Kaz Schonebeek 16 februari 2024, 13:37

Opmerkelijk: in Warschau gaan metrostations huizen verwarmen

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: restwarmte van metrostations kan worden gebruikt voor het verwarmen van gebouwen.

Getty Images 1232145885 Metrostations in Warschau kunnen in de toekomst mogelijk warmte leveren aan huishoudens. | Credits: Getty Images

In de koude wintermaanden zijn er in de stad een paar plekken waar het behaaglijk warm is. Diep onder de grond, bijvoorbeeld. Denk dan vooral aan metrostations, waar grote groepen mensen opeengepakt staan en metrowagons bij het optrekken en remmen thermische energie (oftewel hitte) genereren.

In Warschau zijn plannen in de maak om deze restwarmte te gebruiken voor het verwarmen van huizen en gebouwen. De Deense machinefabrikant Danfoss slaat de handen ineen met het Warschause metrobedrijf om deze ongebruikte bron van energie af te tappen.

Op zijn eerste officiële staatsbezoek is de kersverse Deense Koning Frederik X met Poolse hoogwaardigheidsbekleders en vertegenwoordigers uit de Poolse en Deense industrie in een metrostation afgedaald om de samenwerking af te trappen. Danfoss gaat onderzoeken welke metrostations het kansrijkst zijn om warmte uit te onttrekken.

Warmtenet

Warschau heeft het grootste warmtenet van Europa. In de Tweede Wereldoorlog is de Poolse hoofdstad vrijwel volledig verwoest. Tijdens de wederopbouw koos de regerende communistische partij – geheel in stijl – voor een groots opgezet, gecentraliseerd verwarmingssysteem. Nu ligt er een netwerk van ruim 1.800 kilometer aan pijpleidingen. Meer dan 90 procent van de gebouwen in de stad wordt hiermee van warmte voorzien.

Dit warmtenet wordt nu nog vooral ingevoerd met warmte afkomstig van kolen- en gascentrales. Polen is naarstig op zoek naar manieren om hun sterk op fossiele bronnen leunende energievoorziening te vergroenen. Het gebruik maken van restwarmte is daarom een aantrekkelijke optie.

Danfoss heeft becijferd dat in Warschau jaarlijks 62 gigawattuur aan warmte van metrostations verloren gaat. Dit is het equivalent van de warmte die 14.000 huishoudens gebruiken. Door warmtepompen te installeren, verwacht het bedrijf 93 gigawattuur aan warmte te kunnen genereren en tegelijkertijd elektriciteit op te wekken.

Restwarmte

“Restwarmte is de grootste onaangeboorde energiebron ter wereld”, stelt Kim Faussing, CEO van Danfoss. “Toch zijn er maar heel weinig initiatieven die op een efficiënte manier gebruik maken van die enorme hoeveelheid verspilde energie, terwijl we vandaag de dag al wel beschikken over de benodigde techniek.”

Het inzetten van restwarmte voor het verwarmen van gebouwen is niet nieuw. Datacentra en afvalwaterzuiveringsinstallaties zijn al langer in beeld om warmte aan te onttrekken. Zo werkt Utrecht aan een warmtepomp die de warmte uit rioolwater gebruikt voor het verwarmen van 20.000 woningen.

Lees meer:

Nieuwe toestellen Airbus vliegen op waterstof en duurzame brandstof

Airbus verwacht vanaf 2027-2028 zijn eerste waterstofvliegtuig te lanceren. Dit vliegtuig heeft een bereik van 1.600 kilometer (ruim voldoende voor een retourtje Berlijn) en plek voor honderd passagiers. Dit vliegtuig wordt eerst op kleine schaal ontwikkeld. Daarna is het de bedoeling de productie geleidelijk op te schalen. Sustainable aviation fuel Een tweede model dat eraan gaat komen is een opvolger van de A320-neo. Airbus ontving bij de lancering van het huidige neo-model binnen twee jaar meer dan 2.000 bestellingen, waarmee dit het snelst verkopende vliegtuig ooit werd. Het is bedoeling dat vanaf 2035 het nieuwe A320-model de huidige generatie gaat vervangen. Het nieuwe vliegtuig gaat afhankelijk van het model 140 tot 240 passagiers vervoeren. Als het aan Airbus-topman Guillame Faury ligt, wordt dit nieuwe vliegtuig in de toekomst volledig aangedreven door duurzame vliegtuigbrandstof (sustainable aviation fuel, of SAF). Nu wordt SAF nog sporadisch bijgemengd met fossiele kerosine. Europese bijmengverplichting In de Europese Unie is besloten dat vliegtuigen in Europa vanaf 2025 minstens 2 procent, en vanaf 2030 5 procenten duurzame vliegtuigbrandstof moeten gebruiken. Deze doelstelling moet bijdragen aan de groei van de productie van SAF. Frituurvet Tussen 2023 en 2027 zullen in Europa alleen al 36 projecten voor duurzame kerosine van start gaan. Nu is 95 procent van de SAF nog zogeheten HEFA, dat wordt gemaakt van afval van dierlijke en plantaardige vetten en oliën. De Finse brandstofreus Neste is met 125 miljoen liter per jaar de grootste producent hiervan. Hoewel vliegtuigen nu maximaal 50 procent SAF mogen bijmengen, kunnen ze daarmee al 40 tot 50 procent van hun CO2-uitstoot verlagen. Vorig jaar werd al voor het eerst de Atlantische Oceaan overgestoken met een vliegtuig dat volledig vloog op SAF. Lees ook: Groen investeringslabel voor vliegtuigen en cruiseschepen is waanzin, zeggen ngo’s Nederlandse Elysian bouwt groter elektrisch vliegtuig dan mogelijk werd geacht Schoner vliegen laat vraag naar duurzame kerosine exploderen