Marc Horckmans 04 november 2022, 16:30

‘Mensen met hoogste inkomens hebben onevenredig grote ecologische voetafdruk’

De economische elite heeft een veel grotere ecologische voetafdruk dan de rest van de bevolking. Dat blijkt uit een studie van de ecologische denktank Autonomy. Zij baseren hun onderzoek op een analyse van de inkomens en de emissies die in het Verenigd Koninkrijk over een periode van twintig jaar werden geregistreerd.

Adobe Stock witte man in privé jet “De bevindingen benadrukken de enorme tegenstelling tussen een vervuilende elite die met zijn uitstootrijke levensstijl de klimaatcrisis aanwakkert en de meerderheid van de bevolking." | Credits: Adobe Stock

Daarbij wordt opgemerkt dat het hoogste percentiel van de inkomens in het verloop van een jaar verantwoordelijk is voor een even groot deel CO2-uitstoot als de 10 procent laagste inkomens over een periode van meer dan twee decennia.

De onderzoekers merken wel op dat de studie werd afgesloten voor de uitbraak van de coronapandemie en de lockdowns, die een aantal uitstootrijke activiteiten van de rijkere klasse, zoals vliegtuigreizen, verstoorden.

Zelfs in rijke landen is het CO2-uitstoot verschil groot

De onderzoekers ontdekten dat mensen die in het Verenigd Koninkrijk wonen en vier jaar geleden minstens 170.000 pond verdienden, verantwoordelijk waren voor een veel grotere uitstoot van broeikasgassen dan de 30 procent bewoners die in datzelfde jaar een loon van maximaal 21.500 pond ontvingen.

“De bevindingen benadrukken de enorme tegenstelling tussen een vervuilende elite die met zijn uitstootrijke levensstijl de klimaatcrisis aanwakkert en de meerderheid van de bevolking, zelfs in de ontwikkelde landen, die een veel kleinere ecologische voetafdruk heeft”, zeggen de onderzoekers.

Volgens de metingen van Autonomy zou het zesentwintig jaar duren voordat iemand die weinig verdient evenveel CO2-uitstoot als de rijkste bevolkingscategorie er in amper een jaar doorheen jaagt. De denktank benadrukt dat een CO2-belasting deze ongelijkheid recht zou kunnen trekken. “Indien het Verenigd Koninkrijk twee decennia geleden was begonnen met een belasting van de uitstoot van het hoogste percentiel van de inkomensgroepen, zou er inmiddels ongeveer 126 miljard pond kunnen zijn verzameld om de impact van de opwarming van de aarde – onder meer door investeringen in woningisolatie voor armere gezinnen – rechtvaardiger te verdelen.”

Het Verenigd Koninkrijk is volgens de onderzoekers niet het enige land met grote variaties in emissies tussen verschillende inkomensgroepen. “Steeds meer wordt gewezen op het bestaan van een vervuilende elite waarvan de levensstijl weinig verband houdt met het gedrag van de meerderheid van de bevolking”, stippen de onderzoekers aan.

“Dit geldt voor rijke naties, maar ook voor ontwikkelingslanden. Daar zijn de armsten doorgaans slechts voor een minieme hoeveelheid emissies verantwoordelijk, terwijl de hoogste vermogenscategorieën qua impact vergelijkbaar zijn met de elite van de rijke landen.”

Selectieve belastingen

De onderzoekers merken op dat minder dan de helft van de inwoners van het Verenigd Koninkrijk jaarlijks een vliegtuigreis maakt. Anderzijds is het hoogste percentiel van de inkomens verantwoordelijk voor een vijfde van alle overzeese vluchten die vanuit het Verenigd Koninkrijk worden ondernomen. “Vliegtuigreizen, verplaatsingen in grote en dure wagens, het bezit van meerdere huizen – typische karakteristieken van de rijkere klasse – genereren een grote ecologische voetafdruk.” Maar het gaat verder dan reizen. Zo heeft de hoogste inkomensklasse ook impact vanwege hun eetgedrag en hun uitgebreide garderobe. “Armere mensen blijven meestal dichter bij hun thuisbasis, wonen in bescheiden huizen en gebruiken het openbaar vervoer, terwijl hun uitgaven voor luxeartikelen en producten zoals fast fashion veel lager zijn.”

“De enorme uitstoot van koolstofdioxide door de allerrijksten in de samenleving de voorbije decennia is verbazingwekkend”, zegt Will Stronge, onderzoeksdirecteur van Autonomy. Daarom pleit hij voor belastingen. Volgens de denktank is dat voor overheden de meest efficiënte manier om klimaatverandering aan te pakken. “Selectieve heffingen op een aantal vervuilende activiteiten kunnen zich op de rijkere klasse richten en hoeven anderzijds de kosten van het levensonderhoud voor de grote meerderheid van de mensen niet te verhogen.”

