André Oerlemans
08 maart 2023, 11:16

Onderzoek: veel bedrijven niet klaar voor verplichte EU duurzaamheidsrapportage

Hoewel ze al binnen een paar jaar verslag moeten doen van hun impact op milieu, klimaat en mensenrechten, zijn veel bedrijven nog lang niet klaar voor de EU-richtlijn die dat verplicht stelt: de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Voor het eerst is daar onderzoek naar gedaan.

ESG Een van de zaken waar bedrijven over moeten rapporteren is hun beleid op het gebied van Environmental, Social & Governance (ESG, milieu, sociaal en goed bestuur). | Credits: Adobe Stock

Onderzoek van Lefebvre Sarrut, Europees marktleider in juridische, fiscale en regelgevende kennis, en zijn Nederlandse dochter Sdu laat zien dat bedrijven nog weinig kennis hebben van nieuwe EU-regelgeving die op hen afkomt. Ook de nieuwe CSRD-richtlijn is bij velen onbekend, terwijl die van groot belang is voor hun continuïteit in de toekomst.

De grootste pijnpunten voor bedrijven zijn de onduidelijkheid over het stellen van doelen, het gebrek aan kennis van de nieuwe regelgeving, het vergaren van data voor de verplichte rapportages of het opzetten van methodes om te rapporteren. Veel bedrijven vertrouwen op hun adviseur of accountant of willen de best practices van andere bedrijven volgen. In zijn algemeenheid ontbreekt het bij de bedrijven aan een efficiënte aanpak.

Richtlijn raakt 49.000 bedrijven

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) werd in december 2022 gepubliceerd door de EU. De richtlijn
is onderdeel van de Green Deal en verplicht bedrijven met meer dan 250 werknemers of meer dan 40 miljoen euro omzet om naast hun financiële jaarrekeningen vanaf 2025 jaarlijks te rapporteren over de impact van hun activiteiten op mens en milieu. Zoals hun beleid op het gebied van Environmental, Social & Governance (ESG, milieu, sociaal en goed bestuur). Bijvoorbeeld over zaken als CO2-uitstoot, de impact op biodiversiteit of de mensenrechtenschendingen in de hele keten.

De richtlijn is een uitbreiding van de Non-Financial Reporting Directive (NFRD) uit 2014, die dit soort eisen al stelde aan bedrijven met meer dan vijfhonderd werknemers. Voor de 12.000 bedrijven en organisaties die daaronder vielen, geldt de nieuwe richtlijn al vanaf 1 januari 2024. Voor andere grote bedrijven gaat hij op 1 januari 2025 in en voor beursgenoteerde MKB-bedrijven op 1 januari 2026. In totaal raakt de nieuwe CSRD 49.000 bedrijven in Europa direct. Indirect raakt de richtlijn nog veel meer bedrijven omdat ook toeleveranciers in de hele keten gevraagd gaan worden naar hun data en gegevens over hun sociale- en milieu-impact.

Bedrijven staan nog aan het begin

Het onderzoeksbureau interviewde CEO’s en managers van zestien grote en middelgrote bedrijven in Nederland, Frankrijk, Italië en Spanje in sectoren variërend van de chemie tot IT, automotive, energie, bouw, verzekeringen of transport. Lefebvre Sarrut en Sdu laten na het kwalitatieve onderzoek ook een kwantitatief vervolgonderzoek doen. We merken dat bedrijven pas aan het begin staan. Veel bedrijven weten dat deze wetgeving eraan komt, maar weten niet wat ze ermee moeten doen. In het vervolgonderzoek zoeken we de verdieping, willen we meer kennis krijgen over wat er speelt op de markt en kijken we of er verschillen per sector zijn”, zegt Esther van Doesburg, chief innovation manager bij Sdu.

Diverse consultant- en accountantskantoren zijn al bezig hun cliënten voor te bereiden op de richtlijn. Zo startte Sdu het JES-programma. Dat staat voor Sdu Journey to EPIC Sustainability en is bedoeld voor bedrijven om hun duurzame stappen in kaart te brengen. Via trainingen en opleidingen, het vergroten van kennis, het vastleggen van doelen en governance, voorbeelden van best practices en software die hun duurzame prestaties vastlegt, helpt het programma bedrijven om zich voor te bereiden op de richtlijn. In het najaar wil Sdu een oplossing introduceren waarmee bedrijven hun impact op mens en milieu kunnen berekenen.

