn toenmalige partner. Hij gebruikte daarbij verschillende bacteriën die een mix van suikers kunnen fermenteren. Die worden op natuurlijke wijze geselecteerd tijdens het proces, vandaar de naam van de start-up. Dat is anders dan in bestaande processen. In 2020 richtte hij met zijn toenmalige partner Nature’s Principles op. Toen die afhaakte, hield Rombouts tijdens een bijeenkomst op de TU een pitch over bioplastics waarmee hij een nieuwe medeoprichter hoopte te vinden. Daar ontmoette hij Van Tilburg, bij wie hij een gevoelige snaar raakte. Vanaf dat moment werken de twee samen.

Opschalen

Het laboratorium en de proefinstallatie waar ruwe suikers gefermenteerd worden staat nu in Plant One in Rotterdam, een broedplaats voor duurzame bedrijven in de Botlek. Die installatie kan nu 100 kilo melkzuur per batch produceren. “De volgende stap is 50 tot 200 keer groter. Dan praat je over een productie van 10.000 tot 100.000 ton melkzuur per jaar. Dan zitten we op een commerciële schaal. Dat doel willen we de komende twee jaar bereiken”, zegt Van Tilburg. De opschaling tot het ontwerp van een fabriek kost twee tot drie miljoen euro. Daarvoor zoekt Nature’s Principles investeerders.

In licentie verkopen

Nature’s Principles is niet van plan zelf melkzuur te gaan produceren, maar wil de technologie in licentie verkopen. De start-up is na drie jaar de pilotfase voorbij en heeft bewezen dat de techniek werkt met suikerbieten. Van Tilburg: “Nu willen we ook andere grondstoffen testen om de businesscase te verbeteren. We geloven dat we bezig zijn met iets innoverends en gamechanging zijn voor de maatschappij, maar het hangt er erg vanaf wat onze klanten willen.”

De techniek om melkzuur te maken is het bewezen in het laboratorium | Credit: Nature’s Principles

Bioplastics

De melkzuur die met hun technologie geproduceerd wordt, kan gebruikt worden om PLA van te maken, op dit moment het meest gebruikte bioplastic. Dat betekent dat het van biologische bronnen wordt gemaakt en niet van fossiele bronnen zoals olie of gas. “Het is biobased, composteerbaar, biologisch afbreekbaar bij 55 graden en recyclebaar”, zegt Van Tilburg. PLA is bijvoorbeeld heel goed bruikbaar om plastic producten via 3D te printen, omdat het een laag smeltpunt heeft en in veel verschillende en complexe vormen is te gieten. Daar wordt het bioplastic dan ook het meest voor gebruikt.

Onnatuurlijk

Melkzuur is daarnaast voor vele andere toepassingen bruikbaar, van schoonmaakmiddelen tot cosmetica, van voedselproducten tot oplosmiddelen. “Maar de belangrijkste markt voor melkzuur is PLA”, zegt Van Tilburg. Daarmee levert de start-up een bijdrage aan het vergroenen van de chemische industrie. Van Tilburg komt uit Brazilië en werkte een tijdje als engineer voor oliebedrijf Petrobas op een offshore boorplatform. “Daar zag ik hoe schadelijk en onnatuurlijk oliewinning is voor het milieu”, zegt hij. “Met onze techniek maken we het goedkoper en veiliger om van melkzuur PLA te maken, zodat het een vervanging kan worden voor chemicaliën gemaakt van fossiele brandstoffen. Daarvoor is opschalen belangrijk. Dat is mogelijk als we meer dan alleen suikerbieten als grondstof kunnen gebruiken. Zo kunnen we de hele economie van fossiele grondstoffen vervangen.”

De deelnemende start-ups aan de Green Chemistry Accelerator en hun begeleiders | Credit: GCNE

Green Chemistry Accelerator

Nature’s Principles was dit jaar een van de vijf deelnemers aan het Green Chemistry Accelerator programma (GCA) van Groene Chemie Nieuwe Economie (GCNE). Dat platform streeft naar een circulaire chemie met innovatieve technologieën, zonder fossiele brand- en grondstoffen en zonder CO2-uitstoot in 2050. Het GCA-programma is samen met Invest-NL en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) opgezet om start-ups te helpen op te schalen tot een volwaardig bedrijf. Zodat ze proeffabrieken kunnen bouwen, de markt op kunnen en uiteindelijk duizenden tonnen grondstoffen voor gerecycled of biobased plastic kunnen produceren.

Zelfde uitdagingen

Nature’s Principles wist tijdens het programma zijn netwerk te vergroten, kreeg meer inzicht in het bouwen van een businesscase en wat daarin prioriteit moet hebben. “De goede contacten met andere start-ups waren voor ons het meest waardevol. Omdat ze veel op ons lijken en dezelfde uitdagingen hebben, konden we daar goed over discussiëren”, zegt Van Tilburg.

