Olivier Daelen 18 juli 2023, 09:00

Al meer dan 6 miljard dollar geïnvesteerd in kernfusiebedrijven: waarom het veel en weinig is tegelijk

De Fusion Industry Association (FIA), de internationale handelsvereniging voor kernfusiebedrijven, heeft een jaarlijks rapport gepubliceerd waarin de staat van de investeringen in de sector onderzocht wordt. In totaal hebben bedrijven nu al 6,2 miljard dollar ontvangen. Is dat goed of slecht nieuws?

Adobe Stock 553870381 Vier kernfusiebedrijvenn geloven dat ze vanaf 2030 elektriciteit aan het netwerk kunnen leveren | Credits: Adobe Stock

Kernfusie is een zeer veelbelovende technologie. Door de nucleaire reacties na te bootsen die in de zon plaatsvinden, is het doel om een bron van bijna onbeperkte en zeer schone energie te ontwikkelen. Het is echter nog steeds aan de onderzoekers om van de theorie naar de praktijk over te gaan. En daarvoor is geld nodig. Veel geld.

Kernfusiebedrijven

De Fusion Industry Association heeft 44 bedrijven ondervraagd die actief zijn in kernfusie over de hele wereld. Het is het grootste rapport van zijn soort tot nu toe. In totaal hebben de 44 ondervraagde bedrijven (meer dan de helft zijn Amerikaans) verklaard tot nu toe 6,21 miljard dollar aan investeringen te hebben ontvangen. Het jaar daarvoor bedroeg dat bedrag 4,8 miljard dollar. Het voorbije jaar werd dus zo’n 1,4 miljard in private kernfusiebedrijven gepompt. Vorig jaar was dat aanzienlijk meer: zo’n 2,8 miljard dollar.

Wat is kernfusie ook alweer? En maakt het straks zonnepanelen en windmolens overbodig?

Vallei des doods

“De afgelopen twee jaar voelen traditionele risicokapitaalinvesteerders zich comfortabeler om te investeren in kernfusie, maar het bedrag dat ze kunnen investeren kan beperkt zijn tot start- (seed) of serie A-investeringen die veel voorkomen in de financieringsrondes die in dit rapport worden genoemd”, legt Andrew Holland, de directeur van de FIA, uit. “Om de voortdurende groei van de industrie te ondersteunen, zullen bedrijven manieren moeten vinden om een mogelijke ‘vallei des doods’ te overbruggen door nieuwe investeerders aan te trekken die over verschillende kapitaalbronnen beschikken.”

Nieuwe spelers

De race blijft open voor nieuwe spelers, maar het is belangrijk dat investeerders niet aarzelen om grootschalige financiering mogelijk te maken, zodat sommige bedrijven naar een hoger niveau kunnen gaan. “Het is duidelijk dat fusie blijft groeien en dat de markt nog niet is verzadigd”, vat Holland samen. Het feit dat het voorbije jaar al dertien bedrijven bij de FIA zijn gekomen, spreekt boekdelen. Onder deze nieuwkomers zijn enkele Europese ondernemingen, zoals het Duitse Gauss of het Zweedse Novatron.

De drie fusie-energiebedrijven die het meeste kapitaal hebben aangetrokken zijn het Californische TAE (250 miljoen dollar), het Chinese ENN (200 miljoen dollar) en het Japanse Kyoto Fusioneering (79 miljoen dollar). Sommige van deze bedrijven beweren klaar te zijn om het netwerk van stroom te voorzien tegen 2030.

Banen en vooruitzichten

Volgens de ondervraagde bedrijven zijn er in één jaar tijd 975 banen gecreëerd in de sector. Als we de hele toeleveringsketen van kernfusie meerekenen, stijgt dit aantal tot meer dan 3.000 banen. De FIA merkt op dat het werkelijke aantal gecreëerde banen waarschijnlijk hoger ligt, omdat sommige bedrijven de vraag niet hebben beantwoord.

Ondanks inflatie en hoge rentetarieven zijn de meeste bedrijven in de sector optimistisch gebleven. Vier van hen geloven dat ze vanaf 2030 elektriciteit aan het netwerk kunnen leveren, en negentien bedrijven verwachten dit te kunnen doen tegen 2035. De grootste uitdaging voor al deze bedrijven is om van het laboratorium naar het pre-commerciële stadium te gaan, voordat ze daadwerkelijk het netwerk van stroom kunnen voorzien en commercieel rendabel kunnen worden.

