Hidde Middelweerd 14 februari 2023, 12:29

Nieuw rekenmodel maakt de toekomst van de agrifood-sector inzichtelijk

Als je de melkveestapel in Nederland verlaagt, welke effecten heeft dat dan op het gebied van energie, CO2-uitstoot en eventuele mesttekorten? Deze en talloze andere vragen kan het Agri-food-nature Transition Model (ATM) beantwoorden. De online en gratis te gebruiken rekentool werd deze week gelanceerd.

Adobe Stock 170071737 Als je de melkveestapel in Nederland verlaagt, welk effect heeft dat dan op eventuele mesttekorten? Een nieuwe rekentool weet het antwoord. | Credits: Jonatan Rundblad via Adobe Stock

Het ATM werd ontwikkeld door consultant Kalavasta, op initiatief van en in samenwerking met verschillende partijen in de agrifood-sector. Na een ontwikkel- en testfase van drie jaar is het model nu beschikbaar.

Toekomstscenario’s schetsen

De rekentool maakt gebruik van talloze bronnen op het gebied van landbouw, voeding en natuur en is op die manier in staat om toekomstscenario’s te schetsen en de effecten van verschillende (verduurzamings)keuzes- en routes te verkennen. Om een voorbeeld te geven: wanneer de melkveestapel met 30 procent wordt verlaagd, leidt dat tot een daling van energiegebruik en CO2-uitstoot, maar ook tot een mesttekort. Het ATM kwantificeert die gevolgen en maakt ze inzichtelijk.

“Dit gaat echt om het zwaardere scenario-werk”, zegt Rob Terwel van Kalavasta. “Het model laat zien dat bepaalde keuzes zowel voor- als nadelen met zich meebrengen en dat je de discussie daarover moet voeren. Ingrijpen in het systeem is geen one size fits all. We hebben met dit model een gemeenschappelijke taal ontwikkeld om het daarover te kunnen hebben.”

In de praktijk

Het model werd al in de praktijk gebruikt. Belangenorganisatie Meststoffen Nederland gebruikte het bijvoorbeeld om de gevolgen van de afschaffing van derogatie (een verruiming van de hoeveelheid mest die boeren op het land mogen uitrijden) door te rekenen. Ook Urgenda gebruikte de online tool, om hun toekomstvisie vorm te geven. Sinds deze week is het ATM voor iedereen beschikbaar.

Eerder werden ook al het Carbon Transition Model en Energy Model Transition gelanceerd. Dit zijn vergelijkbare rekenmodellen, maar dan voor de industrie- en energiesector.

Lees ook:

Voor het eerst minder kortingen op vlees in de supermarkt

Die daling is vooral te danken aan het feit dat veel supermarkten afscheid namen van de ‘kiloknallers’, oftewel aanbiedingen op vleesproducten zonder dierenwelzijnskeurmerk. Voor het onderzoek nam Wakker Dier de actiefolders van twaalf supermarkten onder de loep. Vorig jaar waren er 18.354 acties met vleesproducten, tegenover 19.530 in het jaar daarvoor: een daling van 6 procent. "Dat is een goede ontwikkeling waaraan de meeste supermarkten bijdragen”, meldt de organisatie. Wakker Dier houdt sinds 2015 het aantal vleesaanbiedingen bij van twaalf supermarktketens. Het gaat nu om Albert Heijn, Aldi, Coop, DekaMarkt, Dirk, Hoogvliet, Jumbo, Lidl, Picnic, Plus, Spar en Vomar. Goede ontwikkeling In die winkels nam het aantal vleesaanbiedingen in totaal 6 procent af, maar een aantal supermarkten zette al grotere stappen. Albert Heijn, Lidl en Dirk schrapten volgens Wakker Dier elk ongeveer 20 procent van de vleesaanbiedingen. Spar schrapte maar liefst 32 procent van de totale vleesaanbiedingen, toch is Wakker Dier over deze super niet tevreden. Het aantal vleesaanbiedingen mét dierenwelzijnskeurmerk daalde er weliswaar, maar tegelijkertijd steeg het aantal aanbiedingen voor vlees zonder dierenwelzijnskeurmerk. "Een slechte keuze", zegt Wakker Dier-directeur Anne Hilhorst. Stuntprijzen Hoewel Wakker Dier het een goede ontwikkeling noemt dat het aantal vleesaanbiedingen vorig jaar is afgenomen, is er nog wel een weg te gaan. Bij supermarkt Plus werd een flinke toename van het aantal vleesaanbiedingen geconstateerd (+ 21 procent). En het aantal kortingsacties is nog altijd fors meer, dan toen de organisatie met het onderzoek begon. In 2015 waren er 12.501 aanbiedingen. Wakker Dier maakt zich er hard voor dat supermarkten stoppen met ‘prijsstunten’ met vlees. Directeur Hilhorst zegt ‘hoopvol’ te zijn nu er een daling is ingezet. "De overconsumptie van vlees stoppen, kan alleen als supermarkten minder vlees in de uitverkoop zetten. Dat is voor het klimaat én de dieren het beste.” Lees ook: ’s Werelds eerste bananenpureefabriek staat in GeldermalsenDoor deze Indiase start-up blijven mango's 12 dagen langer houdbaarAlbert Heijn komt met dynamische prijzen op vers voedsel tegen de houdbaarheidsdatum