Lees ook:

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Groene Chemie Nieuwe Economie. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.

80 miljoen voor Gronings chemiebedrijf dat van plastic afval chemische bouwstenen maakt

De technologie die BioBTX gebruikt, heet ICCP (integrated cascading catalytic pyrolysis), een vorm van chemische recycling op basis van pyrolyse. “Met pyrolyse wordt materiaal verhit zonder zuurstof, waardoor je het materiaal kraakt in kleinere moleculen”, zegt Tijmen Vries, verantwoordelijk voor de strategie bij BioBTX. “Wij voegen hier een tweede stap aan toe. Met een katalysator worden de moleculen weer deels aan elkaar geplakt. Het resultaat: btx-moleculen, ofwel benzeen, tolueen en xyleen. Het is de combinatie van deze twee processen die ons uniek maakt.” Circulaire chemische bouwstenen Vries legt uit dat er in de fossiele chemie, waar olie de voornaamste grondstof is, grofweg zeven chemische bouwstenen bestaan. Met deze bouwstenen kun je in de basis alles maken; van plastics tot medicijnen en van coatings tot gels. Benzeen, tolueen en xyleen vormen drie van die bouwstenen. En de btx-moleculen die BioBTX maakt uit plastic afval hebben precies dezelfde eigenschappen en kwaliteit als de fossiele evenknie. “Wij kunnen met onze technologie dus voorzien in drie van de bouwstenen die zo belangrijk zijn voor de chemische industrie.” Plastic afval BioBTX wil deze grondstoffen maken van plastic afval. Het grote voordeel van zijn technologie is dat het bedrijf gemengde plastics kan gebruiken. Daardoor is het niet nodig dat plastic op voorhand gescheiden wordt. Vries: “Straks mag plastic afval niet meer vervoerd worden naar landen buiten de EU. Dus partijen die blijven zitten met plastic afval dat niet mechanisch gerecycled kan worden, moeten op zoek naar een manier om van hun afval af te komen.” Iets meer dan de helft van al ons plastic afval wordt op dit moment verbrand. “Hierdoor wordt in feite koolstof omgezet in energie en CO2”, zegt Vries. “Wij willen juist de koolstof zo lang mogelijk in de keten houden, zodat we voorkomen dat CO2 in de atmosfeer komt. Daardoor worden we ook minder afhankelijk van de import van aardolie uit andere landen.”Op deze plek in Delfzijl moet de nieuwe fabriek uit de grond komen.Milieu-impact recycling Chemische recycling op basis van pyrolyse gaat wel gepaard met een hoge energievraag. Om moleculen te kraken, zijn temperaturen nodig die kunnen oplopen tot een paar honderd graden Celsius. Maar de CO2-impact die deze energievraag heeft, is volgens Vries nog steeds lager dan wanneer btx-moleculen uit fossiele brandstoffen worden gemaakt. “Rekening houdend met de energiemix in Nederland hebben we berekend dat onze technologie een 70 procent lagere milieu-impact heeft dan fossiele btx." Met de investering van 80 miljoen wil BioBTX zijn ICCP-technologie opschalen. Daarvoor gaat het een nieuwe fabriek in Delfzijl bouwen die jaarlijks 20.000 ton plastic afval gaat verwerken tot aromaten. “Die 20.000 ton is nog steeds een drop in the ocean als je kijkt naar de hele vraag van de chemische industrie”, zegt Vries. “Maar het kan een begin zijn voor de transitie die ook de chemie moet maken. Onze bouwstenen kunnen gewoon bij de fossiele variant bijgemengd worden, zonder dat processen hoeven worden aangepast.” Fabrieken wereldwijd BioBTX wil eind dit jaar het definitieve investeringsbesluit nemen. Vervolgens start de bouw, waarna de fabriek eind 2026 operationeel moet zijn. In een later stadium kan de fabriek dan opschalen, zodat deze jaarlijks 50.000 ton plastic afval kan verwerken. Vries: “Uiteindelijk willen we onze technologie als licentiemodel gaan verkopen aan grote chemiebedrijven. Op die manier kunnen onze fabrieken overal ter wereld opgezet worden.” De 80 miljoen werd uit verschillende hoeken opgehaald. Bij nieuwe investeerders Invest-NL, Infinity Recycling en Covestro en huidige investeerders Carduso Capital, NOM en Groninger Groeifonds haalde het bedrijf 42 miljoen op. 15 miljoen werd opgehaald bij het Polestar Capital Circular Debt Fund, 4 miljoen bij de provincie Groningen en 14 miljoen bij de RVO. Lees ook: Peter Bijvelds (CEO Ebusco) over de opmars van de elektrische bus: 'Nu zijn we niet alleen de schone, maar ook de financieel verstandige keuze' Geen nieuwe olie- en gasvelden nodig om aan wereldwijde energievraag te voldoen Deze start-up kan plastic uit elektronica en auto’s wél recyclen