Hannah van der Korput
02 mei 2023, 13:51

Primeur: transistor van hout brengt biologisch afbreekbare elektronica dichterbij

Elektronisch afval is de snelst groeiende afvalstroom. Wereldwijd is het goed voor zo’n 50 miljard kilo per jaar. Ook het winnen van grondstoffen voor elektrische apparaten is nadelig voor het milieu. Dat roept de vraag op: is het mogelijk om biologisch afbreekbare elektronica te maken? Nieuw onderzoek stemt hoopvol.

Dit is 'm: 's werelds eerste elektrische transistor van hout.

Transistoren zijn al ruim honderd jaar oud en worden door sommigen beschouwd als een uitvinding die net zo belangrijk is voor de mensheid als de telefoon, de gloeilamp of de trein. Een transistor is een elektronisch onderdeel die de stroom regelt die erdoorheen gaat. Ook kan het als stroomschakelaar functioneren. Sommige transitoren zijn enkele centimeters groot, maar inmiddels kunnen we zo ook op nanoschaal maken. Transistoren zijn een cruciaal onderdeel van vrijwel alle elektronische apparaten en worden dus aan de lopende band gebruikt. Onderzoekers van de Zweedse Universiteit van Linköping hebben nu ‘s werelds eerste elektrische transistor van hout ontwikkeld.

Balsahout

Voor de transistor is balsahout gebruikt. De onderzoekers verwijderden de houtstof en vulden de holle kanalen vervolgens met een geleidend plastic. Het resultaat is een elektrisch geleidend houtmateriaal. Deze kan de elektrische stroom reguleren. Het lukte ook om de stroom in en uit te schakelen, al dan niet met een zekere vertraging.

“Ja, de houten transistor is traag en omvangrijk. Maar hij werkt en heeft een enorm ontwikkelingspotentieel”, zegt onderzoeker en hoofddocent Isak Engquist van de Universiteit van Linköping.

Toepassingen

Houten varianten zouden transistors van metaal of kunststof kunnen vervangen. Omdat hout biologisch afbreekbaar is, is het een manier om elektronisch afval te verminderen. Engquist: “We hebben de houten transistor niet gemaakt met een specifieke toepassing in gedachten. We deden het om te zien of het kon. Dit is fundamenteel onderzoek dat aantoont dat het mogelijk is, en we hopen dat het een inspiratiebron zal zijn voor verder onderzoek dat in de toekomst kan leiden tot toepassingen.”

Meer lezen?

Kabinet trekt 200 miljoen uit voor biobased materialen

Het kabinet zet verschillende stappen om het gebruik van biobased bouwmaterialen interessanter te maken. Het gaat onder andere om het aanscherpen van de zogeheten milieuprestatie-eis en een vergaande CO2-norm voor nieuwbouw, die de toepassing van biobased bouwmaterialen sterk stimuleert.André Hoogendijk van brancheorganisatie Akkerbouw spreekt van een belangrijke ontwikkeling. “Door de normen in de bouw aan te scherpen, zal de vraag in Nederland naar biobased bouwmaterialen snel stijgen. Vanuit de akkerbouw spelen we graag op die groeiende vraag in.” 1,7 megaton CO2 besparen Biobased materialen kunnen een hoop CO2 besparen. Door te bouwen met materialen uit de natuur, zijn er minder traditionele, CO2-intensieve bouwmaterialen nodig. Ook verbetert de klimaatprestatie omdat woningen gemaakt van natuurlijke materialen CO2 vastleggen. Marthijs Roorda van GreenInclusive zet zich in voor een duurzame bouweconomie en maakt snel de rekensom. “Als we 50.000 hectare aan vezelgewassen zouden hebben en we gebruiken dat om bouwproducten van te maken, dan kunnen we 1,7 megaton CO2 per jaar besparen.” Eén megaton staat gelijk aan 1000 miljoen kilogram, wat zorgt voor een enorme duurzaamheidswinst. Change Inc. organiseerde onlangs een Roundtable over biobased ketens tussen boeren en bouwers. Bekijk het volledige gesprek met vier experts hier terug (tekst gaat verder onder de video):Voordelen van vezels Ook volgens Jan Willem van de Groep brengt biobased bouwen voordelen met zich mee. Hij is programmamanager bij Building Balance en initieert, stimuleert en faciliteert bouwmaterialen van Nederlandse bodem. Van de Groep: “Materialen zoals hennep, vlas en olifantsgras kunnen goed worden ingezet in de bouw. Met biobased bouwmaterialen kun je isolatiemateriaal, plaatmateriaal en soms zelfs complete wanden maken.” Vezelteelt heeft nog meer voordelen, vertelt Van de Groep. “Er is weinig mest nodig en bijna tot geen pesticiden. Daarnaast kunnen vezels goed wortelen op droge grond en hebben ze een positieve impact op de bodem.” Extra klimaatmaatregelen Het budget voor biobased materialen is onderdeel van een aanvullend pakket aan maatregelen om de klimaatdoelen van 2030 te halen. “Nederland heeft jarenlang achter de klimaatdoelen aan gehobbeld. Nu is het tijd om de grote sprong te maken”, zei klimaatminister Jetten toen hij de plannen bekendmaakte. Andere klimaatplannen: Kabinet trekt 600 miljoen uit om tweedehands elektrische automarkt aan te zwengelenOntbossingswet is erdoor bij Europees ParlementStrenger Europees klimaatplan zorgt voor minder CO2-uitstoot bij bedrijven