Erika van Zinderen Bakker 31 augustus 2023, 11:25

Eneco maakt windpark 'flexibel' om netcongestie te voorkomen

Energiebedrijf Eneco gaat de stroomlevering van een windproject in Farmsum afstemmen op de belasting van het elektriciteitsnet. Tijdens piekmomenten zal Eneco de opwek van windenergie tijdelijk verminderen. De regionale netbeheerder Enexis betaalt hier een vergoeding voor. Het is zowel voor Enexis als Eneco de eerste keer dat een dergelijk contract wordt afgesloten.

Eneco groningen 30sept202225 Het elektriciteitsnet zit op steeds meer plekken vol – voor zowel grote opwekkers als grote afnemers van elektriciteit. | Credits: Eneco

Onderwerp van het contract is een windpark in Farmsum (Groningen) dat aangesloten is op een middenspanningsstation van netbeheerder Enexis in Weiwerd. Op dat station is bijna geen ruimte meer op het elektriciteitsnet. Eneco stelt het windpark in Farmsum beschikbaar om tijdens piekmomenten minder stroom op te wekken, waardoor ruimte ontstaat op het netwerk. De totale capaciteit van het windpark is zo’n 25 megawatt. Eneco stelt 10 megawatt aan flexibel vermogen beschikbaar aan Enexis. Hierdoor komt netcapaciteit beschikbaar voor het aansluiten van zo’n 30.000 zonnepanelen. Het contract gaat op 1 september 2023 in.

Vol elektriciteitsnet

Het elektriciteitsnet zit op steeds meer plekken vol – voor zowel grote opwekkers als grote afnemers van elektriciteit. Wanneer de zon schijnt of wanneer het hard waait, zijn er veel stations waar de technische grenzen worden bereikt. Er is dan geen netcapaciteit beschikbaar om nog meer nieuwe klanten aan te sluiten. Hetzelfde geldt voor de afname van elektriciteit: op steeds meer stations zijn er piekmomenten waarop de vraag naar elektriciteit zo groot is, dat er niets meer bij kan. De belangrijkste oplossing is het uitbreiden van het elektriciteitsnet. Maar dat zijn tijdrovende projecten.

Congestiemanagement

Op de korte termijn is efficiënter gebruik van het huidige elektriciteitsnet de enige manier om meer capaciteit vrij te maken. Door dit ‘capaciteitsbeperkingscontract’ ontstaat er ruimte voor andere klanten, omdat Eneco op drukke momenten minder elektriciteit teruglevert aan het net. Deze vorm van spitsmijden wordt ‘congestiemanagement’ genoemd. Het contract tussen Enexis en Eneco heeft geen vaste einddatum. Het loopt totdat het stroomnet ter plaatse is verzwaard.

Nieuw concept

Eneco en Enexis zijn blij met de ondertekening van dit contract. Karin Mathijssen, directeur Grootzakelijk bij Enexis: “We gaan naar een energiesysteem waarin dergelijke flexibele contracten steeds belangrijker worden. Tegelijkertijd is het een nieuw concept – niet alleen voor ons, maar ook voor onze klanten. Hopelijk gaan veel bedrijven dit goede voorbeeld volgen. Om zoveel mogelijk klanten op de wachtlijst te kunnen bedienen, is Enexis onverminderd op zoek naar partijen die flexibel vermogen kunnen leveren en die het goede voorbeeld van Eneco volgen.”

Meer over het elektriciteitsnet

Superefficiënte elektrolyser maakt waterstof met energiebesparing van 30%

Elektrolysers worden gebruikt om waterstof mee te maken. Deze systemen splitsen water op in zuurstof en waterstof met elektriciteit. Als deze elektriciteit uit wind en zon komt, is de waterstof 'groen' en komt er geen CO2 vrij bij het proces. Het probleem is dat elektrolysers duur zijn en het vooralsnog lastig is ze op grote schaal te produceren. Daarnaast degraderen ze als ze lang worden blootgesteld aan hoge temperaturen, waardoor er na verloop van tijd lekkages kunnen ontstaan. Niet vierkant, maar rond De onderzoekers van CSIRO (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation) hebben de afgelopen zeven jaar gewerkt aan een nieuw soort elektrolyser die werkt op stoom van industriële processen. Waar de meeste elektrolysers zijn opgebouwd met vierkante buizen, bestaat de elektrolyser van CSRIO uit ronde keramische buizen met elektroden aan binnen- en buitenkant. De buisvormige technologie benut stoom uit industriële processen en splitst deze in zuurstof en waterstof. Elektroden binnen en buiten de buis dragen bij aan het vermogen om de moleculen te splitsen. Het keramische materiaal zorgt ervoor dat de zuurstof kan ontsnappen terwijl de waterstof behouden blijft.Wetenschappers van CSIRO bij een oven op labschaal voorzien van hun keramische buizenFlinke energiebesparing De onderzoekers zeggen dat het systeem bij processen met een temperatuur van 800 °C 30 procent minder elektriciteit verbruikt dan een elektrolyseapparaat met een ‘standaard’ protonen-uitwisselingsmembraan (PEM). Bij warmte van ‘lage kwaliteit’, dat wil zeggen rond de 200-300 °C, is deze 20 procent efficiënter. De uitvinding betekent dat fabrieken hun stoom direct kunnen gebruiken om waterstof mee te maken. Daarmee wordt een stap overgeslagen die wel nodig is bij reguliere PEM-elektrolysers. Daar moet stoom eerst door een turbine om elektriciteit mee op te wekken. Niet meer eerst koelen Bijkomend voordeel is dat de nieuwe elektrolyser direct de hitte van stoom benut. Stoom die via een turbine een PEM-elektrolyser voedt, moet eerst gekoeld worden wat ook weer energie kost. Volgens CSIRO maakt deze elektrolyser het mogelijk om industriële restwarmte efficiënt terug te voeren in fabrieken waardoor er minder nieuwe (fossiele) brandstoffen nodig zijn. Of waterstof opgewekt met een CSIRO elektroyser groen is, valt natuurlijk te betwisten. De stoom kan nog steeds voortkomen uit processen die draaien op fossiele energie. Wel wordt de fossiele energie in een fabriek efficiënter benut als de restwarmte in de vorm van stoom direct bruikbaar is voor deze elektrolyser. Toepassing voor staalfabrieken CSIRO denkt dat haar systeem relatief eenvoudig op te schalen is, zodat het voor grote industriële processen bruikbaar is, bijvoorbeeld bij de productie van staal. Ook zijn de ronde buizen minder lekkagegevoelig, omdat slechts één rand afgedicht hoeft te worden; bij vierkante buizen zijn dit veel meer randen. Inmiddels heeft CSIRO de elektrolyser ondergebracht in een nieuw bedrijf Hadean Energy. De elektrolyser werkt vooralsnog alleen op 250 watt. De komende maanden wordt een kilowatt-variant getest bij staalfabrikant Bluescope Steel in Australië. Hadean Energy wil binnen vijf jaar een eerste systeem op megawatt-schaal gereed hebben. Lees ook: Gascentrale Lelystad stookt binnenkort vijftig procent op blauwe waterstofEerste waterstofproject in Britse gascentrale: “Mengen van waterstof met aardgas vermindert de totale koolstofintensiteit”'Nederlandse batterij voor 130 uur maakt gascentrales op waterstof overbodig'