Industrie wordt volwassen

Om dit te verwezenlijken, zijn private investeringen op dit moment niet voldoende. Ze moeten ook rekenen op overheidssteun. En dat gebeurt nu ook. “We zien een toename van publiek-private partnerschappen en een opkomend regelgevend kader voor kernfusie, wat het risico van toekomstige investeringen zal verminderen. Dit laat zien dat overheden beginnen vooruit te blikken naar de komst van fusie-energie en is een duidelijk teken van een industrie die volwassen wordt. Dit alles komt op een moment dat bedrijven steeds zelfverzekerder zijn dat ze hun ambitieuze doelen zullen bereiken,” verzekert Holland. Volgens het rapport van FIA zijn inmiddels achttien bedrijven betrokken bij publiek-private partnerschappen, voor een som van meer dan 70 miljoen dollar.

Lees ook:

Bestraf alleen opzettelijke greenwashing, zeggen vermogensbeheerders

Dit artikel is aangepast op 18 juli naar aanleiding van extra toelichting door Triodos. De enquête van de Europese toezichthouders (European Supervisory Authorities, ESA’s) was bedoeld om de opvattingen van financiële instellingen op te halen wat betreft definities en consequenties van greenwashing (het veinzen van klimaatbewust gedrag). Volgens enkele grote Europese vermogensbeheerders maken de ESA’s wel een woordelijk onderscheid tussen bewuste en onbewuste greenwashing, maar moeten ze dat onderscheid ook maken bij de bijbehorende sancties. Greenwashing die niet voortkomt uit opzettelijk gedrag, zou volgens de instellingen niet bestraft moeten worden. Ontoereikende criteria Het gaat in dit geval specifiek om (al dan niet) duurzame investeringen van bedrijven. Volgens vermogensbeheerder Amundi zijn huidige beoordelingscriteria van de EU multi-interpretabel, waardoor groene investeringen onterecht als greenwashing kunnen worden bestempeld. Lokale toezichthouders in Europa vatten de regels verschillend op, wat bij bedrijven tot onzekerheid leidt. De Nederlandse bank Triodos noemt daarvoor het voorbeeld van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR). Naar zeggen van de bank handhaven Luxemburgse autoriteiten die op een andere manier dan de Nederlandse Autoriteit Financiële Markten (AFM). Wetgeving onduidelijk Ook andere factoren kunnen ervoor zorgen dat bedrijven onbewust schuldig zijn aan greenwashing. De Britse vermogensbeheerder Schroders geeft eveneens het voorbeeld van de SFDR. De Europese verordening is al sinds 2021 van kracht, maar werd halverwege 2022 aangevuld met extra materiaal. Volgens Schroders was misinterpretatie van de wetgeving vóór die aanvulling goed mogelijk, maar dat zou niet moeten betekenen dat bedrijven beschuldigd worden van onbedoelde greenwashing. In een latere reactie aan Change Inc. laat Triodos weten dat dit niet betekent dat alle 'onopzettelijke' greenwashing door de vingers moet worden gezien. Bij andere gevallen dan die hierboven beschreven, is de oorzaak van de greenwashing namelijk niet te achterhalen. Dat biedt voor bedrijven mogelijk een makkelijke uitweg om niet bestraft te worden, en dat is niet de bedoeling van het pleidooi. Regelgeving aanscherpen Triodos geeft aan dat het probleem van onbewuste greenwashing niet is opgelost door simpelweg een definitie te wijzigen. Daarvoor is een diepgaande classificatie vereist van wat een duurzame investering precies inhoudt, en hoe bedrijven deze transparant kunnen maken. “Beleidsmakers moeten eenvoudige en ondubbelzinnige kaders bieden, vooral met betrekking tot wat schadelijk is voor de planeet en mensen, en volledige transparantie eisen van alle producten met betrekking tot de impact op het milieu en de maatschappij, ongeacht hun claim”, schrijft de bank in de enquête-antwoorden. Lees ook: Is het einde van greenwashing in zicht? ‘Transparantie is een nieuwe modus waar iedereen aan moet wennen’Amazons ‘bewuste’ productlijn blijkt greenwashingBedrijven met meer vrouwen in het bestuur doen minder aan greenwashing