André Oerlemans
27 juli 2023, 15:30

Bijna verdubbeling verkoop warmtepompen, milieuprestaties beter dan cv-ketel

Het afgelopen half jaar zijn er in Nederland 85.000 warmtepompen voor woningen verkocht, een groei van 80 procent ten opzichte van 2022. Nadat begin dit jaar bleek dat de milieubelasting van de gebruikte materialen in de verwarmingsunits veel hoger is dan gedacht, heeft TNO nader onderzoek gedaan. Daaruit blijkt dat de milieuprestaties van een warmtepomp vrijwel altijd beter zijn dan van een cv-ketel.

Adobe Stock 221197926 Dit jaar zijn er al 85.000 warmtepompen voor woningen verkocht | Credits: Adobe Stock

De verkoopcijfers worden bijgehouden door de Vereniging Warmtepompen, de brancheorganisatie voor leveranciers van warmtepompen in de woningbouw en utiliteit. Voor nieuwbouw werden 50.000 exemplaren verkocht. De vereniging verwacht dat het aantal verkochte pompen dit jaar met 60 procent zal toenemen tot een totaal van 170.000. In de bestaande woningen zullen dat er 120.000 zijn, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar.

Steeds meer warmte uit bodemenergie en zonnepanelen

Een warmtepomp is een soort airco die warmte uit de buitenlucht haalt en daarmee de woning verwarmt. Die hoeft daarvoor geen aardgas meer te verbranden via de cv-ketel. In 2050 moeten alle Nederlandse woningen van het gas af zijn en duurzaam verwarmd worden. Bij een hybride-warmtepomp springt de cv-ketel bij om douche- en tapwater te verwarmen en als het buiten te koud is. De helft van de verkochte units is nu een hybride variant. De vereniging ziet dat steeds meer warmtepompen draaien op bodemenergie of zonnepanelen die ook warmte leveren. In de nieuwbouw namen dat soort pompen met 20 procent toe. Het aandeel pompen dat alleen warmte uit de lucht haalt neemt af.

TNO: beter voor klimaat dan cv-ketel

Begin dit jaar ontstond commotie toen uit nieuwe berekeningen van de Stichting Nationale Milieudatabase (NMD) bleek dat de milieubelasting van warmtepompen elf keer hoger was dan gedacht. In eerdere berekeningen waren de data over de productie en de invloed van materialen als elektronica en het koudemiddel niet meegenomen. Dat heeft grote gevolgen voor de berekening van milieuprestaties van gebouwen. Daarna heeft TNO op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een verkennende studie gedaan. Zowel naar de milieu-impact van het materiaalgebruik als naar de milieu-impact van het energieverbruik van (hybride) warmtepompen. Daaruit blijkt dat de milieubelasting van het gebruik van een warmtepomp vrijwel altijd minder groot is dan die van verwarming met een cv-ketel.

Milieubelasting verminderen

Dat komt omdat efficiënt en duurzaam verwarmen zonder aardgas meer invloed heeft op klimaat en milieu dan de productie, het onderhoud en de afvalverwerking van de materialen van deze systemen. Daardoor wint de warmtepomp het toch van de cv-ketel, waar die invloed kleiner is. Alleen als de warmtepomp gebruik maakt van grijze stroom, weinig warmte hoeft te leveren en een milieubelastend koudemiddel gebruikt, wint de cv-ketel. Dat is volgens TNO een uitzonderlijk scenario dat zelden voorkomt.

Wel kan de milieu-impact van alle warmtepompen – zowel hybride als all-electric – in de gebruiksfase verlaagd worden als er meer groene stroom beschikbaar komt. Ook het gebruik van alternatieve koudemiddelen als propaan kan de milieu-impact en broeikasemissie verminderen. De impact van de materialen kan verder verkleind worden door warmtepompen anders te ontwerpen en meer te recyclen.

Lees ook:

Zwaar transport windturbines, bruggen en installaties kan voortaan ook elektrisch

Het zijn altijd spectaculaire plaatjes die de transporten van Mammoet opleveren. De ene keer is het een olieplatform of een windturbine, dan weer een grote transformator of een module voor een industriële installatie. Het bedrijf gebruikt hiervoor enorme diepladers met tientallen wielen, die op afstand bestuurbaar zijn, de zogeheten zelfrijdende modulaire transporters, of SPMT’s. Die zware transportvoertuigen kunnen enorme gewichten van duizenden tonnen tillen en stapvoets verplaatsen van of naar een schip, fabriek of andere locatie. SPMT’s zijn het werkpaard van de zware industrie en worden ingezet bij bijna elk groot energie- en bouwproject in de wereld. Mammoet heeft in totaal meer dan 48.000 aslijnen in gebruik. Van diesel naar elektrisch Om dit soort zware transporten zonder CO2-emissie te kunnen uitvoeren, laat Mammoet zijn SPMT-vloot ombouwen. De dieselmotoren worden vervangen door elektromotoren. Daarvoor is een speciaal pakket van elektromotoren en andere benodigdheden ontwikkeld, de 'retrofit kit'. Bijkomend voordeel: elektrisch transport is veel stiller, waardoor dit soort transporten minder lawaaioverlast veroorzaken. Bestaande voertuigen ombouwen is volgens het bedrijf duurzamer, want dan hoeven er geen nieuwe elektrische SPMT’s gebouwd en gekocht te worden. De ombouw is medegefinancierd door het DKTI, het overheidsprogramma dat emissiearme en emissievrije transportoplossingen stimuleert. Voor de elektrische power pack-oplossing werkte Mammoet samen met een toonaangevende leverancier van emissievrije aandrijflijnen voor de zware industrie. Grootste elektrische kraan Met deze stap laat ‘s werelds grootste bedrijf voor zwaar hijswerk en transport zien dat het serieus werk maakt van de energietransitie en duurzaamheid. In april kondigde Mammoet de bouw aan van de grootste elektrische kraan ter wereld: de SK6000. Die zal vooral ingezet worden bij de bouw van de volgende generatie windparken op zee. Deze trend druist in tegen experts die stellen dat voor zware treinen, vrachtwagens, kranen en andere machines altijd brandstoffen nodig zullen zijn en elektrificatie niet mogelijk is. Lees ook: Mammoet bouwt grootste elektrische kraan ter wereldVan dieseltank naar laadhub: rekenen met elektrisch transportAfval vervoeren per trein scheelt files en CO2Worden vrachtwagens ook elektrisch?De op afstand bestuurbare SPMT vervoert een onderdeel van een windturbine.