André Oerlemans 09 juni 2023, 09:30

Circulair bouwen te duur? Niet als je er anders naar kijkt

Op de langere termijn is bouwen met hergebruikte, circulaire materialen niet alleen beter voor de planeet, maar ook goedkoper. Tijdens vakbeurs Provada gaan experts de financiële- en vastgoedwereld hiervan overtuigen. “We kijken nog steeds te veel naar de initiële investering.”

Adobe Stock 587754761 Bouwen met circulaire materialen is op termijn goedkoper | Credits: Adobe stock

Volgens het laatste rapport van Circle Economy wordt weliswaar 88 procent van het bouw- en sloopafval in Nederland gerecycled, maar dat wordt vooral gebruikt voor laagwaardige toepassingen, zoals de fundering van wegen. Slechts 8 procent van het gebruikte bouwmateriaal is daadwerkelijk circulair.

Beeld klopt niet

Technisch gezien kan er in Nederland veel meer gebouwd worden met circulaire materialen als hout, beton of aluminium. Waarom gebeurt dat dan niet? Te duur, is vaak de conclusie van ontwikkelaars, banken en vastgoedbezitters. Dat beeld klopt niet. We moeten veel meer kijken naar de waarde en de kosten van gebouwen op de langere termijn, de bespaarde CO2-uitstoot, energie en grondstoffen, stelt Martijn Veerman, specialist circulaire gevels bij Alkondor. “We kijken nog steeds te veel naar de initiële investering. Wat kost iets nu? Kan ik het nu betalen? Maar we kijken niet over dertig jaar; naar de aanpasbaarheid of de CO2-impact”, zegt hij.

Paneldiscussie op Provada

Tijdens vakbeurs Provada zit hij woensdag 14 juni om 14.15 uur in een panel met andere experts met als titel ‘De waarde van circulaire materialen in de businesscase’. Deskundigen, van ontwikkelaars tot architecten en maakbedrijven, die zich richten op circulaire producten. Zij willen bouwbedrijven, ontwikkelaars, vastgoedbezitters, investeerders, banken en andere bezoekers nieuwe inzichten geven over de circulaire economie. “Die vraagt een totaal andere manier van denken”, zegt hij. “Het gaat per definitie over een langere levensduur. Het gaat om flexibiliteit. Als je vandaag iets bedenkt, hoe kun je dat in de tijd nog aanpassen? Je ziet nu veel leegstaand vastgoed bij kantoren, terwijl er een gigantische woningnood is. Dat heeft onder andere te maken met wet- en regelgeving, maar ook met de technisch beperkte mogelijkheden voor een opknapbeurt zonder alles te strippen voor recycling. Aan de kwaliteit van woningen worden hogere eisen gesteld en aan kantoorpanden minder. Dat is niet zo snel te upgraden. Bovendien is strippen en weer opbouwen gigantisch duur.”

Nederlandsche Bank als voorbeeld

Volgens hem is er een wereld te winnen door gebouwen zo te ontwerpen dat ze makkelijker uit elkaar gehaald kunnen worden en de onderdelen later weer hergebruikt kunnen worden. De afgelopen dertig jaar is daar nauwelijks aan gedacht. Daardoor is de kwaliteit van gebouwen aan het eind van hun levensduur slecht. Een positieve uitzondering is het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank (DNB) in Amsterdam, De Satelliet. New Horizon en Re:Born hebben het gebouw geheel ontmanteld, waarna alle onderdelen een tweede leven krijgen. Bijvoorbeeld de gevels. Veerman: “Daar zagen we dat de DNB in de jaren 80, toen de toren is gebouwd, gigantische kwaliteit heeft neergezet. Die elementen zijn perfect om her te gebruiken. Alleen was daar het probleem dat de verbindingen moeilijk uit elkaar te krijgen waren en er veel met kit aan elkaar is geplakt om alles wind en -luchtdicht te krijgen. Alkondor deed voor RE:Born en New Horizon onderzoek en testen op enkele gevelelementen in haar fabriek. De conclusie: meer kwaliteit biedt meer waarde in de toekomst. We konden dat gebouw letterlijk een-op-een hergebruiken. Helaas laat de praktijk zien dat het een enorme uitdaging is.”

