Erika van Zinderen Bakker 16 februari 2023, 16:00

Beschermd Noordzeegebied in één klap ruim zestien keer zo groot

De totale oppervlakte van beschermd natuurgebied in de Noordzee is meer dan verzestienvoudigd. Vijf procent van de Nederlandse Noordzeebodem is vanaf nu beschermd gebied. Tot nu toe was dat 0,3 procent. “Een mijlpaal op de Noordzee.”

P Trisopterus luscus bib steenbolk FR120516513 Edit De drie beschermde gebieden hebben gezamenlijk ongeveer een oppervlakte ter grootte van de provincie Drenthe. | Credits: Mick Otten voor Stichting De Noordzee

In de Noordzee zijn drie gebieden aangewezen die vanaf nu beschermd zijn. In deze gebieden zijn economische activiteiten niet langer toegestaan. Met name het verbod op visserij in deze gebieden zal ervoor zorgen dat de natuur zich hier kan herstellen.

Rifstructuren

De drie beschermde gebieden − de Klaverbank, de Centrale Oestergronden en het Friese Front ­− hebben gezamenlijk ongeveer een oppervlakte ter grootte van de provincie Drenthe. De grote winst zit in het feit dat de zogeheten bodemberoerende visserij in de beschermde gebieden niet langer is toegestaan. Bij deze vorm van visserij slepen netten over de bodem. Hierdoor raken de bodem en riffen in de zee steeds opnieuw beschadigd. “Het zijn gebieden waar tot nog toe gewoon werd gevist”, zegt Wytske Postma, directeur van Stichting De Noordzee. “Na decennia van menselijke activiteit gaat het slecht met de Noordzeenatuur. Nu krijgt de natuur de kans om te herstellen en te bloeien.”

Credit: Mick Otten voor Stichting De Noordzee

Enorme herstelcapaciteit

Stichting De Noordzee verwacht een relatief snel herstel van de gebieden. Postma: “De natuur onder water heeft een enorme herstelcapaciteit. Die herstelt tien keer zo snel als de natuur op land. Doordat we deze gebieden nu met rust laten, krijgen de rifbouwers, zoals kokerwormen, mosselen en oesters meer kans om natuurlijke riffen te bouwen. Daarnaast kunnen deze gebieden dienen als kraamkamers voor vissen, omdat die hier de rust krijgen om te paaien en te groeien.”

“Wel hebben bijvoorbeeld anemonen en zacht koraal een harde ondergrond nodig. Die vind je niet overal in de Noordzee. De Klaverbank was in de prehistorie een rivierbedding. Daar liggen nog altijd veel stenen. We zijn daarom blij dat juist ook dit gebied nu wordt beschermd.”

Koolstofopslag

De bescherming is niet alleen belangrijk voor het leven in zee, maar ook voor ons, landbewoners. In de zeebodem wordt koolstof vastgelegd. Als vissersnetten over de bodem slepen, komt de koolstof vrij, wat CO2 in de atmosfeer kan veroorzaken. Door maatregelen tegen bodemverstoring blijft deze natuurlijke, maar kwetsbare koolstofopslag intact. Een gezond ecosysteem maakt de Noordzee weerbaar. Hierdoor kan de mens ook in de toekomst gebruik blijven maken van de zee, bijvoorbeeld voor duurzame energiewinning.

Op de radar

Vanaf 8 maart wordt er gehandhaafd in de nieuwe natuurgebieden. Postma: “Dat handhaven is veel simpeler dan je misschien denkt. Alle vissersschepen hebben kaarten, daar staan de beschermde gebieden op. De vissers weten dus dat ze daar niet mogen komen. Doordat de schepen een radar aan boord hebben, kunnen ze eenvoudig gelokaliseerd worden.”

Noordzeeakkoord

Het is de bedoeling dat in 2030 vijftien procent van de Noordzee beschermd natuurgebied is. “De ontwikkelingen hiervoor zien er goed uit”, zegt Postma. In het Noordzeeakkoord zijn er al gebieden aangewezen die 13,3 procent van de Noordzee uitmaken. Bij dit akkoord zijn verschillende sectoren betrokken, zoals de visserij, de energiesector, de scheepvaart en natuurorganisaties. Het akkoord wordt dus breed gedragen.”