Wiel niet opnieuw uitvinden

JES gaat internationaal samenwerken en kennis delen met de collega-bedrijven van Sdu binnen de groep van Lefebvre Sarrut, met adviseurs en met bedrijven die hierin een voortrekkersrol spelen. Zo wil Sdu het bewustzijn in de markt vergroten en in Europa een coalitie voor verandering smeden. “De scope van deze richtlijn is enorm. Daarom is samenwerking en kennisdeling van groot belang. Zo voorkomen we dat iedereen het wiel opnieuw gaat uitvinden”, aldus Bert Pijfers, manager enterprise markt Sdu.

Lees ook:

Bijzondere ontdekking: water zuiveren met behulp van fruitschillen

Hoe transformeer je afval tot een waardevol nieuw product? Die vraag houdt wetenschapper en chemicus Edison Ang van de Nanyang Technological University in Singapore al zijn hele carrière bezig. Onlangs deed hij een bijzondere ontdekking met fruitschillen in de hoofdrol. Afval van onder meer bananen, kokosnoten en appels wist hij te verwerken tot een ultradun materiaal dat licht kan omzetten in warmte. Deze nieuwe materiaalsoort kan volgens Ang op allerlei manieren worden gebruikt en een duurzame(re) vervanging zijn van materialen in machines die water zuiveren. "Dit is slechts het begin." Hoe gaat het in zijn werk? Edison Ang: "We zijn erin geslaagd om een koolstofachtig materiaal te maken van fruitschillen. Om dat voor elkaar te krijgen hebben we de fruitschillen verhit in een speciale oven, waar geen zuurstof bij kan komen. Dit staat bekend als carbonisatie. Van de verkoolde materialen hebben we vervolgens MXenes gemaakt: dit is een flinterdun materiaal, met een honingraatachtige structuur. Het is in staat om licht om te zetten in warmte en wordt veel gebruikt in elektrische apparaten." Hoe kunnen de verwerkte fruitschillen vervolgens worden gebruikt? "We hebben in eerste instantie gekeken naar hoe we de tot MXenes verwerkte fruitschillen kunnen verwerken in een apparaat dat water zuivert met zonne-energie. Deze zogeheten solar stills bestaan al en worden gemaakt van transparant materiaal dat zonlicht doorlaat, acryl, én een zonnecollector. Deze apparaten zorgen er, met dank aan de zon, voor dat het vervuilde water verdampt en het schone water vervolgens wordt opgevangen in een waterzak. Ze zijn draagbaar, want ze worden ingezet in afgelegen gebieden of rampgebieden waar er een tekort aan water en elektriciteit is. Ons doel was om voor die zonnecollector onze MXenes van fruitschillen te gebruiken, in plaats van koolstof. We boekten al snel resultaat." Wat zijn de voordelen van dit nieuwe materiaal? "De waterzuiveringsinstallaties waarin fruitschillen zijn verwerkt, zijn in staat om véél meer schoon water te produceren. Dat komt omdat deze apparaten niet afhankelijk zijn van de zon, maar van het licht. Daardoor kan er 50 procent meer water worden gemaakt, dan door de oorspronkelijke solar stills. Doordat we kosteloos restafval gebruiken, denken we dat de apparaten ook goedkoper kunnen worden. Maar het belangrijkste is dat we geen gebruik hoeven maken van natuurlijk voorkomende koolstofbronnen, die uiteindelijk opraken." Hoe kwam je erbij om te onderzoeken of fruitschillen hiervoor gebruikt konden worden? "Jaarlijks wordt in Singapore alleen al 20.000 ton aan fruitafval geproduceerd. De meerderheid wordt gegenereerd voor het maken van vruchtsappen, waarbij slechts 50 procent van het fruit wordt gebruikt. De rest wordt weggegooid. Wanneer anderen iets als een verspilling zien, moeten wij het zien als een bron van rijkdom. Deel zijn van de oplossing, geen onderdeel van de vervuiling. Met mijn team ben ik gaan onderzoeken of er een methode is om de fruitverspilling om te zetten in materialen met waarde, in dit geval MXenes." Waar kunnen de MXenes van fruit nog meer voor worden gebruikt? "Dit is nog maar het begin! Het belangrijkste ingrediënt bij de productie van lithium-ion batterijen is grafiet. Net als grafiet is MXene geleidend van aard en heeft het een kenmerkende 2D-structuur die voor opslag kan zorgen. Hopelijk kunnen we dit in de toekomst toepassen in smartphones en elektrische auto's. Maar het bouwen van solar stills met duurzame materialen heeft voorlopig de focus. De grote uitdaging zit hem in het vinden van andere geschikte hernieuwbare materialen. We hopen snel nieuwe afvalstoffen te vinden die we óók in kunnen zetten, om nog meer zonne-energie op een milieuvriendelijkere en efficiëntere manier op te wekken."Lees ook:Hoe duurzaam is Singapore?Veel meer groene energie opgewekt in 2022Singapore: hotspot voor duurzame innovatie