De materialen van gebouw De Satelliet was bijna een-op-een te hergebruiken | Credit: DNB

Aluminium mijnen uit gebouwen

Veerman werkt onder meer voor Alkondor, De Groot & Visser en Wicona’s ‘dochterbedrijf’ Ciskin, de Circular Facade Company. Dat ontwerpt circulaire gevels van gerecycled aluminium. “Daar schrikt iedereen van, want dat is CO2-intensief. Maar onze partner Wicona oogst dit materiaal uit gebouwen en werkt dat om tot een hoogwaardig gevelproduct van dezelfde kwaliteit”, legt hij uit. “Wicona is onderdeel van het Noorse Hydro, een van de grootste aluminiumproducenten ter wereld. Zij hebben ontdekt dat hun mijn voor delving niet meer de bauxietmijn is, maar de gebouwde omgeving.”

Omdat aluminium onder hoge temperaturen en dus met veel energie gemaakt wordt, levert dat veel klimaatwinst op. Wicona verwerkt jaarlijks 200.000 ton materiaal en brengt dat terug tot zuiver, hoogwaardig aluminium. Dat levert wereldwijd een CO2-besparing ten opzichte van traditioneel aluminium uit bauxiet op van 85 procent.

Circulaire waarde niet meegenomen in taxatie

Als voor het omsmeltproces groene waterstof gebruikt kan worden, neemt dat percentage verder toe. Maar het draait volgens Veerman vooral om het steeds weer hergebruiken van aluminium gevels en het verlengen van de technische levensduur. “Daar zetten wij met Ciskin zwaar op in. Maar banken en investeerders schrikken daarvan en zeggen: dat doe ik niet. Ik zie alleen maar risico’s. Uiteindelijk is deze gevel zo’n 10 procent duurder dan een traditionele spouwmuur of een houtskeletbouw-element. Dus de waarde van die circulaire, losmaakbare gevel met een langere levensduur zie je nooit terug in je taxatie of financiering. We kijken niet verder over twintig of dertig jaar.”

Circulair bouwen goedkoper

Voor dit soort circulaire bouwproducten zijn wel subsidies beschikbaar, wat de prijs wat gelijk trekt. Maar volgens Veerman is bouwen met circulaire materialen goedkoper als je de zogeheten Total Cost of Ownership (TCO) in ogenschouw neemt. Dat zijn alle kosten die een eigenaar maakt tijdens de levensduur van een gebouw of woning. Dus niet alleen tijdens de bouw, maar ook bij de aanpassing aan strengere milieu- en klimaatregels die eraan komen. Of tijdens de sloopfase en het afvoeren van puin en afval. De totale kosten van woningbouw zijn gemiddeld 2,4 keer hoger dan de initiële bouwinvestering. Omdat CO2-uitstoot duurder wordt en de EU strengere milieu- en klimaatregels oplegt, zijn duurzame gebouwen met circulaire materialen op termijn goedkoper. En gebouwen met primaire grondstoffen duurder. Ook kunnen overheden nadere eisen opleggen. Zo stelt het Rijksvastgoedbedrijf sinds dit jaar strengere eisen voor het gebruik van circulaire materialen bij de aanbesteding van renovatie- en bouwprojecten voor de overheid.

Lees ook:

PROVADA 2023

PROVADA is bekend van de grootste vastgoedbeurs van Nederland. Met ruim 200 exposanten uit de vastgoedsector – van projectontwikkelaars, beleggers, bouwers, architecten tot aan financiers, adviseurs, makelaars en woningcorporaties – en meer dan 70 gemeenten, provincies en het Rijk is de publieke sector goed vertegenwoordigd op deze vastgoedbeurs waar de publiek-private verbinding centraal staat in de programmering.

Elk jaar in juni is PROVADA terug te vinden in RAI Amsterdam voor een driedaagse beurs met een aantrekkelijk programma, fysieke stands en netwerkmogelijkheden.

Openingstijden en programma

Dinsdag 13 juni | 10:00 – 19:00
Woensdag 14 juni | 10:00 – 19:00
Donderdag 15 juni | 10:00 – 19:00

Op donderdag 15 juni wordt om 14.30 uur de Provada Inspiratie Award uitgereikt aan een Changemaker die positieve impact maakt in de gebouwde omgeving. Wij mogen een aantal van onze partners uitnodigen voor dit feestelijke moment met aansluitend een borrel. Bij interesse neem contact op via kathelijn@change.inc.

Bekijk het volledige programma op PROVADA via deze link.

Deel dit bericht op
Lees ook

Duurzaam cement en beton: schalen van groene oplossingen is grote uitdaging, maar Europa komt in actie

Gebouwen, wegen, bruggen: beton is alomaanwezig in moderne samenlevingen. Met één groot nadeel: het productieproces is enorm CO2-intensief. Hoe staat het met de verduurzaming van de betonketen? Een...

