Hidde Middelweerd 09 januari 2023, 13:30

Romeinen maakten zelfhelend beton: kunnen we daar wat van leren?

Veel betonnen gebouwen uit het Romeinse tijdperk, van aquaducten tot het Colosseum, staan er na ruim 2.000 jaar nog. Wat is het geheim? Wetenschappers van MIT en Harvard University hebben die code wellicht gekraakt. Ze ontdekten zelfhelende eigenschappen in de betonmix van vroeger.

Adobe Stock 227883696 Waarom kunnen Romeinse gebouwen de tand des tijds zo goed doorstaan? Wetenschappers lijken die noot te hebben gekraakt. | Credits: lucky-photo via Adobe Stock

De bevindingen werden onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances.

Romeins beton

Onderzoekers dachten decennialang al te weten waarom Romeinse gebouwen zo sterk, duurzaam en bestendig zijn. Ze vonden vulkanische as uit het gebied rondom de Italiaanse stad Pozzuoli in Romeinse betonmix. Deze as werd in het gehele Romeinse Rijk gebruikt voor bouwdoeleinden en zou ervoor zorgen dat de gebouwen door de jaren heen sterk blijven.

Maar Romeinse betonmix bevat nog een interessant ingrediënt: kalksteentjes (lime clasts in het Engels). “Ik heb dat altijd interessant gevonden”, Zegt MIT-professor en hoofdauteur van het onderzoek Admir Masic in een nieuwsbericht. “Kalksteen zit niet in hedendaagse betonmixen. Waarom werd het vroeger dan wel uitvoerig gebruikt?”

De kracht van kalksteen

In het recent gepubliceerde onderzoek suggereren Masic en collega’s dat de brokjes kalksteen zelfhelende eigenschappen met zich meebrengen. Met andere woorden: Romeins beton is in staat om zichzelf te herstellen. “De veronderstelling was altijd dat de aanwezigheid van kalksteen te maken had met slordigheid, dat het toevallig in de betonmix zat, maar dat idee zat me altijd dwars”, aldus Masic. “De Romeinen konden uitstekende bouwmaterialen maken. Waarom zou een ingrediënt dat we constant tegenkomen er dan per ongeluk in zitten?”

Het onderzoek van Masic wijst uit dat de Romeinen het kalksteen hoogstwaarschijnlijk bewust aan de betonmix toevoegden. Dat gebeurde waarschijnlijk op hoge temperaturen. Door die hoge temperatuur kreeg het kalksteen namelijk een brosse structuur, die ervoor zorgt dat beton zichzelf kan herstellen.

Scheurtjes herstellen

Dat werkt (in een notendop en kort door de bocht) als volgt: zodra er kleine scheurtjes ontstaan in beton ‘vertakken’ die zich bij voorkeur via het brosse kalksteen. Als het kalksteen in contact komt met water (bijvoorbeeld door regenval) wordt het wat zachter, om in een later stadium weer te kristalliseren. Op die manier worden de scheurtjes constant (en spontaan) gevuld en neemt de levensduur van gebouwen aanzienlijk toe.

Het onderzoeksteam nam de proef op de som en produceerde beton met zowel Romeinse als huidige formules. Vervolgens maakten ze er opzettelijk scheuren in en lieten daar water doorheen lopen. Binnen twee weken had het Romeinse beton zich volledig hersteld.

Levensduur verlengen

De hamvraag is natuurlijk: is de Romeinse betonmix tegenwoordig ook nog interessant? Masic en collega’s denken van wel. Ze werken momenteel aan de commercialisering van beton met Romeins recept en verwachten de levensduur van gebouwen op die manier te kunnen verlengen.

Lees ook:

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Plastic borden en bestek voor eenmalig gebruik worden verboden in Engeland

“Een plastic vork kan 200 jaar nodig hebben om te ontbinden”, zei verantwoordelijke minister van Milieu Thérèse Coffey. "Dit nieuwe verbod zal een enorme impact hebben om de vervuiling van miljarden stukjes plastic een halt toe te roepen en de natuurlijke omgeving voor toekomstige generaties te helpen beschermen." Het is nog niet duidelijk wanneer de nieuwe maatregel van kracht gaat. De verwachting is dat het een soortgelijk verbod zal zijn als in Schotland en Wales. In 2020 legde Engeland een verbod op voor plastic rietjes, roerstaafjes en wattenstaafjes voor eenmalig gebruik. Nu volgende plastic borden en bestek. Miljarden stuks wegwerp plastic Uit cijfers van de Britse overheid blijkt dat Engeland ieder jaar zo’n 1,1 miljard borden voor eenmalig gebruik en 4,25 miljard plastic wegwerpbestek gebruikt. Slechts 10 procent daarvan wordt naar schatting gerecycled. Het andere deel belandt volgens onderzoekers op de afvalberg of als zwerfvuil in de zeeën. Kritische reacties De nieuwe maatregel heeft volgens Britse nieuwsmedia geen betrekking op artikelen die verkocht worden in supermarkten. De overheid wil die stroom op een andere manier aanpakken. Welke manier dat zal zijn, is nog onbekend. Dat roept kritische reacties op bij milieuorganisaties. Megan Randles, campagnevoerder van Greenpeace UK zegt dat de organisatie de maatregel toejuicht, maar dat er verdere actie nodig is. “We hebben te maken met een plastic-overstroming. Dit is alsof je naar een dweil reikt in plaats van de kraan dicht te draaien.” Limiet op plasticproductie Eerder waarschuwden wetenschappers over de hele wereld dat het plasticprobleem alleen gestopt kan worden als er een limiet op de productie komt. “Om plasticvervuiling te stoppen, moeten we nieuw geproduceerd plastic stoppen tegen 2040”, schreven de wetenschappers in een open brief. Europese richtlijn Europese lidstaten moeten volgens de richtlijn Single-Use Plastics hun eenmalige plasticverbruik verminderen. Vertegenwoordigers van de Europese Commissie hebben in 2018 een akkoord gesloten om de plasticsoep tegen te gaan. De eerste maatregelen zijn ingegaan in 2021. Meer lezen over plasticvervuiling? Europa komt met strengere regels voor verpakkingsafval TNO: opvallend veel microplastics door autobanden en landbouwplasticDuits bedrijf laat microplastic in water samenklonteren om het makkelijk te verwijderenSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.