Teun Schröder
15 januari 2024, 12:22

Wetenschappers ontdekken microben die CO2 eten en supersnel omzetten naar gesteente

Amerikaanse onderzoekers van de Sanford Underground Research Facility (SURF) in Lead, South Dakota hebben op ruim een kilometer diepte micro-organismen ontdekt die CO2-gas eten en kunnen omzetten naar gesteente. De ontdekking kan het afvangen en opslaan van CO2 een stuk efficiënter maken.

Getty Images 1325992668 CCS, of Carbon Capture and Storage, is de benaming voor het proces van het afvangen en opslaan van CO2. | Credits: Getty Images

Het afvangen en opslaan van CO2 uit de atmosfeer wordt door het IPCC-klimaatpanel gezien als een belangrijk middel om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen. In Nederland is recent nog een definitief investeringsbesluit genomen voor het Porthos-project. Vanaf 2026 wordt CO2 afgevangen van een aantal bedrijven in de haven van Rotterdam en permanent opgeslagen in lege gasvelden in de Noordzee.

Geologische breuken

Maar het opslaan van CO2 is niet helemaal zonder risico’s. Er bestaat namelijk een kans dat geïnjecteerd gas weer ontsnapt naar de buitenlucht. “Als zich bijvoorbeeld een geologische breuk voordoet of als er drukveranderingen optreden na het inpompen (van CO2-gas, red.), kan het opgeslagen gas een manier zoeken om te ontsnappen”, zegt
professor Gokce K. Ustunisik, werkzaam bij het geologisch onderzoekscentrum van de South Dakota Mines.

Hechten aan gesteente

Daarom onderzoeken wetenschappers of het mogelijk is om CO2-gas te binden aan gesteente. CO2 kan zich namelijk hechten aan steenlagen met specifieke eigenschappen. Gas wordt zo een vaste stof en heeft daardoor minder de neiging om te willen ontsnappen. Dit proces wordt in situ mineralisatie genoemd. Het grote nadeel is dat deze vorm van CO2 binden lang duurt, tussen de zeven en tien jaar.

CO2 eten

Maar dankzij de recente ontdekking van de wetenschappers uit South Dakota kan dit in de toekomst misschien een stuk sneller. Het onderzoek werd uitgevoerd in een kilometers diepe verlaten mijn. Daar vonden de wetenschappers verschillende micro-organismen die in staat bleken om CO2 te eten en te verwerken tot gesteente. De minuscule diertjes konden dit ook nog eens ongelofelijk snel. In slechts tien dagen werd de opgegeten CO2 omgezet naar gesteente. Eenmaal versteend, kan de CO2 duizenden jaren zonder ontsnappingsgevaar opgeslagen worden.

Barre omstandigheden

“De ontdekking van leven diep in de rotsen, 1.200 meter onder het oppervlak in SURF, was enerverend”, zegt
Tanvi Govil, een van de onderzoekers. “We hebben het geluk dat SURF de thuisbasis is van bijzondere microben die hebben overleefd in deze extreme ondergrondse omgeving zonder licht, weinig voedsel en beperkte ruimte.”

Inmiddels hebben de wetenschappers hun ontdekking gepatenteerd. In een volgende fase willen de onderzoekers de microben testen op andere plekken onder de grond. Gezien de vele verlaten mijnen in de VS denken de onderzoekers dat er genoeg geschikte testlocaties zijn waar het opslaan van CO2 op grote schaal mogelijk is.

Lees ook:

Hollands hout maakt houtbouw nog een stukje duurzamer

In een fabriek in Heerenveen rollen de houtskeletwoningen kant-en-klaar van de band. Op de bouwplaats hoeven ze alleen nog maar in elkaar te worden gezet. Het produceren in een fabriek zorgt ervoor dat het bouwproces efficiënter ingericht kan worden, vertelde Heijmans directievoorzitter bouw & techniek Marc de Vreede eerder. “Dit zorgt voor optimaal materiaalgebruik en minder afval. Door het digitaliseren van het bouwproces neemt ook de kans op fouten af.” Hollands hout Om het proces nog verder te verduurzamen, wordt voor deze huizen binnenkort hout gebruikt uit Nederlandse bossen. “Hoe dichter bij we grondstoffen verwerken, producten maken en afnemen, hoe minder transport en daardoor ook minder CO2-uitstoot. Heel logisch, maar toch gebeurt het nog te weinig. Terwijl er vaak voldoende materiaal voor handen is. Dat kan anders, vinden wij. Hollands hout plaatmateriaal is een stap in de goede richting om de keten te verduurzamen. Een volgende stap zou de verduurzaming van het transport zijn,” verklaart Harwil de Jonge, directeur vastgoed bij Heijmans. Korte afstanden Het stamhout uit de bossen van Staatsbosbeheer wordt eerst per schip vervoerd naar een fabriek in België. Daar wordt het hout verwerkt tot plaatmateriaal. Vervolgens worden er in Heerenveen houten huizen van gemaakt. Vergeleken met import van plaatmateriaal uit andere landen scheelt dit CO2-uitstoot. Het hout afkomstig uit de Nederlandse bossen is gecertificeerd, wat garandeert dat het verantwoord beheerd is. “Niet elk deel van de boom is geschikt om te verzagen tot planken en balken, maar kan dan wel worden gebruikt voor de productie van plaatmateriaal. Een steeds groter deel van ons houtvolume wordt hiervoor ingezet. Door platen van Hollands hout te gebruiken kunnen bouwers hout uit de bossen van Staatsbosbeheer constructief toepassen in Nederlandse huizen,” zegt Kasper Broek, houtspecialist van de afdeling markt en ontwikkeling bij Staatsbosbeheer. Onderdeel van een groter plan Het verwerken van Nederlands hout is onderdeel van een samenwerkingsovereenkomst tussen Heijmans en Staatsbosbeheer. De afspraken beslaan bijvoorbeeld ook het versterken van natuur in nieuwe woonwijken en bij gebiedsontwikkeling. Lees ook: Uit deze nieuwe fabriek komen kant-en-klare houten huizenCertificaten voor CO2-opslag in woningen kunnen voor revolutie in de bouw zorgenKoemest, hennep en gras: dit bedrijf maakt er panelen van en wil flink opschalen