Ellen Lengkeek 16 augustus 2023, 12:00

Changemaker Mirwais Momand: ‘Bedrijfsvoering en ontwikkelingshulp kunnen samengaan'

Mido Dairy is een zuivelfabriek in Afghanistan. De lokale bevolking heeft de leiding en zelfs vrouwen in het door Taliban geteisterde en corrupte land werken mee. De in Kabul geboren Mirwais Momand is bedenker en oprichter van dit bijzondere zuivelbedrijf. Met een boek leert Mirwais straks ook anderen om te ondernemen in kwetsbare gebieden.

DSC02379 Mirwais Momand bij Today's Changemakers.

Hoe ben je op het plan voor een zuivelfabriek gekomen?

“Als student bezocht ik Afghanistan zo’n tien jaar geleden om er als vrijwilliger een school voor wezen en straatkinderen op te zetten. Ik woonde in Kabul tot mijn dertiende jaar. In een lokale winkel schrok ik toen ik er een kaasje vond van La vache qui rit dat drie jaar over de datum was. ‘Je koopt het of legt het terug’, zei de winkelier. Het bleek dat zuivel, net als veel andere producten, massaal werd geïmporteerd in Afghanistan. Voor de bevolking niet meer te betalen. Heel triest. Miljoenen mensen hebben er al jaren lang een structureel voedseltekort.”

Waarom een zuivelfabriek?

“Een goed opgezette zuivelketen helpt veel mensen; van boer tot consument. Ook lokale vrouwen, wat ik heel belangrijk vind, kunnen ‘thuis’ vee houden en aan ons melk leveren. Zij zijn nu door de machtsovername van de Taliban aan huis gebonden. Meisjes mogen niet naar school. Inmiddels leveren zo’n 130 lokale boeren melk aan de fabriek, waarover lokale mensen de leiding hebben. We produceren melkdrankjes en yoghurt waaraan we ook extra vitamines toevoegen om ondervoeding bij kinderen tegen te gaan. We leiden mensen ook op. Vee heeft in het land een hele functionele positie. Het zorgt ook voor mest en kringlooplandbouw en zorgt voor lokale voedselzekerheid.”

De situatie in Afghanistan is dramatisch. Draait de fabriek nog goed?

“Het draait, maar het is niet gemakkelijk. Door de machtsovername van de Taliban zijn veel bedrijven gesloten, mensen vertrokken, en is de valuta sterk gedevalueerd. Corruptie in het land is ook een groot probleem. Bij de vorige regering zijn we gevraagd om zuivelproducten aan het leger te leveren. Een lucratief contract maar ik heb het afgezegd omdat de betrokken generaals percentages betaald wilden hebben. In ruil accepteerden ze slechtere kwaliteit of lagere kwantiteit. Ondanks de sterke behoefte aan de omzet, heb ik dat contract niet aangenomen. We hebben veel minder omzet maar ik slaap wel beter. We zijn een eerlijk bedrijf en worden daarvoor ook gerespecteerd.”

Je hebt weer nieuwe plannen?

“Ik ben bezig met een start-up, nieuwe studie en werk aan een boek om ook anderen te helpen te ondernemen in een fragiele context. In kwetsbare gebieden zoals ook Afrika. Ik had zelf ook behoefte aan meer hulp op dat gebied en moest zelf veel uitzoeken. Er worden miljoenen aan ontwikkelingshulp gegeven maar de situatie verandert vaak niet. Ik denk dat bedrijfsvoering en ontwikkelingshulp samen moeten gaan. Dat geeft mensen lokaal kansen, banen en voorkomt ook asielstromen. Ik hoop met mijn boek ondernemers te helpen.”

Stiller en schoner scheuren over het water; James Bond zou ervoor gaan

Het bedrijf Edorado is een emissievrije motorbootfabrikant uit Dordrecht die sinds 2015 werkt aan de speedboot 8S. De bijna 8,5 meter lange boot vaart met behulp van elektrische aandrijftechnologie en een beweegbaar draagvleugelbootsysteem dat minder energie nodig heeft voor snelle voortstuwing. “Bij het verlaten van een dok met lage snelheid of in ondiep water werkt de boot als een normale boot. Zodra de vliegmodus is ingeschakeld, zal ze net als een vliegtuig opstijgen. Je vliegt comfortabel boven de golven”, aldus bedenker en CEO Godert van Hardenbroek. Ook premier Rutte nam een kijkje Speedboten hebben, met hun milieuvervuilende motoren, slurpend brandstofverbruik en geluidsoverlast, niet bepaald een fraai – laat staan duurzaam – imago. Het bedrijf ziet daarin een uitdaging en werd, mede met subsidie van het mkb-katalysatorfonds, ontwikkeld in de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht. Ook premier Mark Rutte nam er een kijkje. Jaren verder wordt de speedboot nu in september gepresenteerd tijdens het Cannes Yachting Festival in de Franse havenstad. Stiller met accubank van 80 KwH Voorlopig is de 8S vooral geschikt voor meren en rivieren. Later volgt een groter type van 12 meter lang. Je moet er serieus geld voor op tafel leggen; zo’n 425.000 euro. “Een Porsche heb je ook niet nodig, maar je wilt hem wel hebben”, motiveert medewerker Desmond Hof. “En dan liefst een milieuvriendelijke. We varen op accu’s, heel stil met weinig golfslag. Met een snelheid van 48 kilometer per uur, zo’n 25 knopen, heeft het schip een bereik van 64 kilometer, zonder uitstoot. Aan boord is een 80 KWh-accubank.” Vaker op batterijen De scheepsromp is gemaakt van carbon, dat bestaat uit koolstofvezels. Dit lichte materiaal gaat weliswaar heel lang mee, maar is ook milieuonvriendelijk doordat het moeilijk afbreekbaar en nog nauwelijks te recyclen is. Boten en passagiersschepen die varen op batterijen worden de laatste jaren steeds vaker in de vaart genomen. In Dordrecht is ook de elektrisch varende SeaBubble ontwikkeld, die autonoom gaat varen en 4 tot 5 personen kan vervoeren. Het Zweedse Candela maakt net als Edorado ook 'vliegende' speedboten die varen op batterijen.Ook lezen! De eerste race-auto van e-wasteMet deze elektrische vliegende boot vaar je boven de golvenHoe de scheepvaart zonder CO2-uitstoot gaat varen