05 augustus 2026, 11:02
beton cement CO2 emissies CO2-reductie

Na netcongestie dreigt ook 'watercongestie': hoe voorkomen we een file voor het waternet?

De rij voor het stroomnet is lang, en ook de wachtrij voor een wateraansluiting groeit. De technische oplossingen voor waterhergebruik zijn er. Potentiële nieuwe drinkwaterbronnen ook. Maar zijn we...

23 juli 2026, 14:51
drinkwater

Vastgoed verduurzamen? Neem het werkelijke energieverbruik onder de loep

Op de klimaattop in Parijs is afgesproken dat de opwarming beneden de 2 graden moet blijven en het liefst op 1,5 graad moet uitkomen. Om aan het Parijse akkoord te voldoen, heeft de Nederlandse politiek bepaald dat er in 2030 49 procent minder broeikasgassen mogen worden uitgestoten dan in 1990. Om de Parijs-doelen in 2040 al te halen, moeten bedrijven flink aan de bak. Zo is op de website van RVO te lezen dat op dit moment 57 procent van de kantoren in Nederland energielabel C of beter heeft. 10 procent heeft een label D of slechter en 33 procent van de kantoren heeft nog helemaal geen label. En dat ondanks de verplichting - geldig sinds 1 januari dit jaar - voor kantoren om minimaal energielabel C te hebben. 70 kilowattuur per vierkante meter Voor een volledig duurzame energievoorziening mag een bestaand kantoorgebouw in 2040 nog maar 70 kilowattuur per vierkante meter per jaar verbruiken. Dat cijfer, uitgerekend door het Dutch Green Building Council (DGBC), is gebaseerd op de hoeveelheid hernieuwbare energie die er dan beschikbaar is en het aantal gebouwen waarover die energie moet worden verdeeld. Paris Proof in 2040 Tijdens de Provada laat Vattenfall zien wat het bedrijf zelf doet om de Parijs-doelen versneld te behalen. Martijn Bevers is Product Owner Real Estate bij Vattenfall Grootzakelijk: “Wij willen in 2040 al Paris Proof zijn in plaats van in 2050, omdat dat aansluit bij onze missie ‘fossielvrij leven binnen één generatie’. We staan daar met organisaties die dit zelf ook versneld willen worden. We gaan op deze dag andere bedrijven enthousiasmeren om ook zo snel mogelijk aan de slag te gaan met verduurzamen. Daarbij kunnen we ze helpen door te vertellen hoe zij en hun panden Paris Proof kunnen worden. Inzicht in het verbruik is daarbij een eerste belangrijke stap.”Paris Proof Het Klimaatakkoord van Parijs van december 2015 was voor Dutch Green Building Council (DGBC) aanleiding om een Deltaplan Duurzame Renovatie voor utiliteitsgebouwen en woningen te ontwikkelen. De ambitie van het Deltaplan is om het energieverbruik van de gebouwde omgeving al in 2040 Paris Proof te maken, tien jaar sneller. Vattenfall ondersteunt dit Deltaplan, waarmee het Nederlandse vastgoed stap voor stap verduurzaamd wordt. Concreet betekent dit dat het energieverbruik van de gebouwde omgeving in Nederland met twee derde omlaag moet om de Europese klimaatdoelen van 2050 te behalen. Om de ambitie hard te maken, heeft Vattenfall met tientallen andere bedrijven het Paris Proof Commitment ondertekend. Daarmee belooft het bedrijf om zijn eigen vastgoed versneld te verduurzamen en de partijen om zich heen ook in beweging te krijgen. Dat doet Vattenfall onder andere door vastgoedondernemers online optimaal inzicht te bieden in het verbruik van alle panden. Want alleen op basis van werkelijke verbruiksgegevens is het mogelijk om echt concrete stappen te zetten in verduurzaming van vastgoed.Verbruik “We willen het op de Provada hebben over inzicht in energieverbruik”, zegt Bevers. “Een van meest urgente vraagstukken op dit moment is dat van de capaciteit op het net. Het verminderen van verbruik is cruciaal. Het is goed voor de portemonnee, voor het klimaat, maar ook macro-economisch gezien is het verstandig vanwege netcongestie. Verder verduurzamen is gewoon noodzakelijk, want het huidige aanbod van duurzame energie dekt de vraag niet. We gaan allemaal minder gas gebruiken, maar vervangen dat door elektra. Dat deel moet je dus zien te dekken met zon en wind om het zo duurzaam mogelijk te houden. Maar wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken.” Energielabel