Dat is echter niet waar het Verenigd Koninkrijk nu op inzet. “De Britse regering heeft er de voorkeur aan gegeven om de belastingen op activiteiten zoals verplaatsingen met het vliegtuig of de auto te verlagen”, stipt Stronge aan. Juist zaken dus die een zware impact op het leefmilieu kunnen hebben.

Stronge hoopt dat de overheid snel van koers verandert. “Vele mensen nemen allerlei maatregelen – zoals het uitschakelen van de verlichting – om energie te besparen, maar die inspanningen zullen geen enkel verschil maken indien de autoriteiten blijven negeren dat de rijke klasse een onevenredig zware verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis draagt.”

Lees ook: Privéjets stoten 5 tot 7 keer meer CO2 uit, kan Max Verstappen niet met de auto?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Opinie: Wereldwijde klimaataanpak vraagt veel meer inzet van het Westen

De Westerse wereld heeft haar huidige welvaart bereikt dankzij grote hoeveelheden fossiele brandstoffen. Maar in de klimaataanpak is de rechtvaardigheid tussen rijke en arme landen ver te zoeken. Het is hoog tijd dat wij onze verantwoordelijkheid nemen tegenover de lage- en middeninkomenslanden.Klimaatverandering stopt niet bij landsgrenzen; het is een wereldwijd fenomeen. De gevolgen van klimaatverandering zijn echter onevenredig verdeeld. Arme landen hebben meer te lijden onder klimaatverandering dan rijke landen. Het zijn vooral landen die in warmere klimaatzones liggen en waar de economie afhankelijk is van landbouw, zoals India, Bangladesh, Somalië, Haïti en Kenia. De bewoners van deze landen voelen de gevolgen van de klimaatverandering harder, maar hun overheden zijn vaak niet in staat de problemen met eigen middelen en kennis aan te pakken. De Westerse wereld moet de verantwoordelijkheid voor haar gedrag uit het verleden nemen door minder ontwikkelde landen financieel te compenseren. En door geld en technologie beschikbaar te stellen waarmee armere landen hun uitstoot kunnen beperken. Rechtvaardige fasering klimaatdoelstelling Om de huidige destructieve koers te keren is het nodig om wereldwijd in 2050 CO2-neutraal te zijn. Als deze doelstelling op dit moment aan de hele wereld wordt opgelegd, belemmert dat de minder ontwikkelde landen in hun streven naar een redelijke welvaart en welzijn van hun bevolking. Daarom moet er een logische, rechtvaardige fasering in de doelstelling aangebracht worden: een onderscheid in snelheid tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden. De Westerse wereld moet haar eigen uitstoot versneld terugbrengen. Dat geeft minder ontwikkelde landen meer tijd om hetzelfde te doen zonder dat het hun ontwikkeling op een onoverkomelijke achterstand zet. Bovendien kan een grotere klimaatambitie van het Westen de klimaatinspanningen van armere landen versnellen. Het Westen moet laten zien dat het zijn verantwoordelijkheid neemt en dat het terugdringen van de wereldwijde opwarming sneller kan en moet. Ambitieuze koers is noodzaak Die versnelling is hard nodig om de doelstelling van het Klimaatakkoord van Parijs te halen. We lopen fors achter op het doel om de temperatuurstijging te beperken tot maximaal 1,5 graden. Handelen vanuit wat ‘haalbaar en betaalbaar’ is, is achterhaald. We moeten doen wat nodig is. De Westerse wereld moet laten zien dat zij ver vóór 2050 CO2-neutraal kan zijn. Dat begint ermee dat we fossiele brandstoffen snel uitfaseren door te desinvesteren uit fossiel, niet in aanloop naar 2050, maar op korte termijn, uiterlijk per 2040. We komen er alleen als we een wereldwijde, ambitieuze koers kiezen en ons op het gezamenlijke belang richten door de kosten eerlijk te verdelen en onze (morele) verantwoordelijkheid te nemen. De klimaatconferentie in Egypte, COP 27, is een moment van de waarheid – het zoveelste. Blijven we ons verschuilen achter excuses of nemen we de verantwoordelijkheid voor ons verleden en de toekomst van de wereld? Linda van Dongen zet zich als klimaatexpert bij ASN Bank in voor het klimaat en woningverduurzaming.