Meer lezen over de zee:

Dit is waarom Nederlandse impact-investeerders massaal inzetten op dit textielplatform

VP Capital en Invest-NL namen het initiatief en een reeks angels sloot aan, waaronder Charlie MacGregor van The Social Hub en Tony Chocolonely’s ex-voorman Henk Jan Beltman. Alles bij elkaar moet het genoeg zijn voor Byborre om het merk in nieuwe, buitenlandse markten, zoals in de Verenigde Staten, Scandinavië en Italië uit te bouwen. Systeemverandering Hoewel de populariteit van Byborre op Instagram groot is (vijftigduizend volgers), maakt het bedrijf gebruik van een 'platformtechnologie' gericht op de zakelijke markt. Volgens VP Capital Sustainability Manager Jobien Laurijssen gaat het om een echte systeemverandering. “Ze hebben de hele aanpak van hoe je tot een stofontwerp komt, veranderd. Die wordt sneller en duurzamer.” Byborre functioneert als een personaliseerbare garenbibliotheek. Ze bieden een selectie overwegend duurzame, gekleurde garens die je zelf tot een gebreide stof kunt samenstellen. Klanten maken hun patroonontwerp via een designtool die werkt als een soort photoshop voor textiel. In Amsterdam staat een machine die daar samples van kan maken, zodat het resultaat meteen tastbaar wordt. Als het ontwerp bevalt, kan een opdracht worden doorgezet naar een van Byborre’s wereldwijde ketenpartners die de grotere producties op zich nemen. “Duurzame initiatieven zoals deze zijn er niet zoveel”, benadrukt Laurijssen, “Het gaat vaak om één product of een merk zelf. We investeren liever in een hele oplossing en dit platform is ‘sector changing'.” Van push naar pull Volgens Laurijssen is de werkwijze van Byborre uniek, omdat het kledingmerken en interieurontwerpers in staat stelt een duurzaam ontwerp te maken en dat op kleine schaal te laten produceren. “Normaal gesproken maken producenten eerst hun stoffen en die presenteren ze dan op stoffenbeurzen. Daar komen designers ingevlogen en wat niet wordt uitgekozen, is eigenlijk al verspild. Zelf je stoffen ontwerpen kan wel, maar dat duurt zo anderhalf jaar en je moet meteen tienduizenden meters afnemen.” Byborre draait de produceer- en ontwerpstap dus om. “Je gaat meer naar een pull-model", legt Laurijssen uit, “doordat er minder overproductie is, levert dat minder verlies."Tijdens het ontwerpen van de stoffen verschijnt informatie over de impact van het eindproduct op klimaat en milieu.Impact op een briefje mee De garens komen in duurzame varianten zoals biokatoen of gerecycled polyester. Byborre geeft de cijfers over de daardoor uitgespaarde uitstoot en verminderde milieu-impact letterlijk mee op een briefje. Tijdens het ontwerpen kun je namelijk zien waar die impact in de levenscyclus van het product wordt gemaakt. Met het oog op de transparantiewetten die eraan komen, is dat soort informatie voor merken erg waardevol. "Wij hebben uitgebreide due diligence gedaan samen met Invest-NL om die claims te checken – over bijvoorbeeld waterreductie en hoeveelheid afval”, zegt Laurijssen. Het haalde VP Capital als B Corp-impact investeerder over de streep. Barbara Putman Cramer van Byborre geeft aan dat alle stoffen worden geproduceerd in Nederland, België en Italië en dat er wordt toegewerkt naar een menu dat volledig bestaat uit verantwoorde materialen. "Op dit moment bevatten de Textile Packages die we aanbieden voor meer dan 35 procent gerecyclede materialen en is al ons katoen biologisch. We testen actief nieuwe garens in ons Knit Lab om het aanbod nog verantwoorder te maken." Genoeg vertrouwen Uit gesprekken met potentiële klanten leidt VP Capital af dat er al heel veel interesse is in het platform – niet alleen vanuit de kleding, maar bijvoorbeeld ook uit de meubel- en auto-industrie. “Het combineren van het creatieve aspect met impact en dan alles op schaal, dat heeft ons doen geloven dat het groter kan worden”, zegt Laurijssen. “Borre zelf is iemand met charisma, die heel veel mensen kent. Naast hem staat een goed team dat het bedrijf operationeel sterk neerzet. Dat is allemaal belangrijk als investeerder. Een idee kan heel mooi zijn, maar uiteindelijk moet het absoluut goed worden uitgerold.”Byborre werkt als garenbibliotheek waarmuit klanten patronen kunnen samenstellen.Wachten op duurzaam textiel Door de toestroom van duurzame regels vanuit de Europese Commissie en de Nederlandse overheid, wordt er flinke druk op de ketel gezet bij textielbedrijven die hun ketens nog moeten verduurzamen. Zij hebben nu innovatieve duurzame oplossingen nodig. In de praktijk blijven die innovaties vaak achter, omdat de financiering niet rondkomt. Dat concludeert modeplatform FashionUnited uit een interview met Dutch Circular Textile Valley, een Nederlandse organisatie die werkt aan circulariteit in textielketens. Meer lezen? Het aftellen is begonnen: is de Nederlandse modebranche klaar voor deze duurzaamheidswetten?Na statiegeld op plastic flesjes en blikjes nu ook op kledingPatagonia en Samsung bouwen wasmachines die microplastics de (juiste) deur wijzen