versus verbruik “We gaan op de Provada aan vastgoedondernemers vragen of ze weten wat hun werkelijke verbruik per vierkante meter is”, zegt collega Tim Pellenkoft. Hij is data-analist bij Vattenfall Grootzakelijk. “Vastgoedbeheerders weten wel wat het energielabel van hun gebouwen is, maar niet altijd wat het werkelijke verbruik is. Een energielabel zegt niet alles, het is maar een momentopname. We gaan organisaties evengoed wel naar hun label vragen en dan gaan we plotten.” “Aan de hand van het energiekompas kijken we of het verbruik per vierkante meter en het energielabel in lijn zijn met elkaar. Je kunt wel een A-label hebben, maar als je de verwarming op 25 graden zet of ruimtes verwarmt waar niemand zit, ben je niet slim bezig.” De Parijs-doelen gaan om het verminderen van CO2-uitstoot, maar daarnaast speelt volgens Pellenkoft nog iets. “Je kunt wel helemaal vergroenen, maar als je veel groene energie verspilt, is dat nog niet per se goed. Je energievraag is dan veel te hoog, waardoor je het net onnodig belast.” Waarde Bezig zijn met duurzaamheid is volgens Bevers ook gewoon leuk én levert in veel gevallen waarde op. “Hoe meer duurzame panden je in je portefeuille hebt, hoe meer dat uiteindelijk oplevert.” En ook een fijne werkomgeving is een goede investering voor bedrijven, omdat je hiermee de duurzame inzetbaarheid van je personeel vergroot. “Wij hadden op een gegeven moment besloten de verwarming in onze kantoren op 16 graden te zetten. Zo dicht mogelijk bij de buitentemperatuur. Voor het personeel lagen dekentjes klaar voor als ze het te koud kregen. Maar wat gebeurde er? Collega’s vonden het te koud en gingen liever thuiswerken. Dan schiet het zijn doel voorbij. Je moet dus op zoek naar een sweet spot, waarbij je verschillende belangen meeneemt, anders verschuif je het probleem.” Slim omgaan met ruimtes en bezetting “Waar we ook achter kwamen. Wanneer het koud is in je pand, heeft dit ook invloed op de levensduur van je machines. Die moeten dan eerder worden vervangen. Dat soort dingen moet je ook meenemen in je berekening.” Uiteindelijk staat de temperatuur in de Vattenfall-kantoren nu op 18 graden en gaat het bedrijf slim om met de ruimtes en bezetting. Bevers: “Waar zitten je mensen en wanneer zitten ze daar? Koel of stook je daar? Bij een lage bezettingsgraad kunnen we best een vleugel dicht doen. Die hoeven we dan niet te verwarmen. Je moet intelligent omgaan met de installaties en de bewegingen in je pand. Dat lijken misschien no-brainers, maar dat is superbelangrijk.”Paris Proof Plein Provada is bekend van de grootste vastgoedbeurs van Nederland. De beurs vindt plaats in de RAI in Amsterdam. Een van de onderdelen is het Paris Proof Plein. Hier presenteren innovatieve bedrijven onder de vleugels van de Dutch Green Building Council (DGBC) oplossingen voor de Paris Proof gebouwde omgeving. Verschillende organisaties vertellen hier hoe zij omgaan met het Parijse klimaatakkoord en delen hun adviezen, waarmee ook andere organisaties Paris Proof kunnen worden. Vattenfall is vertegenwoordigd op het plein om onder andere kennis te delen over inzicht in het werkelijk energieverbruik. Openingstijden en programma Dinsdag 13 juni | 10:00 - 19:00Woensdag 14 juni | 10:00 - 19:00Donderdag 15 juni | 10:00 - 19:00 Op donderdag 15 juni wordt om 14.30 uur de Provada Inspiratie Award uitgereikt aan een Changemaker die positieve impact maakt in de gebouwde omgeving. Wij mogen een aantal van onze partners uitnodigen voor dit feestelijke moment met aansluitend een borrel. Bij interesse neem contact op via kathelijn@change.inc. Bekijk het volledige programma via deze link.Meer lezen: Deze 94 bedrijven gaan Parijs wel halen door energiebesparingCirculair bouwen te duur? Niet als je er anders naar kijktVan maatwerk naar modules: hoe de wereld van gebouwinstallaties razendsnel verandertZweedse school wordt gebouwd op eerste elektrische bouwplaats van de EUKabinet trekt 200 miljoen uit voor biobased materialenDit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar onze partners? Klik hier.