Kaz Schonebeek 05 april 2023, 10:00

Gaudí uit de 3D-printer: nieuwe methode voor het printen van beton

Een nieuwe techniek voor het 3D-printen van beton maakt het mogelijk veel lichtere en efficiëntere betonconstructies te ontwerpen.

Groundbreaking project at taubman college involving novel 3d concrete printing method Image 04 scaled Uit de 3D-printer rollen allerlei golvende vormen. | Credits: DART laboratory

Onderzoekers van de Universiteit van Michigan hebben een nieuwe methode ontwikkeld om ultralichte, afvalvrije betonnen constructies te maken met behulp van 3D-printers. De nieuwe techniek zorgt voor milieuvriendelijkere én goedkopere betonconstructies.

Betonnen constructies met 3D-printers maken gebeurt al langer – in 2021 bouwde een consortium onder leiding van de TU Eindhoven de eerste 3D-geprinte betonnen woning van Nederland. Maar bestaande technieken kunnen alleen evenwijdig aan het grondoppervlakte werken: de printers stapelen horizontale lagen beton bovenop elkaar. Dit beperkt het aantal mogelijke vormen en gebruikt meer beton dan nodig, stellen de onderzoekers.

Dikke en dunnere stukken beton

De nieuwe techniek maakt gebruik van ‘topologische optimalisering’, waarbij voor elk stukje beton wordt berekend hoe dik het moet zijn. Zo kunnen dragende delen van de constructie dikker worden gemaakt, en niet-dragende delen dunner. De onderzoekers stellen op deze manier met 72 procent minder beton te kunnen bouwen dan traditionele methodes waarbij het beton gestort wordt. Ook zorgt het precisie-niveau waarop het beton geprint wordt, dat er minder staal voor de bewapening nodig is.

Het beperken van de hoeveelheid beton in constructies is geen overbodige luxe: de CO2-uitstoot van de cementindustrie is de afgelopen 20 jaar verdubbeld. Geschat wordt dat op dit moment de productie van beton goed is voor 4 tot 8 procent van de wereldwijde CO2-emissies.

Uitbundige vormen

Daarnaast maakt de nieuwe methode het mogelijk veel complexere en uitbundigere vormen te maken. Omdat het beton niet recht op elkaar hoeft te worden gestapeld, zijn allerlei draaiingen, golvingen en welvingen mogelijk. Het model dat de onderzoekers uit hun printer hebben laten rollen doet denken aan de organische, golvende vormen van Antoni Gaudí, de architect van de Sagrada Família in Barcelona. Naast allerlei sierlijke tierelantijntjes, kunnen met deze techniek ook delen van de constructie zelf worden geprint.

Meer over beton:

De verkoop van warmtepompen stijgt wereldwijd snel, maar nergens zo snel als in Europa

Het was het tweede jaar op rij dat de wereldwijde verkoop van warmtepompen groeide met dubbele cijfers. Volgens het IEA is dat mede te danken aan de hoge gasprijzen, waardoor overheden de overstap op duurzamere vormen van verwarming op verschillende manieren stimuleerden. Nieuwe markten voor warmtepompen Momenteel nemen warmtepompen de verwarming van ongeveer 10 procent van de gebouwen in de wereld voor hun rekening. Belangrijke kanttekening: in veel huishoudens worden warmtepompen voornamelijk als aanvullende warmtebron gebruikt of juist vooral voor koeling. Als we aan de energie- en klimaatdoelstellingen willen voldoen die wereldwijd gesteld zijn, is er nog wel werk aan de winkel, stelt het IEA. In 2030 moeten warmtepompen in ten minste 20 procent van de wereldwijde verwarmingsvraag kunnen voorzien. Het goede nieuws: als de verkoopcijfers blijven groeien zoals ze dat nu doen, dan wordt die doelstelling gehaald. Om die groei in de aankomende jaren te waarborgen, is het wel belangrijk dat er ‘nieuwe’ markten aangeboord worden. Momenteel worden warmtepompen vooral geïnstalleerd in nieuwe gebouwen en bestaande eengezinswoningen. Bij appartementencomplexen en bedrijven worden ze vooralsnog weinig geïnstalleerd. Daar moet volgens het IEA de focus naar verschuiven in de aankomende jaren. Recordaantal warmtepompen in Europa Europa mocht een recordjaar noteren, met een stijging van maar liefst 40 procent. Er werden bijna 3 miljoen warmtepompen verkocht. Vooral de verkoop van lucht-water warmtepompen steeg rap, met 50 procent. Italië, Frankrijk en Duitsland waren de koplopers; daar ging bijna de helft van alle verkochte warmtepompen in Europa over de toonbank. In Nederland werden er in 2022 ruim 123.000 warmtepompen verkocht: een explosieve stijging van 80 procent ten opzichte van 2021. Slecht voor het milieu? Eerder dit jaar was er behoorlijk wat ophef over de milieubelasting van warmtepompen. Uit onderzoek van de Stichting Nationale Milieudatabase (NMD) bleek dat die veel hoger ligt dan werd gedacht. Ondanks dat is het nog steeds een duurzame keuze om over te stappen op een warmtepomp, stelt Milieu Centraal. Lees en luister ook: Iedereen wil een warmtepomp, maar wie gaat ze installeren?Podcast: De opkomst van de (razend populaire) hybride warmtepomp